Toekenningen KNAW Fonds Staatsman Thorbecke 2017

KNAW Thorbecke Fonds initieert drie omvangrijke onderzoeksprojecten

20 april 2017

Het KNAW Fonds Staatsman Thorbecke stelt drie gevestigde wetenschappers in staat om een postdoc aan te stellen voor een onderzoeksproject dat raakt aan het gedachtegoed van de voormalige staatsman.

De lijfarts van de koning

Onder supervisie van hoogleraar vergelijkende wetenschapsgeschiedenis Wijnand Mijnhardt kan historica Catharina Th. Bakker verder werken aan haar biografie van Franz Joseph Harbaur (1776-1824), de lijfarts van koning Willem I. Doel van de beoogde publicatie is Harbaur, een plattelandsjongen uit de Elzas, te portretteren als een voorbeeld van sociale stijging in de toenmalige standenmaatschappij en via dit verhaal inzicht te geven in de wording van de Nederlandse staat, de stand van de medische wetenschap, het ontstaan van de gezondheidszorg in Nederland, de culturele elite en de Nederlandse bestuurscultuur begin negentiende eeuw.

Terugkoppeling van rechters naar andere staatsinstellingen

Een onderzoeksteam onder leiding van Janneke Gerards, hoogleraar fundamentele rechten, zal een studie uitvoeren naar de manier waarop de terugkoppeling verloopt van de rechter die wetten en regels toetst, naar andere staatsinstellingen. De vraag is ook of een rechterlijke correctie leidt tot leereffecten ten behoeve van toekomstige wetgeving en bestuursbesluiten, en hoe het lerend vermogen van staatsinstellingen kan worden vergroot. Het is de bedoeling op basis van kennis over het proces te zijner tijd concrete aanbevelingen te doen om het door Thorbecke gewenste systeem van terugkoppeling tussen rechterlijke toetsing met wet en bestuur te verbeteren en te moderniseren.

De Senaat en het volk

Na de Franse Revolutie en de Napoleontische oorlogen stelden de meeste nieuwe monarchieën naast het parlement een Senaat in om de koning te beschermen en de macht van het volk te beperken. In de daaropvolgende eeuwen werd de opzet van deze ‘tweede kamer’ (In Nederland gaat het dan over onze Eerste Kamer) vaak gewijzigd, en aan het begin van de 21e eeuw zelfs regelmatig in twijfel getrokken. Toch worden tweekamersystemen nog altijd opgezet, vooral in jonge staten met weinig ervaring in democratie. Karel Davids, hoogleraar economische en sociale geschiedenis zal met een klein onderzoeksteam nagaan welke relaties er zijn tussen de aanwezigheid van een Senaat, de omvang van een land, de context waarin de Senaat werd gevormd en hervormd in moderne westerse staten, en welke rol een Senaat kan spelen in gevestigde democratieën.

Meer informatie over de onderzoeksprojecten

Over het KNAW Fonds Staatsman Thorbecke

Het KNAW Fonds Staatsman Thorbecke heeft als doel de kennis omtrent het leven, werk en gedachtegoed van Johan Rudolf Thorbecke (1798-1872), staatsman en grondlegger van de Nederlandse parlementaire democratie, te bevorderen. Een schenking en de nalatenschap van Willem Thorbecke (1920-2014), achterkleinzoon van Johan Rudolf Thorbecke, vormen het vermogen van het fonds. Uit het fonds wordt ook de totstandkoming van een wetenschappelijke biografie van Johan Rudolf Thorbecke door KNAW-lid Remieg Aerts gefinancierd.

Voor meer informatie: wetenschapsfondsen@knaw.nl