Het institutenbeleid

De KNAW wil haar instituten versterken en positioneren als dynamische nationale organisaties, complementair aan de universiteiten.  Voor de periode 2016-2020 zijn de volgende doelen gesteld: 

In 2020:

  • behoren alle instituten aantoonbaar tot de top van hun wetenschapsgebied;
  • fungeren de KNAW-instituten als kweekvijver van en magneet voor wetenschappelijk toptalent uit binnen- en buitenland, en is haar personeelsbestand (mede daardoor) divers en dynamisch geworden;
  • vervullen de instituten op belangrijke bestaande en nieuwe thema’s een spilfunctie in consortia met andere onderzoeksinstellingen, waaronder universitaire onderzoeksgroepen in binnen- en buitenland;
  • functioneren de instituten als initiatoren en knooppunten van brede samenwerkingsverbanden en infrastructuren;
  • voeren alle instituten actief beleid op het gebied van valorisatie in de breedste zin: waarde toevoegen voor de samenleving;
  • is de toegankelijkheid van collecties geoptimaliseerd.

Innovatie van de geesteswetenschappen

De KNAW wil haar geesteswetenschappelijke instituten stimuleren en vernieuwen. Zij heeft daarvoor eenmalig 15 miljoen euro vrijgemaakt. De omtrekken van dit plan zijn beschreven in de nota De contouren van een vernieuwings- en stimuleringsprogramma voor de geesteswetenschappelijke instituten van de KNAW, die op 7 mei 2012 door het bestuur van de KNAW is vastgesteld. Op 30 mei 2012 stemden de directeuren van de betrokken instituten unaniem in met het plan en stelden voor een implementatieplan op te stellen. Op 19 april 2013 bood de stuurgroep zijn plan aan het bestuur van de KNAW aan. Op 24 mei verscheen de notitie Stimulering en vernieuwing van de geesteswetenschappelijke instituten van de KNAW, waarin het bestuur een aantal voorgenomen besluiten formuleert.

Regeneratieve processen

Het bindende thema voor de levenswetenschappelijke instituten van de KNAW is regeneratie. Zo verwacht het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen (NIN-KNAW) door de ontwikkeling van nieuwe therapieën een doorbraak te realiseren op het gebied van de neuroregeneratie. Het Hubrecht Instituut breidt het stamcelonderzoek uit om zijn internationale positie te consolideren en vervolgens wereldleider te worden op het gebied van de ontwikkelingsbiologie. Het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) concentreert zich op het herstel en behoud van ecosystemen. Het instituut wijdt zich aan de thema’s klimaatverandering en de toekomst van land en water. Het Centraalbureau voor Schimmelcultures (CBS-KNAW), ten slotte, werkt toe naar een internationaal leidende positie op het terrein van genetic resource counseling (fungi).

Samenwerking

De komende periode wordt de samenwerking met de universiteiten geïntensiveerd, met behoud van de eigenheid van de KNAW-instituten. Doel is het ontwikkelen van nationale kennisknooppunten. De samenwerking krijgt gestalte in onderzoeksprogramma’s en door het aanstellen van bijzondere en deeltijdhoogleraren vanuit de instituten. De KNAW streeft naar huisvesting van haar instituten in de nabijheid van een universiteit. Dat bevordert de interactie met universitaire onderzoekers en met studenten.

Samenwerking binnen de geesteswetenschappen

Om meer samenhang, focus en massa te realiseren bevordert de KNAW intensivering van de samenwerking tussen haar geesteswetenschappelijke instituten onderling en met universiteiten. Zij doet dat door gezamenlijke onderzoeksprogramma’s te ontwikkelen. Waar mogelijk leidt dat tot clustering van instituten op een universitaire campus. Zie hierboven onder 'Innovatie van de geesteswetenschappen'.

Samenwerking binnen de levenswetenschappen

Voor de levenswetenschappelijke instituten zet de KNAW naast stamcelonderzoek en ecologie in op het snel aan belang winnende terrein van de neurowetenschappen. In Amsterdam is een uniek samenwerkingsverband ontstaan van de KNAW met de beide Amsterdamse universiteiten en hun universitair medische centra, met steun van de gemeente Amsterdam en de Provincie Noord-Holland, het Spinoza Centrum.

De nieuwbouw voor het NIOO op het terrein van Wageningen Universiteit en Researchcentrum bevordert de  samenwerking met de universitaire onderzoekers. Een gezamenlijk expertisecentrum voor bodemecologie ging in 2010 van start. De samenwerking tussen het Hubrecht Instituut en het Universitair Medisch Centrum Utrecht zal er toe leiden dat het instituut een schaalgrootte kan bereiken die ook internationaal concurrerend is. Het CBS speelt een sleutelrol in een samenwerkingsverband over biodiversiteit: het Nederlands Centrum voor Biodiversiteit in Leiden.

Kennisbenutting

De instituten zullen veel aandacht schenken aan kennisbenutting. Kennisbenutting omvat daarbij zowel het vermarkten van kennis als maatschappelijke dienstverlening. Het stimuleren van kennisbenutting geldt nadrukkelijk voor zowel de levenswetenschappelijke instituten als voor de instituten in de geesteswetenschappen en de sociale wetenschappen.