Accidituïtie in de rechtsvinding

Schilfgaarde, P. van

2005 | 28 pagina's | ISBN 90-6984-469-9 | gratis

Accidituïtie - oog hebben voor de omstandigheden van het geval - neemt als uitgangspunt de feitelijke wereld. Waarnemend en voortdurend oordelend zoekt de jurist vanuit die feitelijke wereld, en telkens daarop terugvallend, zijn weg naar een voorlopig eindoordeel. Richtinggevend zijn voor hem de voorliggende juridische regels, op hun normatieve gehalte getoetst. Soms moet van de aangegeven weg worden afgeweken, een enkele maal moeten nieuwe wegen worden gebaand. Zo ontwikkelt zich het normatieve patroon waarop de jurist zich oriënteert. Men kan zeggen dat alle juridische werkzaamheid normgericht is en behoort te zijn. Niet de norm maar het oordeel is de grond van alle recht. Zoals ieder oordeel, zo begint ook het juridisch oordeel in de feitelijke wereld. Waar dat oordeel tot een zekere juridische voltooiing komt, kan men een grensoverschrijding constateren. De mate waarin het oordeel aan een of meer gekozen waarden is gerelateerd, bepaalt het maatschappelijk en juridisch gehalte. Daarmee komt ook de mogelijkheid van grensverlegging en grensoverwinning binnen de gezichtskring. Grensverlegging is gegeven met de natuurlijke ontwikkeling van het recht als product van oordelend vermogen. Grensoverwinning mag bij iedere juridische werkzaamheid - alsdus de auteur - op de agenda staan.