Twee middaglezingen

Akademiedag Natuurkunde

Datum:
29 september 2014 van 16:00 tot 17:00 uur
Locatie:
KNAW, Het Trippenhuis, Kloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam
Telefoon:
020 551 0710
Voeg toe:

Twee wetenschappelijke lezingen door Marcel Dicke (WUR), Matroesjka’s in insect-plant interacties en Arthur Wilde (AMC), Plotselinge dood, is dat erfelijk?

Maandelijks organiseert de KNAW openbare lezingen ten behoeve van kennisuitwisseling over wetenschappelijk onderzoek. De lezingen worden veelal gehouden door KNAW-leden, maar de Akademie biedt ook een podium voor jonge talentvolle onderzoekers.

 

Dicke-Marcel-7125Matroesjka’s in insect-plant interacties

Marcel Dicke (Wageningen Universiteit)

Insectengemeenschappen lijken soms sterk op matroesjka’s. Als een vlinder haar eieren afzet op een plant komen daar rupsen uit die van de plant gaan eten. De plant reageert op die vraat met de productie van geurstoffen die de vijanden van de rups aantrekken, zoals sluipwespen. Dat zijn dieren die hun eieren leggen in de rups en als hún eieren uitkomen consumeren de sluipwesplarven de rups van binnenuit.

Deze sluipwespen in de rups hebben ook weer hun eigen vijanden: hypersluipwespen die hun eieren leggen in de sluipwespen die in de rups leven, net zoals in het eerste matroesjkapoppetje een tweede zit en daarin een derde etc. Deze hypersluipwespen vinden hún slachtoffers ook met plantengeuren. Planten reageren namelijk verschillend op rupsen zónder sluipwespen vergeleken met rupsen mét sluipwespen. De hypersluipwespen gebruiken die veranderende geurpatronen om de sluipwespen in de rupsen te vinden. De ecologische consequenties van matroesjka’s voor insect-plant interacties zullen centraal staan in deze lezing.

 

Wilde-Arthur-11660Plotselinge dood, is dat erfelijk?

Arthur Wilde (Academisch Medisch Centrum)

De incidentie van plotselinge dood in de algemene bevolking in de leeftijdsgroep 20-75 jaar is 1 op de 1000 mensen en daarmee is plotselinge dood verantwoordelijk voor bijna 20% van al het overlijden. Meestal betreft het oudere mensen en ligt er een hartziekte aan ten grondslag.

Plotseling overlijden komt echter ook op jongere leeftijd voor en zelfs bij jonge sporters en kinderen. Het is per definitie onverwacht en is een groot drama voor degene die achterblijven. In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat vaak een erfelijke hartritmestoornis ten grondslag ligt aan plotseling overlijden op jonge leeftijd. Het ontrafelen van de erfelijke basis van deze ziektes is van groot belang gebleken om tijdelijk adequate therapie aan te bieden en daarmee dit soort narigheid te voorkomen. Het heeft bovendien ons inzicht in de pathofysiologie van deze ziektes enorm vergroot en daarmee nieuwe behandelingsmogelijkheden geschapen. Ten slotte is gebleken dat ook in de veel vaker voorkomende, met plotselinge dood samengaande, ziektebeelden erfelijke factoren een rol spelen. Met het ontrafelen van die factoren zou fundamenteel iets kunnen gebeuren aan de hoofddoodsoorzaak in de Westerse wereld.