KNAW benoemt vier topwetenschappers tot Akademiehoogleraar

14 april 2009

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) heeft de topwetenschappers Bert Brunekreef, Rienk van Grondelle, Paul Hooykaas en Daan Kromhout benoemd tot Akademiehoogleraar. De vier hoogleraren ontvangen een bedrag van één miljoen euro zodat zij zich volledig kunnen wijden aan innovatief onderzoek en de begeleiding van jonge onderzoekers.

Doordat de betrokken universiteiten in ieder geval één jonge, getalenteerde onderzoeksleider moeten aantrekken, draagt de KNAW met het programma Akademiehoogleraren bij aan de doorstroming van jonge onderzoekers naar leidinggevende posities.

Bert Brunekreef

Prof. dr. ir. Bert Brunekreef (milieu-epidemiologie, Universiteit Utrecht) is gespecialiseerd in luchtvervuiling en milieu en gezondheid. Aan de Universiteit Utrecht zette hij in 2005 het Institute for Risk Assessment Sciences op, waarvan hij zelf directeur is. Brunekreef adviseert nationaal en internationaal over gezondheid en milieu en zat onder meer in een adviescomité van de WHO voor gezondheid en luchtverontreiniging in Europa. Hij toonde als eerste aan dat vochtige huizen met schimmel de kans op astma bij kinderen flink doet toenemen. Ook als het om buitenmilieu gaat is Brunekreef bijzonder invloedrijk. Zijn naam is voorgoed verbonden aan de normen voor de hoeveelheid fijnstof die aanvaardbaar is voor de gezondheid. In 2008 ontving Bert Brunekreef de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Milieuwetenschappen (150.000 Amerikaanse dollars) voor zijn milieu-epidemiologisch onderzoek naar onder meer luchtvervuiling en gezondheid.

Rienk van Grondelle

Prof. dr. Rienk van Grondelle (biofysica, Vrije Universiteit Amsterdam) is benoemd tot Akademiehoogleraar vanwege zijn superieure bijdragen aan de kennis van het eerste stadium in het proces van fotosynthese. Hij heeft dit onderzoeksgebied zeer succesvol vanuit een biofysisch perspectief verkend en heeft een van de meest vooraanstaande onderzoeksgroepen ter wereld op het gebied van fotosynthese opgezet. Het werk van van Grondelle heeft een interdisciplinair karakter: in zijn onderzoek zijn biologie, natuurkunde en scheikunde geïntegreerd. Door het gebruik van nieuwe lasertechnieken heeft de groep van Rienk van Grondelle als eerste een zeer snel verlopend moleculair proces in beeld weten te brengen dat ervoor zorgt dat een plant zoveel mogelijk zonlicht opvangt zonder er schade van te ondervinden. Het pigment dat het licht opneemt blijkt het teveel aan energie over te dragen aan een ander pigment, waar het wordt omgezet in warmte en verdwijnt zonder schade aan te richten.

Paul Hooykaas

Prof. dr. Paul Hooykaas (moleculaire genetica, Universiteit Leiden) doet al jaren superieur onderzoek naar het ontcijferen van de interactie tussen de agrobacterie en planten. De agrobacterie is een bacterie die zo gemanipuleerd kan worden dat het ook soortvreemde genen op planten kan overdragen. Hooykaas heeft ontdekt dat eiwitten van de agrobacterie zelfstandig hun weg vinden naar de plantencel. Dit is tevens een aanwijzing dat de bacteriële eiwitten het DNA gidsen en niet andersom. Sinds de ontdekking van het unieke systeem van de agrobacterie, wordt dit wereldwijd toegepast bij het modificeren van gewassen zoals maïs en tabak. En door meer recente ontdekkingen van Hooykaas ook bij schimmels en gist voor toepassingen in de industriele biotechnologie en voor de ontwikkeling van medicijnen. Paul Hooykaas is een pionier in zijn vakgebied en heeft gepubliceerd in de meest vooraanstaande bladen, waaronder Nature en Science.

Daan Kromhout

Prof. dr. ir. Daan Kromhout (volksgezondheidsonderzoek, Wageningen Universiteit en Researchcentrum) dankt zijn benoeming aan zijn baanbrekende werk op het gebied van voedingsepidemiologie en in het bijzonder de relatie tussen voedingspatroon en de kans op hart- en vaatziekten. Kromhout toonde als eerste aan dat het een of twee keer per week eten van vette vis al voldoende is om de kans op een hartinfarct te halveren. Onderzoek van Kromhout wees ook uit dat het Mediterrane voedingspatroon samenhangt met een laag risico op hart- en vaatziekten, doordat het rijk is aan plantaardige producten, onverzadigd vet en groenten en fruit. De resultaten van dit onderzoek hebben geleid tot internationale aanbevelingen voor een gezond voedingspatroon en de preventie van hart- en vaatziekten. Daan Kromhout is veertien jaar sectordirecteur geweest bij het RIVM en is sinds 2005 vicevoorzitter van de Gezondheidsraad.

Op woensdag 15 april zal Robbert Dijkgraaf, president van de KNAW, drie Akademiehoogleraren persoonlijk met hun benoeming feliciteren. Dijkgraaf is om 10.00 uur in Amsterdam bij de Vrije Universiteit, om 14.15 uur op de Uithof in Utrecht en om 17.00 uur in Wageningen. Vrijdag 17 april bezoekt Robbert Dijkgraaf om 12.30 uur de Universiteit Leiden.

Felicitatie Bert Brunekreef. Foto: Maarten HartmanFelicitatie van Bert Brunekreef door KNAW-president Robbert Dijkgraaf Felicitatie Daan Kromhout. Foto: Bart de GouwDaan Kromhout Felicitatie Rienk van Grondelle. Foto: Peter Smith / M&C VURienk van GrondelleFelicitatie Paul Hooykaas. Foto: Marc de HaanPaul Hooykaas

Meer informatie

Gertske Kuiper, KNAW Communicatie
Telefoon 020 551 08 63 / 06 14191624
e-mail gertske.kuiper@bureau.knaw.nl
http://www.knaw.nl/akademiehoogleraren