Nieuwe lichting Akademie van Kunsten

19 januari 2016

De Akademie van Kunsten breidt uit met dertien vooraanstaande kunstenaars.
Ze zijn afkomstig uit de architectuur, beeldende kunst, film, filosofie, letteren, muziek, podiumkunsten en vormgeving. 

De nieuwe leden zijn:

"Najager van schoonheid"

Louis AndriessenComponist Louis Andriessen (1939) is een van de meest invloedrijke hedendaagse componisten. Hij is onder meer een van de grondleggers van de Haagse School, een muzikale avantgardistische en minimalistische stroming die begon in de tweede helft van de twintigste eeuw. In de jaren zeventig richtte hij de ensembles De volharding en Hoketus op om zijn onconventionele stukken te laten spelen. Bijzonder is de manier waarop de geëngageerde Andriessen uiteenlopende muziekgenres en podiumkunsten combineert. Hiermee is hij bepalend geweest voor de Nederlandse ensemblecultuur. Sleutelwoord voor Andriessen is schoonheid; en het is de zoektocht naar deze schoonheid waardoor hij steeds nieuwe paden bewandelt.

Andriessen, die zowel de Gaudeamusprijs als de Grawemeyer Award ontving, inspireert als componist, conservatoriumdocent en hoogleraar scheppende kunsten (Universiteit Leiden/Hogeschool van Beeldende Kunsten, Muziek en Dans in Den Haag) vele generaties van componisten, musici en muziekliefhebbers.

"Op zoek naar het pure ontwerpen"

Maarten Baas Ontwerper Maarten Baas (1978) laat de toeschouwer vanuit een verrassend perspectief naar de werkelijkheid kijken en zet hem daarbij aan het denken. In zijn vele ontwerpen zijn tijd, vergankelijkheid en imperfectie enkele centrale thema’s. Deze fascinatie komt niet voort uit een neiging tot shockeren, maar uit een verlangen naar een directe, ‘pure’ manier van ontwerpen.

Baas geniet internationale erkenning sinds zijn afstuderen (Design Academy Eindhoven, 2002). In 2004 werd hij door de invloedrijke galerie Moss in New York gevraagd om een solotentoonstelling te maken Where There’s Smoke… die bestond uit 25 verbrande designklassiekers, waaronder meubels van Rietveld, Sottsass, Gaudi en Thonet. In 2009 won Baas de Dutch Design Award, en verkoos een internationale jury hem als eerste Nederlander tot Designer of the Year. Momenteel zijn wereldwijd bij veel beroemde musea, galerieën en tentoonstellingen zijn objecten te zien (zoals MoMA New York, Victoria & Albert Museum, Rijksmuseum en Stedelijk Museum Amsterdam). 

www.maartenbaas.com

"Holistische benadering van ontwerpen"

Gijs BakkerVoor design, en in het bijzonder Dutch design speelt edelsmid en ontwerper Gijs Bakker (1942) een niet te onderschatten rol van betekenis. Als ontwerper van sieraden en producten en als (mede) oprichter en organisator van designplatforms zoals Droog Design (1993), Chi Ha Paura (1996) en het Taiwanese HAN gallerij, voorheen Yii (creatief directeur sinds 2009) is hij een innovatieve wegbereider voor zowel Nederlandse als buitenlandse jonge ontwerpers. Ook als docent en inspirator heeft hij impact gehad op de levens van honderden (aankomende) ontwerpers. Bakker was 25 jaar verbonden aan de internationaal vermaarde Design Academy Eindhoven; de laatste jaren als hoofd van de masteropleiding.

In zijn ontwerpen kiest Bakker een holistische benadering waarin hart, geest en materie samenkomen. Zijn ontwerpen hebben een duidelijke signatuur en vele zijn inmiddels moderne iconen geworden.

