De Nederlandse Wetenschapsagenda

Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen

2011 | ISBN 978-90-6984-627-9 | gratis

Bestel deze uitgave Wat zijn de grote vragen van de wetenschap anno 2011? En voor welke vragen ligt er een bijzondere rol voor de Nederlandse onderzoekers? In De Nederlandse Wetenschapsagenda geeft de Akademie daarop antwoord. De Wetenschapsagenda is een lijst met 49 grote vragen, aan de oplossing waarvan de Nederlandse wetenschap op middellange termijn (binnen een wetenschappelijke generatie) een significante bijdrage kan leveren. De leidraad bij de keuze was steeds: fascinatie. Dat levert vragen op als 'Kunnen wij zelf een levende cel in elkaar zetten?' 'Wat gebeurt er binnenin de aarde en wat merken wij daarvan?' 'Verloopt culturele integratie anders dan in het verleden?' 'Hoe moeten we markten inrichten en bewaken?' en 'Kunnen wij onze afweer beter afstellen?' De lijst is opgesteld door leden van de Akademie en haar adviesraden, dus door de wetenschappers zelf, en de onderwerpen komen uit de hele breedte van de wetenschap.

Inhoud is beschikbaar in pdf per hoofdstuk

I. Inleiding

II. Aarde, klimaat, energie en bio-omgeving 1. Wat gebeurt er binnenin de aarde, en wat merken wij daarvan? 2. Wat zijn de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering? 3. Kunnen we zonlicht in onze volledige energiebehoefte laten voorzien? 4. Hoe reageren planten op hun omgeving? 5. Vormen micro-organismen samen een macro-organisme?

III. Complexiteit en wiskunde 6. Kunnen we onze informatie-systemen straks nog beheersen? 7. Wat kunnen we zeggen over de toekomst van een chaotisch systeem? 8. Streven computers straks zelfs wiskundigen voorbij? 9. Waar ligt de grens tussen het berekenbare en het onberekenbare? 10. Hoe kan uit enkele foto?s een betrouwbaar beeld van de realiteit worden bepaald? 11. Wat kunnen we wel en niet berekenen uit het Langlands-programma?

IV. Cultuur en identiteit in heden en verleden 12. Wie waren de vroegste mensachtige bewoners van Noordwest-Europa? 13. Wat betekenen oude beschavingen voor de Europese cultuur van vandaag? 14. Hoe veranderen nationale culturele identiteiten in de tijd? 15. Hoe beïnvloedt migratie van personen, objecten en ideeën de ontwikkeling van culturele identiteit? 16. Verloopt culturele integratie vandaag anders dan in het verleden? 17. Wat leren talen ons over het verleden?

V. Gezondheid en voeding 18. Wat hebben we aan het menselijk genoom? 19. Hoe kunnen wij kanker beter de baas worden? 20. Hoe verbeteren wij gezondheid, preventie en zorg? 21. Kunnen wij onze afweer beter afstellen? 22. Hoe gezond kunnen wij ouder worden? 23. Hoe kunnen we gezonder eten?

VI. Kennis en hersenen 24. Hoe kan een plooibaar orgaan als het menselijk brein zich ontwikkelen? 25. Zijn onze hersenen wie wij zijn? 26. Bestaan er universele wetten voor élke menselijke taal? 27. Wat betekenen hersenwetenschappen voor het recht? 28. Kunnen machines ons helpen kennis te creëren uit bergen informatie? 29. Hoe verandert de architectuur van de wetenschap?

VII. Leven en chemie 30. Hoe verlopen biochemische reacties in levende cellen? 31. Kunnen wij zelf een levende cel in elkaar zetten? 32. Kunnen we organen nabootsen op een chip? 33. Kan chemische reactiviteit theoretisch worden voorspeld? 34. Kunnen we moleculen zichzelf laten assembleren tot nieuwe structuren? 35. Hoe ontwerpen we duurzame chemische productiemethoden?

VIII. Maatschappij en veerkrachtige instituties 36. Hoe moeten we markten inrichten en bewaken? 37. Hoe kunnen we nieuwe vormen van sociale ongelijkheid het best tegengaan? 38. Verkeert de representatieve democratie in een legitimiteitscrisis? 39. Welke instituties bepalen de vitaliteit van een samenleving? 40. Leven we straks in de 'verenigde staten van Europa'? 41. Wanneer bevorderen sociale netwerken duurzame samenwerking? 42. Kan het recht het milieu beschermen?

IX. Materialen en techniek 43. Kunnen we nieuwe materialen ontwerpen op de schaal van atomen? 44. Kunnen we materialen maken die defecten zelf herstellen? 45. Kunnen we het gedrag van complexe en levende materie begrijpen? 46. Wanneer vervangt de kwantumcomputer de klassieke computer?

X. Van elementaire deeltjes tot heelal 47. Uit welke elementaire deeltjes en krachten is alle materie opgebouwd? 48. Sterren en planeten: hoe worden ze geboren, hoe gaan ze dood? 49. Hoe is het heelal ontstaan, en hoe ging het verder?

Bijlagen: samenstellers en fotoverantwoording