Taalkeuze in het hoger onderwijs vereist maatwerk

11 juli 2017

De keuze voor het Nederlands of Engels als onderwijstaal op universiteiten en hogescholen vergt zorgvuldige afweging. De taalkeuze moet voor iedere opleiding afzonderlijk worden gemaakt, op basis van argumenten die te maken hebben met de inhoud en doelstellingen van de opleiding.

Daarnaast moet worden gezorgd voor goede ondersteuning, zoals het trainen van docenten in het geven van onderwijs in het Engels en een goede integratie van buitenlandse en Nederlandse studenten en docenten in een international classroom. Bovendien is het waardevol om de Nederlandse taalvaardigheid op peil te houden. Dat schrijft de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in de vandaag verschenen verkenning Nederlands en/of Engels? Taalkeuze met beleid in het Nederlands Hoger Onderwijs.

Het Engels is bezig aan een opmars in het hoger onderwijs: steeds meer opleidingen worden geheel of gedeeltelijk Engelstalig. Dat heeft veel discussie losgemaakt. Op verzoek van de minister van OCW heeft de KNAW onderzocht hoe universiteiten en hogescholen komen tot de keuze van de taal waarin onderwijs wordt gegeven (de ‘onderwijstaal’), en wat hun taalbeleid is. De kernvragen: wat zijn de argumenten om hoger onderwijs in het Nederlands en/of het Engels aan te bieden, wat zijn de effecten van de taalkeuze op het onderwijs, en wat is nodig om de kwaliteit van het hoger onderwijs te waarborgen, of nu is gekozen voor het Engels of voor het Nederlands als onderwijstaal?

Taalkeuze

Universiteiten en hogescholen opereren in een sterk internationale omgeving en ze willen hun studenten opleiden tot wereldburgers. De internationalisering van het hoger onderwijs draagt bij aan diversiteit en maakt het studenten mogelijk om op de internationale arbeidsmarkt te functioneren. De KNAW ziet het grote belang van deze internationalisering. Tegelijkertijd blijkt Engelstalig onderwijs niet altijd nodig te zijn om internationaliseringsdoelen te bereiken.

Bovendien zijn er grote verschillen tussen opleidingen in het hoger onderwijs. Elke opleiding heeft andere doelstellingen als het gaat om de inhoud, de voorbereiding van studenten op latere beroepen en de academische of professionele vorming. Dat betekent dat de eisen op het gebied van de taalvaardigheid in het Nederlands of Engels kunnen verschillen. Voor sommige vakken is het nodig om heel precies een tekst in het Engels of het Nederlands te kunnen formuleren, voor andere vakken is spreekvaardigheid het belangrijkst.

De KNAW concludeert dan ook dat niet automatisch kan worden gezegd dat het beter is om een opleiding aan te bieden in het Nederlands of het Engels. Belangrijk is vooral dat de taalkeuze goed doordacht en goed gemotiveerd wordt gemaakt, op basis van de doelstellingen en de inhoud van de opleiding. Daarbij wijst de KNAW er ook op dat het niet altijd nodig is om een opleiding helemaal in het Engels of helemaal in het Nederlands aan te bieden: allerlei tussenvormen zijn mogelijk.

Taalbeleid

De keuze voor een onderwijstaal vereist een gedegen flankerend beleid. Dat betekent bijvoorbeeld dat veel aandacht wordt besteed aan de didactische kanten van het geven van onderwijs in een vreemde taal: een taalcursus alleen is niet voldoende. De instellingen moeten ook werken aan de interculturele vaardigheden van studenten en docenten, zodat optimaal kan worden geprofiteerd van de voordelen van een international classroom. Verder moet er aandacht zijn voor de verschillende taalvaardigheden die studenten in een bepaalde opleiding moeten leren beheersen, zoals spreekvaardigheid of schrijfvaardigheid. Daarbij geldt dat het ook in een (overwegend) Engelstalige opleiding waardevol is om de Nederlandse taalvaardigheden op peil te houden.

Download of bestel de verkenning

De verkenning Nederlands en/of Engels? Taalkeuze met beleid in het Nederlands Hoger Onderwijs is geschreven door een commissie onder voorzitterschap van Janneke Gerards, hoogleraar fundamentele rechten aan de Universiteit Utrecht. Het rapport is gratis te bestellen, of te downloaden.

Bijeenkomst

Op 6 oktober 2017 organiseert de KNAW in Amsterdam naar aanleiding van het verschijnen van het rapport een bijeenkomst over taalkeuze en taalbeleid. Laat het ons weten als u daarvan op de hoogte wil blijven.