Dick Swaab

Dick Swaab heeft de Akademiepenning 2008 ontvangen. De penning wordt jaarlijks uitgereikt aan een topwetenschapper die zich heeft ingezet voor de bloei van de wetenschap in Nederland.

Dick Swaab

Prof. dr. Dick Swaab heeft in de afgelopen dertig jaar een cruciale bijdrage geleverd aan het op de kaart zetten van de Nederlandse neurowetenschappen in binnen- en buitenland. Daarbij toonde hij zich niet alleen een excellente wetenschapper maar ook een gedreven en bekwaam promotor en vertaler van wetenschappelijk onderzoek voor het grote publiek. Professor Dick Swaab is verbonden aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen in Amsterdam.

Uit de laudatio

'Professor Dick Swaab heeft zich met creativiteit, gedrevenheid en idealisme ingezet voor het hersenonderzoek. Hij heeft zich daarmee buitengewoon verdienstelijk gemaakt voor de bloei van de wetenschappen', aldus de jury. Professor Swaab heeft baanbrekend werk verricht op het gebied van hersenonderzoek, van zeer fundamenteel tot klinisch toepasbaar. Zijn inzet om recente inzichten in de plasticiteit van neurale netwerken te gebruiken voor de verbetering van de behandeling van alzheimerpatiënten was nieuw en onorthodox en heeft geleid tot een reeks onderzoekingen naar de invloed van licht, beweging en elektrische stimulatie op cognitieve processen van demente patiënten. De commissie prijst professor Swaab nadrukkelijk voor zijn inspanningen op het gebied van publiekscommunicatie. In de publieke opinie groeide hij uit tot een van de meest gerespecteerde wetenschappers, ook al moest hij soms onderzoeksresultaten verdedigen die in de sociale context van het tijdsgewricht controversieel waren. Hij stond steeds pal voor zijn wetenschappelijke bevindingen en ging het debat niet uit de weg. Visionair was Swaabs initiatief tot oprichting van de Nederlandse Hersenbank. Hij was een van de belangrijkste grondleggers van de wetenschappelijke samenwerking tussen Nederland en China.

Over de laureaat

Swaab (63) werd na zijn artsexamen in 1975 plaatsvervangend directeur van het Nederlands Herseninstituut. In 1978 werd hij directeur van dit instituut. In 1979 werd hij benoemd als hoogleraar in de neurobiologie aan de Medische Faculteit van de Universiteit van Amsterdam. In 1985 richtte hij de Nederlandse Hersenbank op, waarvan hij directeur werd. Voor zijn onderzoeken en publicaties ontving hij tal van onderscheidingen, zoals in 1976 de De Snoo-Van 't Hoogerhuijsprijs voor onderzoek op het gebied van de neuro-endocrinologie en in 1990 de Hugo van Poelgeestprijs voor de Nederlandse Hersenbank als alternatief voor dierexperimenten. Swaab was als gasthoogleraar onder meer verbonden aan het prestigieuze Max-Planck-Institut für Psychiatrie in München. Van zijn hand zijn meer dan 420 'peer-reviewed'-artikelen in internationale tijdschriften en meer dan 180 boekbijdragen verschenen. Een en ander maakt dat hij nog steeds geldt als een van de belangrijkste gezichten van het Nederlandse hersenonderzoek.