Dirk van Dalen

Dirk van Dalen heeft de Akademiepenning 2003 ontvangen. Hij krijgt de onderscheiding voor de bijzondere inspanningen die hij heeft verricht om het denken van L.E.J. Brouwer, een van de grootste wiskundigen die Nederland heeft gekend, onder de aandacht te brengen. De Akademiepenning wordt jaarlijks uitgereikt aan personen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de bloei van de wetenschappen in Nederland.

Dr. Dirk van Dalen (1932) studeerde wiskunde en natuur- en sterrenkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Daar promoveerde hij in 1963. Vanaf 1960 was Van Dalen, met onderbrekingen voor een verblijf aan het MIT en aan de universiteit van Oxford, verbonden aan de Universiteit Utrecht. In 1979 werd hij benoemd tot hoogleraar logica en wijsbegeerte van de wiskunde aan die universiteit.
Hij was al tijdens zijn studie geïnteresseerd geraakt in persoon en werk van wiskundige en filosoof L.E.J. Brouwer (1881-1966); Brouwer, een onconventionele en revolutionaire denker, ontwikkelde aan het begin van de twintigste eeuw het intuïtionisme, waarmee hij zich afzette tegen een strikt formele manier van redeneren in de wiskunde. Brouwer was een centrale figuur in de wiskundige gemeenschap van zijn tijd; zijn ideeën zijn bepalend geweest voor de ontwikkeling van de twintigste-eeuwse wiskunde en filosofie (onder meer Wittgenstein werd door zijn denkbeelden beïnvloed).
In 1999 voltooide Van Dalen het eerste deel van zijn wetenschappelijke biografie van Brouwer, gevolgd door een complete Nederlandstalige biografie in 2001. Hij publiceerde en annoteerde ook nagelaten werk van Brouwer.

De Universiteit Utrecht herbenoemde Van Dalen na zijn vijfenzestigste als hoogleraar in de Historische aspecten van de logica en van de wijsbegeerte van de wiskunde, mede om hem in staat te stellen de verdere uitgave van Brouwers nagelaten correspondentie en manuscripten te verzorgen.

De biografie L.E.J. Brouwer. Een biografie. Het heldere licht van de wiskunde. (Bert Bakker) verscheen in 2001. Twee jaar daarvoor had Van Dalen al het eerste deel van een wetenschappelijke Engelstalige Brouwerbiografie het licht doen zien (Mystic, Geometer, and Intuitionist, Oxford University Press). De KNAW is van oordeel dat Dirk van Dalen met zijn werk over Brouwer en met het ontsluiten van diens archief belangstelling heeft weten te wekken voor bijzonder Nederlands wetenschappelijk en cultureel erfgoed.