Malassezia-gisten – overal en soms gevaarlijk

19 januari 2015

Malassezia-gisten komen voor bij mensen met roos, in hydrothermale bronnen - en op alle plaatsen daartussenin. De huid van warmbloedige dieren is bedekt met deze microben. Meestal leven ze probleemloos met hun gastheer samen, maar soms veroorzaken ze ernstige ziekten.

Teun Boekhout van het Centraalbureau voor Schimmelcultures (CBS-KNAW) schreef met collega's uit Griekenland en Italië een overzicht van de aandoeningen die worden veroorzaakt door Malassezia. In hun artikel in PLOS Pathogens beschrijven ze hoe deze aandoeningen worden ontdekt én behandeld.

Malassezia-gistenHuidinfectie respectievelijk folliculitis (ontsteking haarzakjes).Bron Aristea Velegraki

Meestal veroorzaken Malassezia-gisten huidaandoeningen. Een aantal hiervan zijn veelvoorkomend, zoals roos bij de mens en oorontsteking bij de hond. Bij de meeste van deze aandoeningen is behandeling goed mogelijk, maar de onderzoekers wijzen erop dat Malassezia-gisten ook een rol vervullen in onze gewone populatie micro-organismen. Behandeling moet dus gericht zijn op het beheersen van de Malassezia-populatie, niet op het uitroeien.

Kwetsbare groepen

Bloedbaaninfecties als gevolg van Malassezia komen minder vaak voor, maar er bestaat vroeggeborenen en patiënten met een gebrekkig immuunsysteem die langdurig op de intensive care verblijven lopen wel risico. Omdat Malassezia bij routineonderzoek niet vanzelfsprekend wordt ontdekt en de diagnose pas later wordt gesteld, kan gevaar ontstaan. Zodra is vastgesteld dat Malassezia de boosdoener is, slaat een behandeling met antifungale middelen meestal goed aan en kan de ziekteverwekker uit het bloed worden geëlimineerd.

Gek op vet

Een van de redenen dat we niet meer over Malassezia weten, ondanks ons toch tamelijk intieme contact met deze gisten, is dat het niet eenvoudig is ze te isoleren en in een laboratoriumomgeving te kweken. Malassezia zijn lipofiel, wat betekent dat zij van vet houden. De menselijke huid bevat talgkliertjes die vetten produceren om de huid soepel te houden en tegen water te beschermen. Malassezia breekt deze vetten af, ze vormen hun belangrijkste energiebron.

Mogelijk betrokken bij huidkanker

Als de gisten het vet op de huid omzetten, komen er afbraakproducten vrij die een schadelijke reactie van de huid kunnen veroorzaken. Boekhout en zijn collega’s gaan in op de mogelijkheid dat er een verband is tussen Malassezia en het ontstaan van huidkanker. Een aantal van de vrijkomende afbraakproducten kan tumorbevorderende mechanismen in de huid activeren, vergelijkbaar met de mechanismen die worden veroorzaakt door zonlicht.

Het Centraalbureau voor Schimmelcultures (CBS) is een onderzoeksinstituut van de KNAW. Het beheert een wereldvermaarde collectie van levende schimmels en gisten. Het verricht taxonomisch en evolutiebiologisch onderzoek aan geselecteerde groepen uit het rijk der fungi en is een expertisecentrum voor mycologische vraagstukken voor wetenschap, geneeskunde, industrie en maatschappelijke groeperingen. Het instituut telt circa 90 medewerkers. Het CBS is gevestigd op het Universiteitscentrum De Uithof.

Logo CBS