Bakkers werk is in tientallen tentoonstellingen te zien geweest. Nu in het Gemeentemuseum in Den Haag, en eerder al in onder andere het Stedelijk Museum (Amsterdam), the Museum of Arts and Design (New York) en de Hermitage (Rusland).

www.gijsbakker.com

"Vormen van de werkelijkheid"

Maria  BarnasMaria Barnas (1973) is een gelauwerd dichter, schrijver en beeldend kunstenaar. In haar geschreven en beeldend werk onderzoekt ze hoe beschrijvingen en afbeeldingen de werkelijkheid vormen en vervormen. In hoeverre wordt de waarneming bepaald door kennis en taal? Valt het verschil tussen een object en hoe dat object gezien wordt, zichtbaar te maken?

Barnas is advisor aan de Rijksakademie in Amsterdam. Ze doet cultureel onderzoek op het snijvlak van wetenschap en kunst, waarbij ze onder andere de mogelijkheden van het visuele essay bevraagt. In haar meest recente werk speelt taal een cruciale rol in het ontwikkelen van objecten. Bestaat taal ook uit beeld? Barnas doet een poging het onzegbare vorm te geven en ontwikkelde objecten voor een alternatieve communicatie.

Barnas publiceerde twee romans. Haar poëziedebuut Twee zonnen (2003) werd bekroond met de C. Buddingh'-prijs. Het project Binnenzee (2005), het verslag van een wandeling van 21,7 kilometer in dichtvorm, werd in 2015 gedeeld tweede bij de Elisabeth van Thüringenprijs. In 2009 ontving zij de J.C. Bloem-poëzieprijs voor Er staat een stad op (2007). Jaja de oerknal (2013) werd bekroond met de Anna Bijns Prijs 2014.

Barnas levert essayistische bijdragen aan onder andere De Gids, De Groene Amsterdammer en de Volkskrant. De columns die ze van 2007 tot 2010 schreef voor het Cultureel Supplement van NRC Handelsblad zijn gebundeld in Fantastisch (2010).

Video-essay: vimeo.com/148210015
Gedichten: www.versopolis.com/poet/18/maria-barnas
Beeldend werk: www.annetgelink.com/artists/86-maria-barnas

"Fijnzinnige ironie als signatuur"

Liesbeth Bik Liesbeth Bik (1959) werkt sinds 1995 samen met Jos van der Pol als Bik Van der Pol. Zij zien kunst als verkenning en reflectie op sociale en politieke veranderingen in een constant veranderend landschap. De rol en zichtbaarheid van kennis in het publieke domein is focus van een voortdurende verkenning van de betekenis van making public en public making, en zij zetten alle mogelijkheden in die kunst biedt om andere visies en ervaringen te creëren en zo de verbeelding en de dialoog te activeren.

Bik van der Pol waren mede-initiators van kunstenaarsinitiatief Duende in Rotterdam en van af 1999 van Nomads & Residents in New York. Zij startten samen met anderen de School of Missing Studies (2003), zijn adviseurs bij de Jan van Eyck Academie, geven les bij MIT (2016), en Liesbeth is core-tutor bij het Piet Zwart Instituut. Hun werk is te zien in musea en kunstinstituten zoals recent in PAMM Miami en The Power Plant, Toronto (2015). Hun werk was te zien op biënnales van Istanbul (2007), Mercosul (2013), São Paulo (2014), Jakarta (2015), en Gwangju en Seoul (2016). Zij ontwikkelden werk voor Creative Time en Frieze Projects (2011). In 2010 wonnen zij de prestigieuze Enel Contemporanea Award (MACRO, Rome), en in 2014 ontvingen zij de Hendrik Chabotprijs. Zij wonen en werken in Rotterdam.

www.bikvanderpol.net

"Een verslag van wat je voelt bij de tijd waarin je leeft"

Nanouk Leopold Kunstenaar en filmmaker Nanouk Leopold (1968) doet verslag van wat je voelt bij de tijd waarin je leeft. In de afgelopen vijftien jaar heeft zij zich gevestigd als een van de meest succesvolle scenarioschrijvers en regisseurs van Nederland. Haar scenario’s, zowel de originele als die gebaseerd op een boek en films, kenmerken zich door een bijzondere eigen en artistieke toon. Iedere keer anders, maar met steeds een duidelijke eigen signatuur, waarbij zij haar achtergrond als kunstenaar weet te combineren met het vakmanschap van schrijver/regisseur.

