Adviezen

Hieronder vindt u de adviezen die de KNAW de afgelopen jaren heeft uitgebracht. Eerdere adviezen vindt u onder de rubriek Publicaties. Daar treft u ook de adviezen van de andere Akademies: De Jonge Akademie en de Akademie van Kunsten.

Academisch gevormde leraren in het voortgezet onderwijs

(Klankbordgroep academisch geschoolde leraren, 2017) De instroom van academisch geschoolde leraren op middelbare scholen moet gaan stijgen om leerlingen goed te kunnen voorbereiden op de universiteit, aldus de KNAW in dit position paper.

Nederlands en/of Engels?

(Commissie Taalbeleid in hoger onderwijs, 2017) De keuze voor het Nederlands of Engels als onderwijstaal op universiteiten en hogescholen vergt zorgvuldige afweging. De taalkeuze moet voor iedere opleiding afzonderlijk worden gemaakt, op basis van argumenten die te maken hebben met de inhoud en doelstellingen van de opleiding.

Balans van de wetenschap 2016

(AWTI, KNAW en Rathenau Instituut, 2017) De Nederlandse wetenschap functioneert goed. Tegelijkertijd zijn er signalen die er op wijzen dat de ruimte voor zowel het ongebonden als het toepassingsgerichte onderzoek onder druk staat. Dat is de conclusie van het gezamenlijke rapport van AWTI, KNAW en Rathenau Instituut.

Genome Editing

(Programmacommissie Genome Editing, 2016) De KNAW neemt de wetenschappelijke, ethische en maatschappelijke aspecten van genome editing bij mensen, dieren, micro-organismen en planten kort door en doet een aantal aanbevelingen.

KNAW-Agenda grootschalige onderzoeksfaciliteiten

(Commissie Grootschalige onderzoeksfaciliteiten, 2016) Met deze KNAW-Agenda wil de KNAW jonge wetenschappers inspireren plannen te maken voor onderzoeksfaciliteiten aan de grenzen van onze kennis, en om die plannen gezamenlijk uit te werken in voorstellen.

Ethische en juridische aspecten van informaticaonderzoek

(Commissie Ethische, juridische en veiligheidsaspecten big data en informaticaonderzoek, 2016) De KNAW adviseert om beoordelingscommissies in te stellen voor ethische en juridische dilemma’s in informaticaonderzoek. De KNAW pleit ervoor dat dergelijke beoordelingscommissies in gezamenlijkheid eenduidige kaders ontwikkelen.

Promoveren werkt

(Commissie Toekomst promoveren, 2016) Het Nederlandse promotiestelsel werkt, is toekomstbestendig en levert hoog gekwalificeerde, onafhankelijk denkende mensen af. Wel is het zaak promovendi beter voor te bereiden op een loopbaan buiten de wetenschap.

Ruimte voor ongebonden onderzoek

(Commissie Witte vlekken universitair onderzoek, 2015) Echte 'witte vlekken' in het Nederlandse wetenschapslandschap zijn er niet, wel signaalgebieden die aandacht verdienen. Aandacht blijft nodig om te voorkomen dat concentratie van middelen op brede thema’s tot minder ruimte leidt voor fundamenteel ongebonden onderzoek.

Klaar om te wenden ...

(Commissie theologie en religiestudies, 2015) Er moet scherp aan de wind gezeild worden om de Nederlandse religiewetenschap en theologie in de toekomst goed op de kaart te houden. De beide velden worstelen al twintig jaar met bezuinigingen en versnippering. Kwaliteit en relevantie dreigen daardoor in gevaar te komen.

Visiedocument biobrandstof en hout als energiebronnen

(Martijn Katan, Louise Vet en Rudy Rabbinge, 2015) Het bijstoken van hout in energiecentrales en het gebruik van biobrandstoffen in het vervoer doen de uitstoot van broeikasgassen niet wezenlijk dalen. Subsidies en richtlijnen hiervoor bewerkstelligen niet het beoogde doel.

Gebruik van niet-humane primaten (NHP) als proefdier

(Commissie Onderzoek non-humane primaten, 2014) Voor onderzoek naar infectieziekten en naar hersenaandoeningen blijven apen nodig. Het advies bevat tien aanbevelingen voor verbetering van het onderzoek.

International Scientific Cooperation - Challenges and Predicaments

(Commissie voor de Vrijheid van Wetenschapsbeoefening, 2014) This booklet about the challenges and predicaments of international scientific cooperation deals with the responsibility that researchers and administrators must assume to make potential conflicts clear in advance. It offers them an analytical framework to assess the risks involved.

Evaluation of new technology in health care

(Commissie Introductie technologie in de zorg, 2014) Het aantal medisch-technologische hulpmiddelen, nu al zo’n half miljoen, zal in de toekomst alleen maar toenemen. Nieuwe medische technologie moet voor gebruik in kliniek of thuissituatie, grondig beoordeeld worden op tal van aspecten.

