Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Milieuwetenschappen voor William Laurance

15 maart 2012

Passie voor natuurbescherming én voor wetenschappelijk onderzoek

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen heeft de Dr. A.H. Heinekenprijs 2012 voor de Milieuwetenschappen (een bedrag van 150 duizend dollar) toegekend aan William Laurance, hoogleraar aan de James Cook University in Cairns, Australië. Hij krijgt de prijs voor zijn onderzoek naar de effecten van menselijke ingrepen zoals versnippering, houtkap, jacht en bosbranden op het kwetsbare Amazonegebied, en voor de manier waarop hij het maatschappelijke debat over de bescherming van tropische ecosystemen stimuleert.

Onderzoek

Het werk van William Laurance draait om zijn passie voor de bescherming van tropische ecosystemen en om grondig en veelzijdig wetenschappelijk onderzoek naar de bedreigingen daarvan. De combinatie hiervan heeft Laurance doen uitgroeien tot een van ’s werelds meest invloedrijke onderzoekers naar menselijke invloeden op kwetsbare regenwouden en tropische biodiversiteit.
Het wetenschappelijke werk van Laurance is om te beginnen uniek door de breedte ervan. Hij onderzocht de versnippering van ecosystemen, klimaatverandering, bodembiologie en bosbranden, maar ook besmettelijke ziekten, overheidsmilieubeleid, de effecten van wegenaanleg, corruptie, houtkap en jacht, het ontwerp van natuurreservaten en publicatie-bias in de wetenschap. Zijn onderzoek bracht hem naar Australië, de Zuid-Amerikaanse Amazone, de Afrikaanse Congo, Centraal Amerika en Zuidoost-Azië.
Dankzij deze enorme breedte kwam Laurance tot vele nieuwe concepten en hypotheses. Zo vestigde hij de aandacht op het feit dat veel ecologische bedreigingen elkaar versterken wanneer ze tegelijk optreden.
Naast breed is Laurance ook zeer productief. Hij publiceerde meer dan driehonderd wetenschappelijke artikelen, sinds zijn promotie in 1989 gemiddeld meer dan één per maand. Tientallen van die artikelen verschenen in de toonaangevende wetenschappelijke tijdschriften Science en Nature; vele andere verschenen in Trends in Ecology and Evolution, het meest invloedrijke tijdschrift op het gebied van de ecologie. Hij was ook nauw betrokken bij tekstboeken die worden beschouwd als klassiekers op het gebied van natuurbescherming en de milieuwetenschappen.
Naast grondig is het werk van Laurance maatschappelijk steeds uiterst relevant. ‘Als wij biologen niet zouden proberen de ongebreidelde vernietiging van bossen af te remmen, wie dan wel?’, vroeg hij zich ooit af. Veelvuldig benut hij in lezingen of opiniërende publicaties zijn wetenschappelijke kennis en achtergrond om bij het brede publiek én bij overheidsinstanties de noodzaak van natuur- en milieubescherming te bepleiten.
Het is deze combinatie van onderzoek en engagement die het werk van Laurance invloedrijk en bijzonder maakt.

Onderzoeker

William Laurance werd geboren in de Verenigde Staten. Hij studeerde aan Boise State University in Boise, Idaho, en de University of California in Berkeley, California. Bijbaantjes in enkele dierentuinen maakten bij hem een passie voor tropische dieren en ecosystemen wakker, en in 1989 promoveerde hij in Berkeley op onderzoek naar de ecologische effecten van de versnippering van tropische bossen en de zoogdieren die erin leven.
Hij vertrok naar Australië, eerst naar het CSIRO Tropical Forest Research Centre, toen naar het  SFS Centre for Rainforest Studies in Queensland, Australië.
In 1996 stapte Laurance over naar het Amerikaanse Smithsonian Tropical Research Institute, werkend vanuit Brazilië en Panama. Dertien jaar later keerde hij echter terug naar Australië, nu als hoogleraar aan de James Cook University in Townsville, waar hij tot op de dag van vandaag doceert.
Laurance ontving diverse prijzen, waaronder een Australian Laureate Fellowship. Hij bekleedt een parttime leerstoel aan Harvard University in Cambridge, Verenigde Staten, en bezet de Prins Bernhard leerstoel voor Internationale Natuurbescherming aan de Universiteit van Utrecht. Ook is hij nauw betrokken bij het Environmental Leadership and Training Initiative, een samenwerkingsproject van Yale University en het Smithsonian Tropical Research Institute dat zich richt op onderwijs aan milieubeleidsmakers in Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië.
HIj is lid van de American Association for the Advancement of Science en oud-President van de Association for Tropical Biology and Conservation, ’s werelds grootste wetenschappelijke organisatie op het gebied van tropische ecosystemen.

Belangrijke publicaties

  • W. F. Laurance, et al. (1997) Biomass collapse in Amazonian forest fragments. Science 278:117-118.
  • W. F. Laurance, et al. (2001) The future of the Brazilian Amazon. Science 291:438-439.
  • W. F. Laurance, et al. (2004) Pervasive alteration of tree communities in undisturbed Amazonian forests. Nature 428:171-175.
  • W. F. Laurance & C. Peres, editors (2006) Emerging Threats to Tropical Forests. University of Chicago Press, USA.
  • W. F. Laurance, et al. (2009) Impacts of roads and linear clearings on tropical forests. Trends in Ecology & Evolution 24:659-669.

De prijs

De Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Milieuwetenschappen wordt sinds 1990 eens per twee jaar toegekend. Eerdere winnaars waren onder anderen James Lovelock, Paul Ehrlich, Lonnie Thompson, Stuart Pimm en Bert Brunekreef. De jury staat onder voorzitterschap van Albert van den Berg.

De uitreiking

De Heinekenprijzen worden uitgereikt tijdens een bijzondere zitting van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen op donderdag 27 september 2012 in de Beurs van Berlage.