Middagsymposium 'Pronken met andermans veren'

Datum:
25 juni 2014 van 14:45 tot 17:00 uur
Locatie:
Trippenhuis, Kloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam
Contact:
Telefoon:
020 551 0859
Voeg toe:

De restauratie van de plafondschilderingen in het Trippenhuis is afgerond. Tijdens een feestelijke bijeenkomst staan we stil bij dit bijzondere project. De bijeenkomst heeft de vorm van een middagsymposium, geleid door Koen Ottenheym, hoogleraar geschiedenis van de bouwkunst (Universiteit Utrecht), KNAW-lid en voorzitter van de Trippenhuiscommissie die waakt over het ‘Huis van de Wetenschap’.

Pronken met andermans veren

De bijeenkomst werd bijgewoond door minister Blok voor Wonen en Rijksdienst, die in een korte toespraak stilstond bij het restauratieproject.

Een sfeerimpressie van deze middag. Gemaakt door Inge Hoogland/KNAW. (Klik op de afbeelding voor groter formaat.)

restauratie trippenhuis pronken met andermans veren

De sprekers

Koen Ottenheym, over architectuur en gebruik van het Trippenhuis

Henny Brouwer, Bouwhistorisch onderzoeker, over de restauratiegeschiedenis van het Trippenhuis

Het Trippenhuis onderging sinds het eind van de negentiende eeuw verschillende restauraties. Sinds die tijd vormt het een onuitputtelijke bron van informatie over het bouwen en wonen in de zeventiende eeuw, waarvan ook andere huizen uit die periode nu de vruchten plukken. Het onderzoek op locatie ontwikkelde zich gedurende de laatste 20 jaar vooral in technisch wetenschappelijke zin, waardoor beter inzicht werd verkregen en onvermijdelijk visies moesten worden bijgesteld.
Het kleurrijke beeld van het zeventiende-eeuwse interieur van de Trippen komt steeds dichterbij, zowel ‘op papier’ als in werkelijkheid, maar de restauratiegeschiedenis leert ons ook dat de kennis op dit gebied zich verder zal blijven ontwikkelen en dat er dus altijd wensen zullen blijven voor nader onderzoek.

Hans Vlaardingerbroek, restauratiearchitect, over de restauratievisie

In mijn voordracht wil ik aansluiten op het verhaal van Hennie Brouwer en met name de restauratievisie belichten die de basis vormde voor de restauratie van de verkeersruimten. Ik wil de totstandkoming en de inhoud van de restauratievisie belichten en hoe deze tot stand gekomen is. Zo wil ik kort aanstippen (indien niet reeds eerder benoemd) welke vooronderzoeken bepalend waren voor de visie en welke instanties bij de vaststelling betrokken zijn geweest (RAT, RCE en BMA).
Ik wil ook benoemen welke onderdelen van de oorspronkelijke plannen niet uitgevoerd konden worden en waarom juist deze afvielen (de fameuze deuren en de garderobekamers).
Meer in detail wil ik onderdelen van de werkzaamheden belichten die niet door Ruth Jongsma besproken worden, zoals de restauratie van de natuursteen, herstel van houtwerk en het lichtplan. Ik wil daarbij enige bouwhistorische vondsten betreffende de constructies aan de orde brengen.

Tatjana van Run, Technische Universiteit Delft, over de iconografie in het Trippenhuis

Het Trippenhuis vormt met zijn vele plafondschilderingen een uniek monument. In geen ander Amsterdams zeventiende-eeuws grachtenpand hebben zoveel interieurdecoraties de tand des tijds doorstaan.
Tot nu toe bestond geen zekerheid of alle schilderingen ook daadwerkelijk uit de bouwtijd stammen. Daarmee samenhangend kon geen antwoord worden gegeven op de vraag of er een overkoepelend iconografisch programma aan de schilderingen ten grondslag lag en wat de gebroeders Trip exact voor ogen stond met de schilderingen waartoe zij de opdracht gaven. Een tot nu toe volledig onbekend gedicht op de inwijding van het Trippenhuis in 1662 blijkt een belangrijke sleutel te zijn bij het beantwoorden van deze vragen. Dit gedicht werd ontdekt door Tatjana van Run en wordt momenteel binnen haar promotieonderzoek geanalyseerd. Het gedicht beschrijft de schilderingen die aanwezig zijn of nog in uitvoering waren, de oorlog die de aanleiding vormde voor de decoraties, de analogie met het Stadhuis op de Dam en het zinspeelt op overeenkomsten tussen het Trippenhuis en de gebroeders Trip met de Romeinse mythologie.
In deze lezing zal verder kort worden ingegaan op het materiaal-technisch onderzoek dat binnen het promotieonderzoek plaatsvindt naar de plafondschilderingen met allegorieën van Nicolaes van Helt Stockade (1614-1669) in de huidige Rembrandtzaal. We zullen onder andere zien dat Helt Stockade niet alleen werkte maar hulp heeft gehad van diverse schilders. Met infraroodonderzoek kon ook worden aangetoond dat soms is afgeweken van het oorspronkelijke plan. Ook dit biedt verrassende inzichten over hoe het decoratieprogramma moet zijn ontwikkeld.

Ruth Jongsma, hoofd van het restauratieteam, over het restauratieproject

De schilderingen in de trappenhuizen zijn in 1980 ontdekt. Na eerdere restauraties, waarbij de schilderingen zijn aangetast, is door Ruth Jongsma in 2006 onderzoek gedaan naar de staat van de schilderingen. In 2007 heeft zij een proefrestauratie uitgevoerd. Beide projecten in samenwerking met Edwin Verweij.
In de periode februari 2012 tot mei 2014 heeft Ruth Jongsma met een team van 20 restauratoren de zeventiende-eeuwse schilderingen in de verkeersruimten (gangen en trappenhuizen) in hun geheel gerestaureerd. Bij de restauratie zijn de schilderingen schoongemaakt, ontdaan van retouches, vrijgelegd, gevuld, geretoucheerd en gevernist.
In deze lezing vertel ik u meer over deze restauratie.