Correct citeren

(Commissie Citeren, 2014) Het advies verschaft meer duidelijkheid over correct hergebruik van eerder gepubliceerde teksten, ideeën en onderzoeksresultaten.

Benutting van octrooien op resultaten van wetenschappelijk onderzoek

(Commissie Benutting Intellectuele Eigendom, 2014) Op verzoek van de staatssecretaris van OCW inventariseerde een commissie van KNAW, VSNU, NFU en NWO hoe het in Nederland gesteld is met de benutting van octrooien op resultaten van wetenschappelijk onderzoek van universiteiten en onderzoeksinstituten.

Bouwen aan biosecurity

(Commissie Biosecurity, 2013) Vroegtijdige aandacht voor mogelijk misbruik van levenswetenschappelijk onderzoek draagt bij aan vermindering van risico’s en kan latere discussies rond wetenschappelijke publicatie voorkomen.

Publieke kennisinvesteringen en de waarde van wetenschap

(Commissie ‘Waarde van wetenschap’, 2013) Wetenschap draagt bij aan welvaart en welzijn. Maar wat leveren investeringen in kennis nu eigenlijk concreet op? De KNAW verkende de mogelijkheden om het rendement van publieke investeringen in kennis – in kennisinstellingen en kenniswerkers – te kwantificeren.

Verschilzicht

(Verkenningscommissie Kunstgeschiedenis, 2013) Voor een vitale toekomst van het Nederlandse kunsthistorisch onderzoek is meer samenwerking noodzakelijk tussen universiteiten, musea en andere instellingen op dit terrein. De KNAW pleit voor een nationaal topcentrum waar kunsthistorici vanuit verschillende invalshoeken kunnen werken aan een gezamenlijke onderzoekagenda.

Vertrouwen in wetenschap

(Adviescommissie Integriteit, Beleid en Vertrouwen in de Wetenschap, 2013) Het waarborgen van vertrouwen in wetenschap is in de eerste plaats een taak van de wetenschappelijke wereld zelf, maar ook externe partijen zoals financiers, overheid, media en onderwijs kunnen hieraan een bijdrage leveren.

Naar een raamwerk voor de kwaliteitsbeoordeling van sociaalwetenschappelijk onderzoek

(Commissie Kwaliteitsindicatoren Sociale Wetenschappen, 2013) Dit advies reikt instanties die met beoordeling van sociaalwetenschappelijk onderzoek te maken hebben, handvatten aan voor het opstellen van goede beoordelingsinstrumenten en in het bijzonder kwaliteitsindicatoren op het gebied van de sociale wetenschappen.

Effecten van universitaire profilering en topsectorenbeleid op de wetenschap in Nederland

(Commissie Witte vlekken universitair onderzoek, 2013) De Akademie ziet het gevaar van ‘witte vlekken’ vooral in gebieden die landelijk niet sterk zijn georganiseerd en daardoor te weinig tegenwicht kunnen bieden tegen lokale beslissingen. Het effect van het topsectorenbeleid op de omvang van het fundamenteel onderzoek doet zich vooral voelen bij NWO.

Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs

(Commissie Informatica in het Voortgezet Onderwijs, 2013) Het huidige informaticaonderwijs leidt niet tot digitale geletterdheid: een basisvaardigheid in de huidige ICT-gedomineerde samenleving. De KNAW pleit daarom voor een nieuw, verplicht vak in de onderbouw van havo/vwo en grondige vernieuwing van het keuzevak Informatica in de bovenbouw.

Wereldoriëntatie in het primair onderwijs

(Commissie Basis- en voortgezet onderwijs, 2013) De KNAW maakt zich zorgen om de dalende prestaties van basisschoolleerlingen op het terrein van de wo-vakken, en schetst hiertoe een aantal oplossingsrichtingen.

Zorgvuldig en integer omgaan met wetenschappelijke onderzoeksgegevens

(Commissie Onderzoeksgegevens, 2012) De Nederlandse wetenschap heeft geen nieuwe gedragsregels nodig om fraude tegen te gaan, maar moet wel meer gaan ondernemen om de bestaande regels beter bekend te maken. Onderzoeksgegevens moeten beschikbaar zijn zodat onderzoekers elkaar kunnen toetsen en kunnen voortbouwen op elkaars werk.

Kwaliteit en relevantie in de geesteswetenschappen

(Commissie Kwaliteitsindicatoren voor de geesteswetenschappen, 2012) Dit advies richt zich vooral op het bevorderen van het gebruik van een nieuw beoordelingssysteem voor onderzoek in de geesteswetenschappen dat in het KNAW-advies ‘Kwaliteitsindicatoren voor onderzoek in de geesteswetenschappen’ (2011) is voorgesteld.

