Flexibele stamcellen helpen medisch onderzoek

3 juni 2010

Een nieuwe manier om stamcellen te maken brengt het onderzoek naar menselijke ziekten in een stroomversnelling.

Prof. dr. Niels Geijsen, die in juli naar het Hubrecht Instituut van de KNAW verhuist, beschrijft de methode in het tijdschrift Cell Stem Cellvan 3 juni.

Onderzoekers kunnen stamcellen maken van gewone cellen via de zogenaamde iPS-methode. Deze stamcellen kunnen in principe uitgroeien tot elk soort weefsel, alleen zijn ze moeilijk genetisch aan te passen. Het is daardoor moeilijk menselijke ziekten na te bootsen of genetische defecten te corrigeren.

Geijsen en collega's zijn er in geslaagd via een variant van de iPS-methode stamcellen te maken van huidcellen. De stamcellen die ze op deze manier verkregen lijken meer op embryonale stamcellen. Ook deze cellen kunnen uitgroeien tot elk weefseltype, maar ze zijn veel flexibeler. Deze stamcellen kunnen bijvoorbeeld in hun eentje overleven en ze vermenigvuldigen zich sneller. Om dit te bereiken gebruikte Geijsen een manier die bij het maken van muizenstamcellen al langer toegepast wordt. Het onderzoek is uitgevoerd aan Harvard Medical School, Boston, waar Geijsen ook aan verbonden is.

''Stamcellen konden we al maken'', erkent Geijsen, ''maar deze flexibele stamcellen stellen ons in staat menselijke ziektes beter en gemakkelijker na te bootsen of zelfs te corrigeren door de stamcellen genetisch aan te passen.'' In het Hubrecht Instituut gaat Geijsen op deze manier twee spierziektes onderzoeken: ALS en SMA. Twee ziektes waarbij zenuwcellen afsterven en waar niets tegen te doen is. Het stamcelonderzoek moet nieuwe inzichten in deze ziektes opleveren.

Verder in de toekomst ligt gebruik van iPS-stamcellen voor behandelingen. De hoop is dat iPS-stamcellen kunnen worden gebruikt om defecte cellen of zelfs hele organen in patiënten te vervangen. Weefsel gemaakt via iPS-stamcellen bestaat per definitie uit lichaamseigen cellen en zal dus geen afstotingsreactie geven als het wordt teruggeplaatst in het lichaam.

Noot voor de redactie

Voor meer informatie kunt u terecht bij het secretariaat van Interne en Externe Communicatie van het UMC Utrecht via telefoon 088 7557483 of via press@umcutrecht.nl. Buiten kantoortijden via 088 7555555.

Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht)

Het Universitair Medisch Centrum Utrecht is één van de grootste publieke zorginstellingen van Nederland. Met bijna 10.000 mensen wordt voortdurend gebouwd aan goede zorg met als bouwstenen kennis en mensen. Het UMC Utrecht wil een internationaal toonaangevend universitair medisch centrum zijn waarin kennis over gezondheid, ziekte en zorg wordt gemaakt, getoetst, gedeeld en toegepast.UMC Utrecht maakt deel uit van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU). De NFU is een samenwerkingsverband van de acht universitair medische centra (UMC's) in Nederland.

Hubrecht Instituut

Het Hubrecht Instituut is een onderzoeksinstituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en voert onderzoek uit op het gebied van de ontwikkelingsbiologie. Sinds begin 2008 werken het Hubrecht Instituut en het UMC Utrecht samen, waarvan prof. dr.Clevers wetenschappelijk directeur is. Meer informatie is te vinden op de website.

KNAW

Als forum, geweten en stem van de wetenschap bevordert de KNAW de kwaliteit en de belangen van de wetenschap en zet zij zich in voor een optimale bijdrage van de Nederlandse wetenschap aan de culturele, sociale en economische ontwikkeling van de samenleving. De KNAW-instituten verrichten fundamenteel en fudamenteel-strategisch onderzoek op de gebieden levenswetenschappen en geestes- en sociale wetenschappen.

Meer informatie is te vinden op de website van de KNAW.