Minicollege Akademiehoogleraren

Jan Luiten van Zanden: De verovering van ons (economisch) verleden

Datum:
14 oktober 2013 van 16:00 tot 17:30 uur
Locatie:
KNAW, Kloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam
Telefoon:
020 551 0727
Voeg toe:

De economische geschiedenis heeft de afgelopen decennia zoveel vooruitgang geboekt dat het mogelijk is om de grote lijnen van de economische ontwikkeling van Europa, het Midden-Oosten, China, Japan en India over de periode van ongeveer duizend jaar te kwantificeren. Waarom kon West-Europa zo belangrijk worden?

Jan Luiten van Zanden, een van Nederlands meest vooraanstaande economisch-historici, houdt deze lezing in het kader van een serie minicolleges van Akademiehoogleraren. De KNAW wil hiermee speciale aandacht geven aan de bijzondere groep Akademiehoogleraren en hun onderzoek. Sarah Carmichael, promovenda van Van Zanden, geeft aansluitend een korte lezing over haar onderzoek.

De verovering van ons (economisch) verleden

door Jan Luiten van Zanden, Universiteit Utrecht

De economische geschiedenis heeft de laatste zestig jaar enorme vooruitgang gemaakt in het meten van diverse dimensies van economische ontwikkeling, zoals het bruto binnenlands product (BBP) per hoofd van de bevolking, het reële loon (van een ongeschoolde arbeider), de urbanisatiegraad en de levensverwachting. Pioniers als Angus Maddison hebben een belangrijke rol gespeeld in het synthetiseren van dit type onderzoek, maar momenteel is dit grotendeels teamwork in grotere onderzoekprojecten (zoals het Clio Infra-project dat grotendeels in Nederland wordt uitgevoerd). Deze ‘verovering’ van het economisch verleden maakt het nu mogelijk om de grote contouren van de economische ontwikkeling van Europa, het Midden Oosten, China, Japan en India over een periode van ongeveer duizend jaar te kwantificeren. Belangrijker nog, het maakt systematische toetsing van allerlei hypotheses over de determinanten van lange-termijn groei en in het bijzonder de geleidelijke opkomst van West-Europa mogelijk. Nadat een beknopt overzicht van dit nieuwe onderzoek is gegeven, wordt dieper ingegaan op de institutionele verklaring van de Rise of the West.

De verovering van ons (economisch) verleden from KNAW on Vimeo.

Het Europese huwelijkspatroon in wereldperspectief

door Sarah Carmichael, Universiteit Utrecht

Ongeveer de helft van de mensen op aarde is vrouw. Puur numeriek gezien zijn ze daardoor een belangrijke bron van arbeid en menselijk kapitaal. Daarnaast tonen meerdere studies aan dat de positie van de vrouw in de maatschappij een belangrijke invloed kan hebben op, onder andere, het onderwijs en de gezondheid van hun kinderen, en op de huwelijksvruchtbaarheid. Vrouwen oefenen dus een grote invloed uit op allerlei factoren die een rol spelen in het (economisch) ontwikkelingsproces. Female empowerment is daarom al een tijdje een sleutelbegrip in ontwikkelingseconomie. Maar kan de Rise of the West ook met deze ogen bekeken worden? En kunnen vergelijkbare veranderingen in de wereldeconomie van de afgelopen 200 jaar bespeurd worden?

In deze presentatie wordt in dit verband gekeken naar hoe het Europese huwelijkspatroon zoals dat in de late middeleeuwen in de Noordzee gebied is ontstaan, zich verhoudt tot huwelijkspatronen vanaf 1950 in ontwikkelingslanden. In het Europees huwelijkspatroon trouwen vrouwen (en mannen) gemiddeld laat (na hun 24e), en is er een beperkt leeftijdsverschil tussen man en vrouw. Beide duiden op een relatief sterke positie van vrouwen in en buiten het huwelijk. Maar welke factoren verantwoordelijk voor female empowerment? Vervolgens worden deze theorieën getest en de resultaten toegelicht. Daaruit blijkt dat de rol van de familie, onderwijs, en economisch ontwikkeling de voornaamste factoren zijn.

Het Europese huwelijkspatroon in wereldperspectief from KNAW on Vimeo.