Haar eerste film Îles Flottantes (2000) streed mee om de Tiger Award van het Rotterdams Filmfestival, haar tweede film Guernsey (2005) won twee Gouden Kalven en werd geselecteerd voor het Filmfestival van Cannes. De drie volgende films Wolfsbergen (2007), Brownian Movement (2010) en Boven is het stil (2013) werden geselecteerd voor het filmfestival in Berlijn en wonnen meerdere prijzen op internationale filmfestivals. Met beeldend kunstenaar Daan Emmen maakt zij sinds 2008 video-installaties onder de naam LeopoldEmmen.

www.leopoldemmen.nl

"Strategische interventies op het grensvlak van kunst, architectuur en filosofie"

Erik en Ronald Rietveld Welke handelingsmogelijkheden (affordances) biedt de omgeving ons? Deze vraag fascineert filosoof en Vidi-laureaat Erik (1969) en zijn broer Ronald Rietveld (1972), winnaar van de Prix de Rome Architectuur. Verenigd in hun multidisciplinaire en experimentele studio RAAAF [Rietveld Architecture-Art-Affordances] maken ze werk op het grensvlak van architectuur, filosofie en kunst. Hun werk kenmerkt zich door radicale ingrepen die ontwikkelingen in gang zetten, ‘strategische interventies’. Elk project is een op zichzelf staand manifest’, aldus RAAAF.

Enkele spraakmakende projecten van RAAAF waren Vacant NL (in het Nederlands paviljoen van de Architectuurbiënnale van Venetië 2010), waarmee ze de Nederlandse regering opriepen 10.000 leegstaande publieke en overheidsgebouwen tijdelijk te hergebruiken voor kennisontwikkeling, en The End of Sitting. Deze ruimtelijke installatie daagde mensen uit om gedurende de dag wisselende werkposities aan te nemen en was hun reactie op een samenleving die bijna geheel ingericht is op zitten, terwijl de wetenschap heeft aangetoond dat te veel zitten ongezond is. In 2013 werd RAAAF gekozen tot ‘Architect van het Jaar’.
Rietveld en Rietveld hebben ruime ervaring als docenten (van academies voor beeldende kunsten tot wetenschappelijke instituten als Harvard en UC Berkeley), wonnen internationale prijzen, publiceren in internationale vakbladen, en zijn zeer actief binnen de wereld van architectuur.

www.raaaf.nl

"Entiteiten laten botsen"

Willem de Rooij

Toonaangevend kunstenaar, docent, adviseur en bestuurder, dat is wat Willem de Rooij (1969) allemaal is. Zijn haarscherpe analyses van bestaande conventies van presentatie en representatie culmineren in ruimtelijke installaties waarin hij met eigen werk, dat van andere makers of kunsthistorische objecten een spanningsveld creëert tussen politiek-maatschappelijke en autonome betekenisproductie. Transculturele uitwisseling heeft hierbij zijn bijzondere aandacht. Zo combineerde hij in 2010 een groep schilderijen van Melchior d’Hondcoeter met een aantal achttiende-eeuwse verenmaskers uit Hawaii voor zijn installatie ‘Intolerance’ in de Neue Nationalgalerie te Berlijn.

Zijn veelzijdige werk omvat film, sculpturen, installaties en kunstenaarsboeken en bevindt zich in de collecties van het Stedelijk Museum in Amsterdam, Hamburger Bahnhof in Berlijn, Centre Pompidou in Parijs, en MOMA in New York.

De Rooij studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en beeldende kunst aan de Rietveld Academie en de Rijksakademie in Amsterdam. Hij won de Charlotte Köhler Prijs en de Bâloise Art Prize in 2000, en was Robert Fulton Fellow op Harvard University in 2005. Samen met Jeroen de Rijke vertegenwoordigde hij Nederland op de Biënnale van Venetië in 2005. Sinds 2006 is hij docent aan de Staedelschule in Frankfurt am Main.

