Kunstenaar en wetenschapper presenteren uniek apparaat: het onafwendbaar oog

22 oktober 2009

(Dit is een gezamenlijk persbericht van de Rijksakademie van beeldende kunsten, de KNAW en het Helmholtz Instituut.) Stel je voor: je kijkt met je ene oog recht in het andere, en vice versa. Terwijl je jezelf zo aanstaart, laten je hersenen je ogen tot één geheel versmelten - en met dat ene eigen oog kijk je jezelf constant aan.

Op vrijdagmiddag 23 oktober biedt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen onderdak aan Eye meets I, de presentatie van de Ellipsoidal Introspective Optic (EIO), het apparaat dat die unieke ervaring mogelijk maakt.

De EIO De EIO is een optische spiegel die de blik van elk oog gelijktijdig naar die van het andere oog stuurt. Het linker oog kijkt naar de reflectie van het rechter, en het rechter oog naar de reflectie van het linker.

Dit filmpje laat zien hoe het apparaat werkt.

De EIO is een project van de Amerikaanse kunstenaar Bradley Pitts, die er aan werkte tijdens zijn verblijf aan de Rijksakademie in Amsterdam. Hij maakte het instrument in samenwerking met fysicus Raymond van Ee. Tijdens Eye meets I gaan de makers van de EIO in gesprek met onderzoekers en kunstenaars over de implicaties en mogelijkheden van het apparaat. Het roept interessante vragen op over visie, observatie, introspectie en meditatie en natuurlijk over 'het zelf'.

Ellipsoidal Introspective Optic - EIO

De productie van het apparaat ging als volgt in zijn werk. Op basis van MRI-scans van het hoofd van de kunstenaar werd nauwkeurig vastgesteld waar bij elk van de ogen het middelpunt van de rotatie ligt. Met deze data werd eerst een computermodel van de EIO vervaardigd. Vervolgens sneed TNO de ruwe vorm uit een blok puur aluminium en werd het asymmetrische oppervlak ervan bij gemaakt met behulp van een computergestuurd instrument met een diamanten punt, tijdens een proces dat ononderbroken zo'n tweehonderd uur duurde.

Bradley Pitts

Tijdens zijn studie voor ruimtevaartingenieur aan het MIT in Cambridge (VS), begon Bradley Pitts (1978) als kunstenaar te werken, kunst combinerend met wetenschap om zo, de fysica voorbij, uit te komen bij de metafysica. Voor hem is kunst een manier om zijn menselijke staat te onderzoeken, met gebruik van zowel technische als persoonlijke middelen. De verschillende wetenschappers met wie de kunstenaar werkt, verwoorden de diverse gedachten en standpunten die in zijn hoofd met elkaar wedijveren. Met dit project streeft hij ernaar om wetenschap en technologie weer een plaats te geven waar ze van dienst kunnen zijn bij subjectief, filosofisch onderzoek.

Raymond van Ee

Raymond van Ee (1965), lid van De Jonge Akademie en universitair hoofddocent bij de afdeling Fysica van de mens aan de Universiteit Utrecht, staat te popelen om het effect te onderzoeken dat het kijken in de spiegel op iemands brein heeft. Hij zegt: 'De fenomenologie van de waarneming met de spiegel is uniek in de geschiedenis. Nog nooit heeft iemand naar zijn eigen onafwendbare oog gekeken. Ik wil met behulp van de spiegel onderzoeken hoe het waargenomen beeld bewust te beïnvloeden is. Het moet nog blijken of het zelfonderzoekende grote oog eruitziet als een driedimensionaal object en of de wilskracht invloed heeft op de waargenomen richting, afstand en misschien zelfs op hoe indringend die blik is.'

EIO en Eye meets I zijn mede mogelijk gemaakt door Rijksakademie van beeldende kunsten, KNAW, De Jonge Akademie, Helmholtz Instituut UU, NWO, Fonds BKVB, Amsterdams Fonds voor de Kunst, TNO

Nadere informatie

Rijksakademie van beeldende kunsten, telefoon 020 5270 300.