Eerste 'Thorbecke'-projecten geselecteerd

12 januari 2016

Tanja van der Lippe en Paul ’t Hart, beiden lid van de KNAW, en Herman Paul, lid van De Jonge Akademie, krijgen als eerste subsidie en organisatorische ondersteuning van de KNAW voor een zogenaamd Thorbecke-onderzoeksproject. Thema’s uit het gedachtegoed van staatsman Johan Rudolph Thorbecke vormen de inspiratiebron van de twee onderzoeksprojecten. Postdocs van de aanvragers gaan de onderzoeksprojecten uitvoeren. In 2016 is de volgende aanvraagronde.

Doen vrouwen in de top ertoe?

Het project van Van der Lippe en ’t Hart gaat over de gevolgen van vrouwelijk leiderschap voor maatschappelijke ongelijkheden. Vrouwen zijn tegenwoordig meer zichtbaar in leidinggevende functies, binnen het bestuurlijk bestel en de politiek, in het bedrijfsleven en de academische wereld. Bestaand onderzoek richt zich vooral op het verklaren van deze ontwikkeling. Maar veel minder bekend is wat de gevolgen ervan zijn.

Lippe-van-der-Tanja-14577  Hart't-Paul-14576

Lange tijd lag de focus in het onderzoek op mannelijke leiders. Zo ook bij Thorbecke. Dat is niet vreemd want het publieke leiderschap waarover Thorbecke dacht en schreef, werd exclusief door mannen uitgeoefend. De vraag naar het effect van sekse en gender op de invulling van leiderschap zullen de onderzoekers beantwoorden door:

  • vergelijking van Nederlands publieke en private organisaties over de tijd
  • vergelijking van Nederlandse organisaties met organisaties in andere Europese landen
  • vergelijking van de bestuurslagen binnen het ‘Huis van Thorbecke’ (Rijk, provincies, gemeenten, en waterschappen).

Aan het eind van het onderzoek vindt een afsluitend symposium bij de KNAW plaats bedoeld voor het topmanagement in openbaar bestuur, bedrijfsleven en de wetenschap zelf.

Tijdperkdenken van 1800 tot nu

Paul-Herman-14044.jpgHerman Paul ontvangt subsidie en ondersteuning voor het project The Demands of Our Time: Epochal Thinking from 1800 to the Present. Epochal thinking ofwel tijdperkdenken slaat op een manier van denken over geschiedenis in termen van ‘tijdperken’, zoals voorgestaan door Johan Rudolf Thorbecke en andere negentiende-eeuwse historici. Het project gaat na wanneer en hoe dit tijdperkdenken opkwam, welke politieke implicaties het heeft gehad en wat voor tegenspraak het heeft uitgelokt.

De onderzoekers organiseren drie conferenties in het Trippenhuis om deze vragen te exploreren:

  • het tijdperkdenken dat doorklinkt in post-voorvoegsels zoals in ‘postmodernisme’
  • de politieke lading van concepten als ‘anachronisme’ en ‘allochronisme’ (wat houdt het in iets ‘ouderwets’ te noemen?) en
  • hedendaagse debatten over ‘multiple temporalities’ als een stap voorbij of juist terug vóór het tijdperkdenken van negentiende-eeuwers als Thorbecke.

Het project moet resulteren in drie bundels en/of themanummers van tijdschriften.

Over het Programma Fonds Staatsman Thorbecke

Het Programma Fonds Staatsman Thorbecke stelt leden van de KNAW en De Jonge Akademie in staat projecten te verwezenlijken op vakgebieden waarbinnen Johan Rudolf Thorbecke zich als politicus en geleerde heeft onderscheiden. Voor een project van een tot vier jaar is een maximale subsidie beschikbaar van € 200.000. De KNAW biedt kosteloos organisatorische en financieel-administratieve ondersteuning bij de uitvoering van het project. Een schenking en de nalatenschap van Willem Thorbecke (1920-2014), achterkleinzoon van Johan Rudolf Thorbecke, vormen het vermogen van het fonds.