'Nut' van de Nederlandse wetenschap op de helling?

29 januari 2011

(Persbericht Huygens Instituut KNAW) In het kader van het tweehonderdjarig bestaan van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen organiseert het Huygens Instituut het symposium 'Nut en nog eens nut? Zelfverstaan, nationalisme en nut in het negentiende-eeuwse wetenschapsbeeld'

Kunnen we het universitair onderzoek in de negentiende eeuw samenvatten met de woorden 'nut en nog eens nut', zoals Johan Huizinga beweerde? Kunnen we in een steeds internationalere wetenschap zinvol spreken over verschillen in nationale tradities en stijlen? En zo ja, moeten we dan nog steeds Nederlandse wetenschappers zien als erfgenaam van 'nuchtere' wiskundigen als Stevin en Christiaan Huygens?

Doorgaans wordt grote nadruk gelegd op het praktische, utilitaire karakter van de wetenschapsbeoefening in de Lage Landen. Te beginnen met Simon Stevin (1548-1620) zouden Nederlandse geleerden vooral pragmatische probleemoplossers zijn geweest, die zich verre hielden van de verlokkingen van metafysische gedachten, programmatische systemen en zuiver wetenschappelijke vragen. Veelvuldig is een scherp contrast geschetst met - bijvoorbeeld - de rationele Franse wetenschappelijke cultuur, het Engelse empirisme of de loodzware Duitse metafysica.

Sinds enige tijd is het besef ontstaan dat dergelijke stereotypen in hoge mate het product zijn van negentiende-eeuws nationalisme. Destijds trachtte men bijvoorbeeld een 'typisch Nederlandse' schilderstijl te definiëren - en analoog hieraan zou in Nederland ook een specifieke, eigen wetenschappelijke stijl zijn ontwikkeld. Dit besef heeft de afgelopen jaren tal van vragen doen rijzen.

Het colloquium 'Nut en nog eens nut. Zelfverstaan, nationalisme en nut in het negentiende-eeuwse wetenschapsbeeld' wil beeld en zelfbeeld van de Nederlandse wetenschappelijke traditie aan een kritische beschouwing onderwerpen. In deze eeuw kwam de differentiatie en specialisatie binnen de wetenschappen tot stand, evenals de bewust in gang gezette natievorming (met haar nationalisme en utilitaire oogmerken bij het moderniseren van de samenleving) én de succesvolle introductie van het begrip 'Gouden Eeuw'. Het colloquium sluit daarmee aan op discussies die momenteel onder wetenschappers en wetenschapshistorici hier en elders in Europa worden gevoerd.

'Nut en nog eens nut. Zelfverstaan, nationalisme en nut in het negentiende-eeuwse wetenschapsbeeld', Colloquium georganiseerd door het Huygens Instituut (KNAW) ter gelegenheid van het tweehonderdjarig jubileum van de KNAW

Informatie 

  • Programma, zie website Nog eens nut.
  • Datum: donderdag 27 en vrijdag 28 november 2008.
  • Locatie: Bethaniënklooster, Barndesteeg 6b, 1012 BV Amsterdam.

Noot voor redactie

Voor meer informatie en verzoeken kunt u terecht bij Ilja Nieuwland, Huygens Instituut KNAW, Postbus 90754, 2509 LT Den Haag, tel. 070 331 5827.