Jan Hoeijmakers en Jan Luiten van Zanden ontvangen grote prijs van de KNAW

24 april 2011

De KNAW kent, dit jaar voor het eerst, de Prijs Akademiehoogleraren toe aan geneticus Jan Hoeijmakers (Erasmus MC) en aan economisch historicus Jan Luiten van Zanden (Universiteit Utrecht).

De prijzen, een bedrag van een miljoen euro voor wetenschappelijk werk, zijn bedoeld als lifetime achievement award voor onderzoekers die hebben aangetoond dat ze tot de absolute top van hun vakgebied behoren. Er zijn jaarlijks twee prijzen: een in de sociale of geesteswetenschappen, en een in de natuur-, technische of levenswetenschappen.

Jan Luiten van Zanden

Jan Luiten van Zanden (1955) heeft een enorme invloed gehad op de ontwikkeling van zijn vakgebied, de economische geschiedenis. Hij ontwikkelde zich van expert op het gebied van negentiende- en twintigste-eeuwse economische geschiedenis tot expert op het gebied van de economische wereldgeschiedenis. In zijn boeken behandelde hij uiteenlopende zaken als landbouwgeschiedenis van Nederland en van Java, de rol van de arbeidsmarkt in het verleden, de geschiedenis van Shell en de Rabobank en de rol van vrouwen bij het ontstaan van het kapitalisme.  Centrale vraag in zijn onderzoek is steeds waarom sommige delen van de wereld rijk zijn en andere arm. Van Zanden onderzoekt dat onder meer door enorme databestanden met lonen en prijzen aan te leggen waarmee de levensstandaard zowel tussen landen als door de eeuwen heen vergeleken kan worden. Hij is een van de grondleggers geweest van het onderzoek met grote historische datasets. De jury is van oordeel dat Jan Luiten van Zanden als pionier en inspirator het vakgebied van de economische geschiedenis een solide basis heeft gegeven.

Jan Luiten van Zanden is faculteitshoogleraar geschiedenis van de wereldeconomie aan de Universiteit Utrecht. Hij studeerde geschiedenis en economie aan de VU. Daar was hij in1987 tot 1992 hoogleraar. In 1992 volgde een benoeming aan de Universiteit Utrecht. Daarnaast was hij tussen 2001 en 2009 onderzoeker bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis. Van Zanden werd in 1997 lid van de KNAW, en in 2003 ontving hij de Spinozapremie. Van Zanden is sinds enige jaren president van de van de Internationale Economic History Association. Zie ook de website van Jan Luiten van Zanden 

 Jan Hoeijmakers

Jan Hoeijmakers (1951) krijgt de prijs voor zijn innovatieve onderzoek op het terrein van kanker en veroudering. Geneticus Hoeijmakers, bij een breed publiek bekend als ouderdomsprofessor, is de belangrijkste expert in de wereld op het gebied van DNA-herstel.  Hij bestudeerde hoe eiwitten beschadigingen die ons DNA oploopt herkennen, uit het DNA knippen en vervolgens opvullen met nieuw DNA en toonde aan dat dit proces belangrijk is bij kankerpreventie en veroudering. 
Hoeijmakers is, aldus de jury,  een groot organisator. Hij heeft in de loop der jaren  diverse wetenschapsgebieden samengebracht om zijn ontdekkingen op het gebied van DNA-herstel te vertalen naar  klinische toepassingen. Het wereldwijd geaccepteerde inzicht dat DNA-herstel cruciaal is in de fysiologie, bij celdeling, metabolisme en veroudering, en dat het een sleutelrol vervult bij de preventie van kanker, danken we aan hem.

Jan Hoeijmakers is sinds 1993 hoogleraar moleculaire genetica aan het Erasmus MC. Hij studeerde biologie, en kwam na zijn promotie in 1981 bij de afdeling Genetica van het Erasmus MC. Hij won in 1995 samen met Dick Bootsma de Louis Jeantetprijs, en kreeg in 1999 een Spinozapremie. In 2000 werd Hoeijmakers lid van de KNAW. Van de ERC kreeg hij in 2008 de prestigieuze advanced investigator grant.  Zie ook de website van Jan Hoeijmakers

De twee winnaars van de Prijs voor de Akademiehoogleraren zijn geselecteerd door een internationale jury die is samengesteld door de KNAW. De prijsuitreiking vindt plaats op woensdagmiddag 22 juni 2011, in het Trippenhuis, het gebouw van de KNAW in Amsterdam.