Diepere slaap: sterkere verbindingen in de hersenen

16 januari 2013

Wat maakt de één een diepe en de ander een lichte slaper? Dat er sterke individuele verschillen bestaan in slaapkwaliteit is al langer bekend, maar over de hersenmechanismen die daaraan ten grondslag liggen vrijwel niets. In het laatste nummer van het toonaangevende Journal of Neuroscience lichten onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut een tipje van de sluier op.

Tijdens slaap staan de hersenen niet op non-actief. Ze produceren twee soorten heel specifieke elektrische activiteit: de zogenaamde trage golven en slaapspoelen. Hoe sterker het brein deze golven vertoont, des te geringer de reactie op omgevingsprikkels zoals geluid. De golven kunnen worden gezien als de bewakers van de slaap.

De onderzoekers maten bij veertien mensen individuele verschillen in de sterkte van deze golven gedurende de nacht. Ook maakten ze MRI-scans om voor de proefpersonen de kwaliteit van de wittestofbanen in de hersenen te bepalen. Het onderzoek liet zien dat de sterkte van iemands trage golven en slaapspoelen bepaald wordt door de kwaliteit van de belangrijkste snelle wittestofverbindingen tussen de verschillende hersengebieden. Die verbindingen zijn vergelijkbaar met de snelwegen op een wegenkaart.

De kwaliteit van de wittestofbanen is gedeeltelijk erfelijk bepaald. De onderzoekresultaten zouden erop kunnen wijzen dat ook slaapkwaliteit deels erfelijk bepaald is. De onderzoekers sluiten echter niet uit dat het omgekeerde waar is, namelijk dat slaapkwaliteit  zou kunnen bijdragen aan het onderhoud en de kwaliteit van de wittestofbanen.

De onderzoeksgroep van Eus van Someren roept goede en slechte slapers op om via internet (www.slaapregister.nl) mee te helpen aan verder onderzoek naar individuele verschillen in slaapkwaliteit. Dat onderzoek is de sleutel voor een betere behandeling van de, nog slecht begrepen, chronische slapeloosheid.

Piantoni G, Poil SS, Linkenkaer-Hansen K, Verweij IM, Ramautar JR, Van Someren* EJ and Van Der Werf* YD (2013) Individual differences in white matter diffusion affect sleep oscillations. J Neurosci 33:227-233, *co-senior authors.