Persbericht Fryske Akademy

Drie dagen in het teken van de r-klank

17 mei 2016

Er is iets aan de hand met de r. Er zijn zoveel vragen over te stellen dat de komende drie dagen bij de Fryske Akademy in Leeuwarden, een instituut van de KNAW, geheel in het teken staan van rhotics, oftewel de r-klanken. Van 18 tot en met 20 mei 2016 strijken hier wetenschappers uit de hele wereld neer voor de internationale workshop ’r-atics.

Hoe komt het dat kinderen het langst doen over het leren van de r-klank? Hoe is het mogelijk dat de r, anders dan andere klanken, op meer dan twintig manieren kan worden uitgesproken? En waarom verandert de r zo vaak, in zoveel talen in de wereld, en is het onderscheid tussen de r en de l voor Chinezen en Japanners zo moeilijk? Waarom valt de klank zo makkelijk weg, of verspringt hij van plaats, zoals bij het Friese gers versus het Nederlandse gras?

Gooise r

De Fryske Akademy organiseert de vijfde editie van deze workshop die sinds 2000 wetenschappers uit verschillende vakgebieden samenbrengt die met hetzelfde taalprobleem bezig zijn. Taalwetenschapper Hans Van de Velde (Fryske Akademy) is er als co-organisator sinds de eerste editie bij.  'De r is bijzonder omdat die in heel veel varianten voorkomt binnen de verscheidene talen, maar ook binnen sommige talen zelf, zoals het Nederlands. Door de r-klank kun je laten zien wie je bent. In het Nederlands zie je bijvoorbeeld dat de Gooise r een bepaalde status wordt toegekend en vroeger was de Franse r ook heel erg chic. Dus de r-klank is een ideaal venster om algemene processen van veranderingen in taal en identiteit te kunnen onderzoeken.'

MRI gemeten

Op het programma staan presentaties van onderzoekers uit onder meer Groot-Brittannië, Frankrijk, Brazilië, Israël en Nederland. Een van de uitgenodigde sprekers op ’r-atics is de Australische taalwetenschapper Michael Proctor (Macquarie University), die tijdens de workshop laat zien hoe de r-klank met realtime MRI gemeten en in beeld gebracht kan worden. 'Met deze nieuwe technologische toepassingen zet Proctor toch een aantal taalkundige theorieën over klanksystemen op de helling', zegt Van de Velde, die de komende dagen veel discussie verwacht.

Locatie en programma

De Fryske Akademy

De Fryske Akademy is het wetenschappelijk instituut dat zich toelegt op het verrichten van hoogwaardig en vernieuwend onderzoek op het gebied van de Friese taal, cultuur, geschiedenis en samenleving. De uitkomsten van dit onderzoek zijn van regionaal, nationaal en internationaal belang en hebben een duidelijke maatschappelijke relevantie. Het instituut heeft circa 60 medewerkers. De Fryske Akademy is gelieerd aan de KNAW.