Wendelien van Oldenborgh ontvangt de prestigieuze Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Kunst

1 september 2014

Op donderdag 2 oktober 2014 reikt Charlene de Carvalho-Heineken de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Kunst uit. De laureaat is deze keer beeldend kunstenaar Wendelien van Oldenborgh. Zij ontvangt 100.000 euro, waarvan de helft is bestemd voor een publicatie en/of tentoonstelling.

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander is aanwezig bij de officiële ceremonie, die plaatsvindt in de Beurs van Berlage te Amsterdam. Bij die gelegenheid worden ook de vijf Heinekenprijzen op het gebied van wetenschap uitgereikt en vijf prijzen voor jonge wetenschappers die aan een Nederlandse onderzoeksinstelling promotieonderzoek hebben verricht.

De Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Kunst is de grootste beeldende kunstprijs van Nederland die wordt gefinancierd uit een particulier fonds, de Dr. A.H. Heineken Stichting voor de Kunst. Alfred Heineken stelde de prijs in als erkenning en aanmoediging voor Nederlands toptalent in de kunsten. De stichting reikt de prijs sinds 1988 eens in de twee jaar uit aan een uitmuntende, in Nederland wonende en werkende kunstenaar. Eerdere laureaten waren onder anderen Peter Struycken, Mark Manders, Barbara Visser, Job Koelewijn, Daan van Golden, Aernout Mik en Guido Geelen.

Subtiele kunstwerken

Het oeuvre van Van Oldenborgh neemt volgens de jury, onder voorzitterschap van Kitty Zijlmans, hoogleraar kunstgeschiedenis nieuwste tijd, een uitzonderlijke en unieke plaats in binnen het Nederlandse kunstlandschap. Ze prijst Van Oldenborgh voor de manier waarop ze actuele maatschappelijke onderwerpen vertaalt in uitzonderlijke, overtuigende en subtiele kunstwerken, veelal film- en beeldinstallaties. Van Oldenborgh gebruikt vaak culturele verschillen – die het gevolg zijn van oude koloniale banden – als uitgangspunt. Tijdens een live event filmt ze groepen en personen op een bijzondere publieke locatie. Ze treden met elkaar in dialoog en zijn afwisselend actief of luisteren en observeren, in een speciaal opgezet scenario.

Supposing I love you. And you also love me - Wendelien van Oldenborgh 'Supposing I love you. And you also love me' - 2011
Architectonische setting met bank en projectie: Montage van still-afbeeldingen en dialogen

Dialoog

Het werk van Van Oldenborgh ontsluit delen van onze werkelijkheid die elders in het publieke leven op de achtergrond blijven. Daardoor wordt een wereld zichtbaar die op televisie en in de krant vaak verscholen blijft. Een voorbeeld is Sound Track Stage, onderdeel van de serie A Certain Brazilianness (2006). Daarin confronteert Van Oldenborgh vertegenwoordigers van twee subculturen - hiphop en gabber - met elkaar door ze zowel muzikaal als verbaal met elkaar te laten sparren. De confrontatie vond plaats in Museum Boijmans Van Beuningen. Zowel bij de openbare publieke opname als in de film zelf toont Van Oldenborgh de beide subculturen niet als zwart en wit, maar als complexe systemen waarin overeenkomsten en verschillen op subtiele wijze in elkaar overlopen.
Onderscheidend in het werk van Van Oldenborgh is de kunde om een dialoog op te bouwen tussen een nauwkeurig gekozen sociaal of historisch thema, een ruimte, film of fotografie. Dat komt duidelijk naar voren in een werk als Après la reprise, la prise (2009). Daarin richt Van Oldenborgh zich op twee voormalige werknemers van een oude spijkerbroekenfabriek in Noord-Frankrijk die – na de sluiting van de fabriek – besluiten een nieuwe wending aan hun leven te geven en te beginnen  als acteurs. De twee vrouwen vertellen hun levensverhaal aan een groep Mechelse leerlingen uit het beroepsonderwijs die op het punt van afstuderen staan. Het werk bestaat uit dia’s en geluidsfragmenten van de ontmoeting die werden omgewerkt tot een gestructureerd ʻscriptʼ en worden getoond in een speciaal daarvoor ontworpen ruimte. De twee generaties roepen vragen op over verschuivingen in zowel de industrie als de samenleving. De zeer gemêleerde groep studenten wordt gespiegeld met en verschilt van de oudere blanke werknemers, die op onverwachte wijze door hun theaterwerk in de ‘creatieve’ economie zijn beland. Zo ontstaat een samenspel waarin beeld en geluid niet louter een verhaal illustreren, maar indringend met elkaar in dialoog treden, in een speciaal opgezet scenario.

Over de kunstenaar

Wendelien-van-OldenborghWendelien van Oldenborgh (1962) studeerde aan Goldsmiths College in Londen. Voor ze zich in Rotterdam vestigde, werkte en woonde ze in Duitsland en België. Van Oldenborgh exposeerde op internationaal vermaarde podia als Tate Liverpool, de biënnale van Venetië (2011), de biënnale van Sao Paulo (2010) en de biënnale van Istanbul (2009).
Behalve als kunstenaar is Van Oldenborgh actief als docent bij onder andere het Dutch Art Institute/ArtEZ in Arnhem en de Master of Artistic Research van de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Eerder werd ze onderscheiden met de Hendrik Chabot Prize for Fine Arts (2011) en de Marian McMahon Award (2010).

50 jaar Heinekenprijzen voor Wetenschap en Kunst

In 2014 is het vijftig jaar geleden dat de Dr. H.P. Heinekenprijs voor de Biochemie en Biofysica voor het eerst werd uitgereikt. Aan die internationaal prestigieuze wetenschapsprijs werden in de jaren erna vervolgens nog vijf Heinekenprijzen toegevoegd: de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Kunst (1988), de Geneeskunde (1989), de Milieuwetenschappen (1990) en de Historische wetenschap (1990), en de C.L. de Carvalho-Heinekenprijs voor de Cognitieve Wetenschappen (in 2006 ingesteld als de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Cognitieve Wetenschappen). Alfred H. Heineken (1923-2002) stelde de Heinekenprijzen in 1964 in als een hommage aan zijn vader (Dr. Henry P. Heineken (1886-1971). Alfred Heineken’s dochter, Charlene L. de Carvalho-Heineken (1954) zet deze traditie voort als voorzitter van de Dr. H.P. Heineken Stichting, de Dr. A.H. Heineken Stichtingen en de C.L. de Carvalho-Heineken Stichting die de prijzen financieren.
Alle Heinekenprijzen worden eens in de twee jaar uitgereikt. De winnaars worden geselecteerd door jury’s die zijn samengesteld uit leden van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

De wetenschappelijke Heinekenprijzen bedragen elk tweehonderdduizend dollar. De Heinekenprijs voor de Kunst bedraagt honderdduizend euro, waarvan de helft moet worden besteed aan een publicatie of expositie. De aanmoedigingsprijzen voor jonge wetenschappers bedragen elk tienduizend euro.
Kijk hier voor de laureaten van de wetenschapsprijzen: www.knaw.nl/heinekenprijzen.