KNAW heeft 13 gewenste grootschalige onderzoeksfaciliteiten bekendgemaakt

31 oktober 2016

Voor tal van doorbraken in de wetenschap is de beschikbaarheid van geavanceerde onderzoeksfaciliteiten onontbeerlijk. Vaak zijn zulke faciliteiten kostbaar en vergt de realisatie ervan een lange aanloop. De KNAW daagde wetenschappers uit om hardop te dromen over onderzoeksfaciliteiten die over een of meer decennia kunnen leiden tot wetenschappelijke doorbraken.

Op 31 oktober 2016 presenteerde de KNAW haar selectie van dertien faciliteiten. Met de KNAW-Agenda grootschalige onderzoeksfaciliteiten wil de KNAW jonge wetenschappers inspireren plannen te maken voor onderzoeksfaciliteiten aan de grenzen van onze kennis, en om die plannen gezamenlijk uit te werken in voorstellen. De Agenda bevat dertien voorstellen voor faciliteiten die rond 2025 of daarna wenselijk zijn.

Van idee naar realisatie

De KNAW-Agenda is een verzameling ‘droomprojecten’ – ideeën die over een aantal jaren op de nationale of Europese of roadmap voor grootschalige onderzoeksfaciliteiten zouden kunnen komen. Dat maakt haar aanvullend op de Nationale Roadmap van NWO, die later dit jaar verschijnt. De faciliteiten op de Nationale Roadmap bevinden zich in een aanzienlijk verder gevorderde fase van ontwikkeling en zijn daardoor op kortere termijn te realiseren.

Investeren in de toekomst

Voor grootschalige onderzoeksfaciliteiten is veel geld nodig, zoals onlangs ook de Kenniscoalitie zichtbaar maakte in haar Investeringsagenda, die volgde op de Nationale Wetenschapsagenda. De KNAW adviseert de overheid het budget voor onderzoeksfaciliteiten te verhogen en de ontwikkeling van belangrijke faciliteiten ook in een vroege fase te stimuleren. Daarnaast adviseert zij de wetenschappers om in hun respectieve wetenschapsgebied samen prioriteiten te stellen in de ideeën voor grootschalige onderzoeksfaciliteiten.

Dertien plus drie projecten

In de publicatie van de KNAW-Agenda worden de dertien geselecteerde onderzoeksfaciliteiten en drie eervolle vermeldingen compact beschreven. Op de website van de KNAW staat een uitgebreide beschrijving van de voorstellen. De geselecteerde faciliteiten bestrijken het hele spectrum van de wetenschap. Ter illustratie (de voorbeelden zijn willekeurig):

  • DESIDERIA voor het ontrafelen van ongekende hoeveelheden tekst voor taal- en geschiedkundig onderzoek. Deze faciliteit maakt het onder meer mogelijk om de veranderingen in de betekenis van complexe concepten als oorlog, recht en democratie te onderzoeken.
  • Het Ruisdael Observatorium, dat het mogelijk maakt ten behoeve van klimaatonderzoek een zeer gedetailleerd beeld van de atmosfeer boven Nederland te vormen.
  • FEL-NL: een vrije-elektronenlaser (laser die een breed scala aan golflengtes bestrijkt) waarmee de nanowereld kan worden gefilmd. Kennis van processen op nanoschaal is noodzakelijk voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van efficiënte manieren om energie om te zetten.

20161031 KNAW Agenda grootschalige onderzoeksfaciliteitenDownloaden of bestellen

De KNAW-Agenda grootschalige onderzoeksfaciliteiten is te downloaden en te bestellen vanaf deze website.