Onderzoekers KNAW-instituten vallen in de prijzen

27 januari 2014

Kène Henkens van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI-KNAW) en Edwin Cuppen van het Hubrecht Instituut van de KNAW krijgen van NWO een prestigieuze VICI-beurs. Ook enkele leden en alumni van De Jonge Akademie ontvingen een VICI-beurs. Elk van de wetenschappers krijgt 1,5 miljoen euro om vijf jaar onderzoek te doen.

Kène HenkensProf. dr. C.J.I.M. (Kène) Henkens, NIDI-KNAW, krijgt de VICI-beurs voor zijn onderzoek naar oudere werknemers in een ouder wordende maatschappij. Oudere werknemers moeten steeds langer doorwerken. Ook hun werkgevers moeten omgaan met deze nieuwe realiteit. Henkens onderzoekt de nieuwe patronen in betaald en onbetaald werk die ontstaan door de nieuwe pensioenregelingen en de ambities van nieuwe generaties ouderen die hun pensioenleeftijd naderen.

Edwin CuppenProf. dr. ir. E. (Edwin) Cuppen, Hubrecht Instituut / UMC Utrecht, krijgt de beursvoor zijn onderzoeksproject 'De grote DNA-puzzel'. Veranderingen in het menselijk DNA kunnen leiden tot aangeboren aandoeningen en kanker. Dit onderzoek bestudeert op systematische wijze de oorzaak en gevolgen van DNA-veranderingen op structuurniveau en hun bijdrage aan het ontstaan van ziekten.

Van De Jonge Akademie vielen enkele leden en alumni in de prijzen:

  • De tolerante darm - prof. dr. G.R. (Gijs) van den Brink, AMC
    Onze darm tolereert de aanwezigheid van miljarden vreedzame bacteriën. De aanpassingen die daar voor nodig zijn geven een kans op darmkanker en chronische darmontsteking. In dit onderzoek worden darmcellen bestudeerd die daar een centrale rol in lijken te spelen.

  • Een blauwdruk voor zelfvoorzienende gewassen - dr. ir. R. Geurts, WUR
    De meeste planten hebben stikstofbemesting nodig om te kunnen groeien. Sommigen echter niet. Die leven samen met stikstof-bindende bodembacteriën, en zijn hierdoor zelfvoorzienend. De onderzoekers gaan uitzoeken waarom niet alle planten kunnen samenwerken met deze voordelige bodembacteriën.

  • Het tij gekeerd - dr. M.G. (Maarten) Kleinhans, UU
    Zandbanken en geulen in riviermondingen veranderen doorlopend door eb en vloed vanuit de zee. Deze estuaria zijn belangrijke natuurgebieden en havens. Dit onderzoek gaat oorzaken na van de veranderlijke patronen door ze na te bootsen in computermodellen en in experimenten.

  • Privacy in de 21e eeuw - prof. B.J. (Bert-Jaap) Koops, UvT
    Het huisrecht is de hoeksteen van privacybescherming. Maar nu mensen hun privéleven continu bij zich dragen (smartphone, cloud) en overal gevolgd kunnen worden, moet privacy opnieuw worden uitgevonden. Dit onderzoek zoekt nieuwe manieren om privacy juridisch te beschermen: ‘huisrecht 2.0’.

  • Neuronen voor aandacht en beheersing - prof. dr. H.D. (Huib) Mansvelder, VU
    Denken vergt concentratie. Door hersencellen met laserlicht aan en uit te zetten terwijl een dier zich probeert te concentreren, zullen onderzoekers ontrafelen hoe netwerken van neuronen in de prefrontale cortex aandacht en beheersing tot stand brengen. 

  • Gen-netwerken in de psychiatrie - prof. dr. D. (Danielle) Posthuma, VU
    Veel psychiatrische ziektes worden veroorzaakt door kleine foutjes in netwerken van genen. De wetenschappers bedenken nieuwe methoden om deze foutjes op te sporen. Ook wordt onderzocht hoe al deze netwerkfoutjes gezamenlijk leiden tot ziektes zoals schizofrenie, depressie en autisme.

  • De complexe relatie tussen mens en techniek - prof. dr. ir. P.P.C.C. (Peter-Paul) Verbeek, UT
    Het menselijk bestaan raakt steeds nauwer verweven met technologie. Om deze verwevenheid te begrijpen, ontwikkelt dit project een theorie van ‘technologische bemiddeling’. Centraal staat de vraag hoe technologie een plaats kan krijgen in drie filosofische kerngebieden: kennis, moraal en metafysica.

  • Maanwater - prof. dr. W. (Wim) van Westrenen, VU
    Hoewel de maan nu kurkdroog is, blijkt uit maansteenonderzoek dat de maan vier miljard jaar geleden water bevatte. In dit project wordt onderzocht hoeveel maanwater er was, wanneer het in de maan terechtkwam, en wanneer het verdwenen is. Dit geeft een nieuwe kijk op de vroegste watercyclus van onze eigen planeet, waarvoor alle aanwijzingen door erosie en plaattektoniek verdwenen zijn.

Vici

Vici is een van de persoonsgebonden financieringsvormen van NWO om wetenschappelijk talent te stimuleren en wordt jaarlijks toegekend. De onderzoekers zijn vrij om hun onderzoeksonderwerp te kiezen.

Dit jaar krijgen 31 wetenschappers ieder anderhalf miljoen euro om de komende vijf jaar onderzoek te doen en een onderzoeksgroep op te bouwen. Zij ontvangen een Vici uit de Vernieuwingsimpuls van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).