Paradisolezingen 2015

Helden van de wetenschap: Hans Clevers over Onnatuurlijke selectie

Datum:
15 maart 2015 van 11:00 tot 13:00 uur
Locatie:
Paradiso, Weteringschans 6, 1017 SG Amsterdam.
Telefoon:
0344 769 139
Voeg toe:

Lezing door prof. dr. Hans Clevers (president KNAW en hoogleraar Moleculaire Genetica, UMC Utrecht) over zijn historische helden Charles Darwin en Philippe Leblond

Gedankenexperiment

Het hart van iedere wetenschapper slaat een extra slag bij het woord Gedankenexperiment. Onmiddellijk borrelen er voorbeelden op. Einstein bedenkt de relativiteitstheorie, in gedachten zittend op een lichtstraal. In een gefantaseerde lift in vrije val beseft hij het verband tussen zwaartekracht en versnelling. Galilei knoopt in zijn verbeelding twee objecten van verschillend gewicht aan elkaar om ze van de toren van Pisa te laten vallen. Los of vast, ze vallen allemaal even snel. Schrödinger illustreert kwantumeffecten met zijn bedachte kat, opgesloten in een doos met een radioactief element.

De natuurkunde heeft veel te danken aan deze gedachte-experimenten. Maar diep nadenken, gezeten op een stoel, lost in mijn ervaring geen biologische vraagstellingen op. In de geschiedenis van het aardse leven heeft de evolutie iedere uitdaging met de eerste de beste redelijke oplossing beantwoord. We hebben benen om ons voort te bewegen, maar in een parallelle wereld hadden dat ook best wielen of rupsbanden kunnen zijn. Zo'n toevallige oplossing wordt, wanneer deze voldoet, gebakken in DNA en doorgegeven aan alle nageslacht. Het maakt biologen eigenlijk historici: ze ontrafelen de toevalligheden waarlangs de evolutie uit losse cellen de sequoia, de reuzeninktvis of de mens heeft laten ontstaan. Er zijn geen diepere wetten.Voor ieder probleem zijn er duizend antwoorden en ieder antwoord is even goed. Een bioloog moet voor het juiste antwoord de modder in. Letterlijk, in het veld, of figuurlijk, in het lab. Er moeten waarnemingen gedaan worden en experimenten, veel experimenten. Zitten op een stoel is er niet bij.

Maar er is een schitterende uitzondering: misschien wel het mooiste gedachte-experiment in de geschiedenis van de wetenschap: de evolutionaire selectietheorie van Charles Darwin. Hans Clevers zal in zijn Paradisolezing belichten hoe Charles Darwin tot zijn inzichten kwam. Via het werk van een andere briljante maar vergeten wetenschapper, Charles Philippe Leblond, zal hij aan de hand van het stamcel- en kankeronderzoek van het Hubrecht Instituut en het UMCU illustreren hoe Darwins theorieën zichtbaar zijn in het gedrag van stamcellen en het ontstaan van kanker.

Paradisolezingen 2015: Helden van de wetenschap

Door welke wetenschappers uit het verleden zijn onze huidige onderzoekers geïnspireerd? Acht vooraanstaande Nederlandse hoogleraren vertellen in deze nieuwe serie Paradisolezingen wie hun helden zijn en wat hun invloed op de wetenschap is geweest. Wetenschappers die met hun ontdekking de wereld of onze kijk op de wereld hebben veranderd: door wie van deze historische helden van de wetenschap worden onze huidige onderzoekers geïnspireerd?

De lezingen vinden plaats op zondagochtenden van 11.00 tot 12.00 uur in Paradiso, Weteringschans 6 te Amsterdam. Na afloop van de lezing is er tot 13.00 uur gelegenheid tot het stellen van vragen en discussie tussen spreker en publiek.

Toegangskaarten kosten € 12,- per persoon. Vrienden van Verstegen & Stigter en VPRO-leden betalen € 10,- p.p.; studenten € 5,-. Kaarten zijn te bestellen via 0344 769 139 of  via www.verstegenstigter.nl.

Deze eenentwintigste serie wetenschapslezingen is een samenwerkingsproject van Verstegen & Stigter culturele projecten en Paradiso, met steun van VSNU, science center NEMO, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, Museum Boerhaave en de VPRO.