Beyond the horizon of RIO +20

(Commissie Rio+20, 2012) De bijdrage van de Nederlandse wetenschap aan duurzame ontwikkeling is groot. Nederland is sterk op een flink aantal gebieden, zoals water, landbouw en voeding, milieu- en aardwetenschappen. Maar de kracht van Nederland ligt vooral in het leggen van verbanden: Nederlandse onderzoekers zijn goed in internationale samenwerking, en in het samenwerken tussen disciplines.

Positionering KNMI-onderzoek

(Commissie Positionering KNMI-onderzoek, 2012) De KNAW heeft op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Milieu advies uitgebracht over de toekomstige positionering van het KNMI-onderzoek. Dit is mede gedaan aan de hand van vier door het ministerie geformuleerde scenario’s.

Strategische verkenning Nieuwe Biologie

(Commissie Visie biowetenschappen, 2011) De KNAW concludeert dat Nederland een sterke positie in de biowetenschappen heeft. Maar er zijn nu ook dringend maatregelen nodig om onderzoek, onderwijs en kennisvalorisatie te versterken.

Klimaatverandering, wetenschap en debat

(Commissie Klimaatverandering, wetenschap en debat, 2011) In dit advies staan de natuurwetenschappelijke 'harde' feiten over ons klimaat op een rijtje en komen de controverses en onzekerheden in het klimaatonderzoek aan de orde. De KNAW vat in zeven stellingen over klimaatverandering samen over welke zaken de wetenschap het eens is.

De Nederlandse Wetenschapsagenda

(Commissie De Nederlandse Wetenschapsagenda, 2011) Wat zijn de grote vragen van de wetenschap anno 2011? En voor welke vragen ligt er een bijzondere rol voor de Nederlandse onderzoekers? In De Nederlandse Wetenschapsagenda geeft de Akademie daarop antwoord.

Evaluatie wetenschappelijk ruimteonderzoek in Nederland, 2006-2011

(TWINS-raad, 2011) Nederland is in het wetenschappelijk ruimteonderzoek in de periode 2006-2011 erg goed in de rol van principal investigator van ruimte-instrumenten voor astrofysica en aardgericht onderzoek. Ook heeft Nederland een aantal internationaal zeer hoog aangeschreven onderzoeksgemeenschappen voor de exploitatie van de data die met onder andere deze satellieten is vergaard.

Kwetsbaarheid en veerkracht van maatschappelijke systemen

(Sociaal-Wetenschappelijke Raad, 2011) De sociale wetenschappen kunnen een grotere bijdrage leveren aan de oplossing van urgente maatschappelijke problemen. De KNAW constateert dat de overheid te weinig gebruik maakt van de laatste sociaalwetenschappelijke inzichten, en bij de oplossing van problemen nog te vaak kiest voor meer toezicht in plaats van voor slimmere interventies.

Kwaliteitsindicatoren voor onderzoek in de geesteswetenschappen

(Commissie Kwaliteitsindicatoren geesteswetenschappen, 2011) De Akademie stelt een nieuw systeem voor van kwaliteitsindicatoren voor de geesteswetenschappen. De behoefte aan zo’n systeem speciaal voor de geesteswetenschappen is groot omdat bij de beoordeling van de kwaliteit van onderzoek beoordelaars doorgaans gebruik maken van instrumenten die niet zijn toegesneden op de geesteswetenschappen.

Agenda 2020

(Raad voor Aard- en Levenswetenschappen, 2011) Nederlandse aardwetenschappen staan internationaal zeer hoog aangeschreven. Dankzij de interactie met overheden en bedrijfsleven, publiekprivate partnerships leiden de verworven kennis en inzichten ook tot vele nieuwe producten en diensten. Dit advies gaat na hoe de Nederlandse aardwetenschappen hun positie kunnen behouden en verbeteren.

Cultuur en identiteit

(Raad voor Geesteswetenschappen, 2011) Het politieke en maatschappelijke debat over cultuur en identiteit is bepalend voor de ontwikkelingen in Nederland in de komende decennia. Dat debat heeft dringend behoefte aan een solide wetenschappelijke basis. Daarom is in dit advies de onderzoeksagenda 'Cultuur en identiteit. De veranderende plek van Nederland in de wereld' opgesteld.

Kwaliteitsbeoordeling in de ontwerpende en construerende disciplines

(TWINS-raad, 2010) Dit advies doet een voorstel voor de criteria en de indicatoren voor de kwaliteitsbeoordeling van wetenschappelijke werk in de ontwerpende en construerende wetenschappen.

Briefadvies aan de minister van VWS over versterking infrastructuur klinisch onderzoek

(Raad voor Medische Wetenschappen, 2010) De KNAW is van mening dat de basisinfrastructuur voor klinisch interventieonderzoek in Nederland verbetering verdient.

Rekenonderwijs op de basisschool

(Commissie Rekenonderwijs basisschool, 2009) Of kinderen nu realistisch leren rekenen of op een traditionele manier maakt geen verschil voor het rekenniveau. Er is geen aantoonbare relatie tussen de gebruikte didactiek en de rekenvaardigheid van kinderen op de basisschool.