Mariska Kriek

Mariska Kriek heeft de Christiaan Huygens Wetenschapsprijs 2008 voor het vakgebied Ruimtewetenschappen ontvangen voor haar dissertatie The Many Phases of Massive Galaxies, a Near-Infrared Spectroscopic Study of Galaxies in the Early Universe.

In haar bekroonde proefschrift bestudeerde Kriek de eigenschappen van vergelegen sterrenstelsels in het 'vroege' heelal. Gedurende drie jaar deed Mariska Kriek een groot aantal waarnemingen in het nabij-infrarood met grote astronomische telescopen, waaronder de Gemini Telescoop en de Very Large Telescoop in Chili, een van de beste plekken ter wereld om verre sterrenstelsels aan de rand van het waarneembare heelal te bestuderen. Deze spectroscopie is moeilijk, omdat de aardatmosfeer zeer helder is en het licht van de sterrenstelsels overstraalt. Kriek is de eerste ter wereld die de straling van sterlicht van deze sterrenstelsels heeft gemeten.

Haar belangrijkste resultaat is de ontdekking dat veel sterrenstelsels op zo'n elf miljard lichtjaar afstand voornamelijk uit oude sterren bestaan en al vroeger in de geschiedenis van het heelal gevormd lijken te zijn dan tot dusver was aangenomen. Het blijkt, zeer verrassend, dat praktisch alle sterrenstelsels dezelfde kleur hebben, een zogenaamde red sequence, welbekend voor sterrenstelsels in het nabije universum, maar nog niet eerder gedetecteerd in het vroege heelal. Deze constatering is van groot belang, omdat hij aantoont dat deze sterrenstelsels veel eerder zijn gevormd. Kriek presenteerde ook modellen die de kleuren kunnen verklaren.

Over de laureaat

Mariska Kriek (Leiden, 1979) studeerde sterrenkunde aan de Universiteit Leiden, waar ze in augustus 2003 haar doctoraalexamen behaalde. Van 2003 tot 2007 deed ze promotieonderzoek naar de evolutie van sterrenstelsels in het jonge heelal. Op grond van haar proefschrift werd ze door de faculteit Wis- en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden uitgeroepen tot 'Onderzoeker van het jaar 2007'. Haar promotores waren prof. dr. M. Franx (Leiden) en prof. Dr. P.G. van Dokkum (Yale University). Momenteel is Mariska Kriek werkzaam als H.N. Russell Fellow aan het Department of Astrophysical Sciences van Princeton University, Verenigde Staten. Proefschrift Mariska Kriek: The Many Phases of Massive Galaxies, a Near-Infrared Spectroscopic Study of Galaxies in the Early Universe.