"Ik antwoord dus ik ben" (Lévinas)

Adelheid Roosen Theatermaakster Adelheid Roosen (1958) schuwt in haar theater- en filmproducties geen enkel onderwerp: eerwraak, huiselijk geweld, (homo)seksualiteit in de Islamitische wereld, de Alzheimer van haar moeder, alles mag en móet in de openbaarheid. Geïnspireerd door haar ervaringen bij het theaterdrieluik over moslimimmigranten (1997 – 2006), ontwikkelde Roosen een adoptiemethodiek waarbij theatermakers twee weken geadopteerd worden door wijkbewoners om het contact met de ander te verdiepen en levensverhalen te verzamelen. Dit begrip staat inmiddels nationaal en internationaal op de theater- en cultuurkaart.

Voor haar grensoverschrijdende bijdrage aan de kunsten in Amsterdam ontving Adelheid Roosen in 2009 de Amsterdamprijs, ze won een Gouden Kalf en tot twee keer toe de Prosceniumprijs. Het Humanistisch Verbond kende haar de Van Praagprijs toe omdat ze ‘een onvermoeibare voorvechter is van een wereld waarin medemenselijkheid een nieuwe kans krijgt’. Ze is al bijna drie decennia verbonden aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten als docent theatermaken.

www.femaleeconomy.nl

"Pleitbezorger muziek in Nederland"

Ed Spanjaard Ed Spanjaard (1948) is een van de beste dirigenten die Nederland rijk is en een groot pleitbezorger voor Nederlandse muziek. Als gastdirigent is hij over de hele wereld actief. Kenmerkend voor Spanjaard is dat hij zowel opera's (ruim vijftig) en orkestrepertoire als eigentijdse muziek dirigeert. Zijn afscheidsconcert als chef – na 12 jaar – van het Limburgs Symfonie Orkest in 2012 bestond uit het zelden gespeelde Martyre de Saint Sébastien van Debussy, met een nieuwe tekst van Ramsey Nasr en choreografie van Toer van Schayk. Hij is de muzikale leider van het Nieuw Ensemble, dat in het Holland Festival 2015 Sifan in première bracht, een nieuwe Chinese opera die nauw verbonden is met de traditie van Sichuan. Over dit project maakt Frank Scheffer een avondvullende film. Bij de Nationale Reisopera dirigeerde hij een zeer succesvolle enscenering van Wagners Ring. 2016 begon met voorstellingen van diens Fliegende Holländer in het Aalto theater van Essen.

Als docent is hij verbonden aan het Conservatorium van Amsterdam.

www.edspanjaard.nl

"Democratie als kunstwerk"

Jonas Staal Het werk van beeldend kunstenaar en promovendus Jonas Staal (1981) behandelt de relatie tussen kunst, democratie en propaganda. Hij schuwt de controverse niet, en zijn werk is regelmatig aanleiding geweest voor publiek debat: zo verklaarde hij een rechtszaak die PVV-leider Geert Wilders tegen hem aanspande tot performatief kunstwerk (De Geert Wilders Werken, 2005-2008) en deed hij onderzoek naar een gevangenisontwerp van PVV-politica Fleur Agema (Gesloten Architectuur, 2011).

In 2012 richtte hij de New World Summit op, een artistieke en politieke organisatie waarmee hij tijdelijke parlementen creëert in kunstinstituten, theaters en openbare ruimte waar hij stateloze en als ‘terrorist’ vervolgde organisaties bijeenbrengt om alternatieve modellen van democratie te bediscussiëren. Het Democratische Zelfbestuur van Rojava in Noord-Syrië commissioneerde hem naar aanleiding van deze projecten om een nieuw publiek en permanent volksparlement te bouwen in deze stateloze Koerdische regio, dat in april 2016 voltooid zal worden.

