KNAW-lid Pim Levelt benoemd tot lid van de Orden Pour le mérite

26 mei 2011

Op 30 mei 2011 wordt linguïst Pim Levelt in aanwezigheid van Bondspresident Christian Wulff in Berlijn geïnstalleerd als lid van de Orden Pour le mérite, de hoogste Duitse onderscheiding voor wetenschap en kunst.

Willem (Pim) J. M. Levelt is op 17 mei 1938 in Amsterdam geboren. Hij is psycholinguïst en een van de meest invloedrijke onderzoekers van het menselijk spraakgedrag, spreken en taal verstaan. Hij beschreef als eerste de cognitieve processen die voor het spreken wezenlijk zijn en welk belang het 'mentale lexicon' daarbij toekomt. Levelt studeerde psychologie in Leiden en promoveerde aldaar in 1965 cum laude op het proefschrift On binocular rivalry. Daarna verbleef hij een jaar aan het Harvard Center for Cognitive Studies. Sinds 1966 doceerde en onderzocht hij aan onder andere de Universiteit van Illinois, de Universiteit Groningen en de Radboud Universiteit in Nijmegen. Van 1971 tot 1972 verbleef hij als lid aan het Institute for Advanced Study in Princeton, alwaar hij zijn driedelig werk Formal grammars in linguistics and psycholinguistics schreef. In 1980 werd Levelt medeoprichter en directeur van het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek in Nijmegen. Daar verscheen van zijn hand onder andere het boek Speaking: From intention to articulation.

Levelt is lid van talrijke academies, daaronder de National Academy of Sciences, de American Philosophical Society, de Leopoldina en de Bayerische Akademie der Wissenschaften. Van 2002 tot 2005 was hij president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Aan Levelt werden eredoctoraten van de Universiteiten Maastricht, Antwerpen, Padua en Leuven verleend.

Orden Pour le mérite für Wissenschaften und Künste

Orden Pour le meriteIn 1842 stichtte koning Friedrich Wilhelm IV (1795-1861) van Pruisen de Orden Pour le mérite für Wissenschaften und Künste (voor wetenschappen en kunsten). In 1918 werd de Orden afgeschaft, het nieuwe Duitsland kende geen orden meer. In 1922 werd een 'Vrije vereniging van uitmuntende geleerden en kunstenaars' opgericht. Benoemingen volgden van Albert Einstein, Max Liebermann, David Hilbert, Käthe Kollwitz (de eerste vrouw in deze Orden), maar ook aan Nederlanders zoals Jacob Van 't Hoff, Pieter Geyl, Hendrik Lorentz, Bartel Van der Waerden en Hendrik Casimir. Tijdens het nationaal-socialistische regime werden geen nieuwe leden gekozen. Hermann Göring liet allen die de Orden hadden ontvangen, door de Gestapo natrekken. Joden, communisten en politieke tegenstanders moesten ze inleveren, onder wie ook Käthe Kollwitz.
In 1952 blies Theodor Heuss, de eerste Bondspresident, de Orden nieuw leven in.

Met de aanvaarding van de benoeming door Pim Levelt telt de Orden 38 Duitse en 30 buitenlandse leden, waarvan Levelt de enige Nederlander is.