Op uitnodiging

Dispuutsavond KNAW, Akademie van Kunsten en De Jonge Akademie

Datum:
4 november 2015 van 18:00 tot 21:30 uur
Locatie:
KNAW, Het Trippenhuis, Kloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam
Contact:
Telefoon:
020 551 0987
Voeg toe:

Bijeenkomst (op uitnodiging) voor leden van de KNAW, de Akademie van Kunsten en De Jonge Akademie.

Dispuutsavond

De volgende onderwerpen en vragen komen aan de orde tijdens deze vijftiende Dispuutsavond.

Dispuut 1

Over nationale identiteiten

Inleidingen door Joep Leerssen (Europese studies, Universiteit van Amsterdam) en Lotte Jensen (Nederlandse taal en cultuur, Radboud Universiteit)

Leerssen-Joep-4448.jpg

Joep Leerssen
Nationalisme en nationale identiteiten zijn moderne uitvindingen. Ze kunnen worden teruggevoerd naar de opkomst van de volkssoevereiniteit in de late achttiende eeuw. Alles daarvoor is onderdeel van brontradities en uitingen, waarin we wel bepaalde trends als ‘nationaal’ kunnen karakteriseren, maar tevens moeten vaststellen dat veel van die trends historisch doodlopen, of tot iets heel anders hebben geleid dan het nationalisme in zijn concrete manifestaties van na 1800. Om een concreet voorbeeld te geven: Michiel de Ruyter is een nationalistische film (2015), maar Michiel de Ruyter (1607-76) was geen nationalistische admiraal.

Lotte Jensen
De wortels van het nationalisme zijn veel ouder dan doorgaans wordt aangenomen. Om het nationalisme te begrijpen kunnen we de culturele tradities waaruit die beweging is ontsproten niet negeren. De belangrijkste fundamenten werden in de eeuwen daarvoor gelegd. Kijken we naar Nederland als casus, dan wijzen de bronnen op een buitengewoon sterk ontwikkeld natiebesef dat vanaf de zeventiende eeuw steeds duidelijkere patronen laat zien en dat we bij vlagen nationalistisch (in de politieke zin van het woord) kunnen noemen. Michiel de Ruyter is meer een pro-Amerikaanse film dan een uiting van nationalisme. Maar Michiel de Ruyter (1607-1676) werd ingezet om nationalistische gevoelens te cultiveren, al ver voor de negentiende eeuw.

Dispuut 2

Tussen hoop en vrees: Over de (on)betwistbare waarde van de Nationale Wetenschapsagenda voor (inter)disciplinaire wetenschap

Inleidingen door Andrea Evers (gezondheidspsychologie, Universiteit Leiden) en Carsten de Dreu (psychologie, Universiteit van Amsterdam)

Dreu-de-Carsten-4050

De Nationale Wetenschapsagenda, waarvoor meer dan burgers en wetenschappers meer dan 12.000 indienden en die dit najaar wordt gepresenteerd, houdt de gemoederen van veel collega’s bezig. Sommigen vrezen voor een nieuwe bezuiniging op fundamenteel wetenschappelijk onderzoek en nog meer sturing op extern georiënteerde maatstaven en valorisatiedoeleinden. Anderen, daarentegen, hopen dat de Nationale Wetenschapsagenda een unieke gelegenheid biedt voor nieuw en innovatief interdisciplinair onderzoek. In dit dispuut bespreken we beide standpunten en de onderliggende overwegingen. We onderzoeken de implicaties voor de toekomst van (inter)disciplinair onderzoek mede aan de hand van de binnenkort te verschijnen nota over Interdisciplinair Onderzoek van De Jonge Akademie.

Dispuut 3

Wetenschapscommunicatie: hoe vermakelijk kan (en mag) lering zijn?

Inleidingen door Erik Kwakkel (boekwetenschappen, Universiteit Leiden) en Frits van Oostrom (Nederlandse letterkunde van de Middeleeuwen, Universiteit Utrecht)

Oostrom-van-Frits-4615

Erik Kwakkel
Het uitdragen van wetenschappelijke resultaten naar een breed publiek lijkt gebonden aan heel eigen regels. Zo verdwijnen jargon en nuance naar de achtergrond, terwijl vermakelijke woorden en beelden juist worden aangezocht. Bovendien zijn niet alle onderwerpen geschikt voor het publiekspodium, hetgeen de wetenschapper aanmoedigt zich te beperken tot boeiende casussen. Terwijl het belang van wetenschapscommunicatie buiten kijf staat, roept de dagelijkse praktijk ervan belangrijke vragen op. Is het nog wel wetenschap wat de maatschappij bereikt? Hoe vermakelijk mag lering zijn? Zijn er grenzen aan het doen van inhoudelijke concessies? En bovenal: is het eigenlijk wel mogelijk om specialistische kennis te delen met een groot publiek van niet-specialisten?

Frits van Oostrom
Wetenschapscommunicatie naar het brede publiek staat vandaag de dag beduidend hoger dan voorheen op de agenda van de Nederlandse wetenschap, en de KNAW heeft daaraan grote stenen bijgedragen. Maar ook het vanzelfsprekende verdient nog steeds reflectie. Waarom is goede wetenschapscommunicatie zo belangrijk? Wie moeten zich er bij uitstek voor inzetten? Wat zijn de beste recepten? En ten slotte een gewetensvraag: zou effectieve wetenschapscommunicatie BINNEN de wetenschap niet veel meer aandacht verdienen, met inbegrip van de optie om MINDER te communiceren?

Dispuut 4

Wetenschap & politiek: kloof of kans?

Inleidingen door Annelien Bredenoord (medische ethiek, UMC Utrecht) en Rianne Letschert (internationaal recht, Tilburg University)

Waar vroeger wetenschap en politiek als gescheiden werelden werden gezien, lijken de laatste jaren stemmen op te gaan om beide werelden meer te vervlechten. Dat zou immers leiden tot wetenschappelijk geïnformeerde politici en maatschappelijk gedreven wetenschappers. Critici wijzen er echter op dat wetenschap certified knowledge moet kunnen leveren: wetenschap onbevlekt met ideologie en politiek. Rianne Letschert, voorzitter DJA, en Annelien Bredenoord, medisch-ethicus en Eerste Kamerlid, gaan hierover graag met u in gesprek.

Deelname

In ieder dispuut passen maximaal 12 personen, dus er is beperkt plaats. Deelname geschiedt op volgorde van aanmelding. Eind oktober ontvangt u de bevestiging in welk dispuut u definitief bent geplaatst. Wij hopen u deze avond te mogen begroeten.

De dispuutsavond is een besloten bijeenkomst voor leden van de KNAW, De Jonge Akademie en de Akademie van Kunsten.