Jonas Staal dwingt middels zijn indringende beelden tot nadenken, maar initieert ook concrete samenwerkingen tussen kunstenaars en emancipatorische politieke partijen en bewegingen. Kunstenaars moeten niet alleen een esthetische, maar ook een politieke positie innemen, zo stelt hij: een nieuwe wereld maken betekent dat de verbeelding van de kunst zich moet verenigen met de verbeelding van de politiek. Aan het PhDArts departement van de Universiteit Leiden onderzoekt hij in dat licht de relatie tussen kunst en propaganda in de 21e eeuw.

www.jonasstaal.nl
www.newworldsummit.org

"Experimenteerdrift"

Wende Als er een rode draad is door het werk van de al jarenlange succesvolle zangeres, performer en maker van eigen repertoire en shows binnen het theater en het popcircuit Wende (Wende Snijders, 1978) dan is dat haar intense nieuwsgierigheid waarmee ze zichzelf steeds opnieuw uitvindt.
In 2002 studeerde Wende af aan de Academie voor Kleinkunst met het verlangen langs podia te touren met eigengemaakte theaterconcerten, met chansonrepertoire uit de jaren vijftig en zestig. Ze ontving een indrukwekkend aantal prijzen voor haar werk, waaronder twee Edisons (categorie ‘wereldmuziek’ en ‘jazz’) en in 2008 de Annie MG Schmidt prijs voor haar zelfgeschreven De Wereld Beweegt. Na zeven jaar dit soort repertoire op succesvolle wijze te hebben vertolkt, is ze ervan weggegaan met het doel om eigen repertoire te schrijven; repertoire dat binnen het genre van de pop/elektronische muziek viel en geschikt was om in de clubs/popzalen te spelen. Met haar laatste project Last Resistance combineerde Wende elektronische muziek met orkestrale muziek.

Wende zoekt te allen tijde de grenzen op en zoekt waar deze grenzen nog verder kunnen worden opgerekt. Dit doet ze in zowel haar eigen werk, als in projecten waarbij zij met anderen meewerkt. Ze maakt shows waarin ze alle theatrale elementen gebruikt om een verhaal te vertellen, ze zoekt naar het spanningsveld tussen theater, popmuziek, elektronische muziek en klassieke muziek en hoe zij elkaar kunnen ontmoeten en hoe zij zich tot elkaar verhouden. Daarbinnen onderzoekt ze de balans tussen het entertainment en het experiment.

Wende combineert haar grote talent en liefde voor het ambacht met een – kennelijk onuitputtelijke – bron aan experimenteerdrift.
Haar eerste hoofdrol in de film Zürich leverde gelijk een nominatie voor een Gouden Kalf op.

www.wende.nu

Over de Akademie van Kunsten

Logo AVKDe Akademie van Kunsten telt momenteel 46 leden uit de hele breedte van de kunsten. De Akademie heeft tot doel de stem te vertolken van de kunsten in de Nederlandse samenleving (inclusief de politiek) en het bevorderen van de interactie tussen de kunsten onderling, de kunst en de maatschappij en tussen wetenschap en kunst.

De Akademie van Kunsten is een onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Meer informatie: akademievankunsten.nl

Selectie van de leden

Belangrijkste criterium bij de keuze van leden zijn hun artistieke prestatie. Bij de selectie heeft een commissie bestaande uit leden van de Akademie van Kunsten, KNAW en De Jonge Akademie, ook rekening gehouden met spreiding over disciplines, leeftijd, man-vrouwverhouding. De nominatieprocedure stond dit jaar open voor iedereen.

Installatie

De feestelijke installatie van de nieuwe leden is op vrijdag 1 april a.s. om 20.00 uur in het Trippenhuis van de KNAW. 

 

avk-bannerweb-kleur.jpg

 

Credits afbeelding nieuwsoverzicht/carrousel: Wendelien van Oldenborgh, Maurits Script, 2006, production still by Nienke Terpsma. Courtesy Wilfried Lentz Rotterdam and the artist.