Sjoerd Vellinga en Jos Pâques

De Dow Energieprijs 2003 is door de KNAW toegekend aan Jos Pâques en Sjoerd Vellinga. Zij krijgen de prijs voor de wereldwijde bijdragen aan de ontwikkeling en implementatie van nieuwe duurzame milieutechnologische methoden gebaseerd op o.a. anaërobe en (micro)aërobe omzettingsprocessen.

De KNAW signaleert dat het 'tweesnijdende zwaard' van de Pâques' bedrijfsstrategie - technologie die milieuschade voorkomt en de gebruiker aantoonbaar economisch voordeel geeft - (inter)nationaal veel respect afdwingt. Pâques maakt gebruik van biogas dat vrijkomt bij anaërobe en microaërobe omzettingsprocessen. Het gaat hier vaak om honderden m³ per uur per installatie. Dit gas wordt door ondernemingen gebruikt voor stoomopwekking. De bijna vijfhonderd zogeheten BIOPAQ®-waterzuiveringsinstallaties besparen nu al dagelijks 3.600.000 kWh en 7230 ton CO2. Ter vergelijking: deze hoeveelheden komen overeen met het dagelijkse energieverbruik van de inwoners van een stad ter grootte van Amsterdam. Door de toepassing van nieuwe milieubiotechnologische processen groeien de besparingen gestaag.

Het Friese bedrijf in Balk is in staat om in een zeer kort tijdsbestek nieuwe ontwikkelingen in de milieubiotechnologie te vertalen in grootschalige praktijktoepassingen die mondiaal (o.a. China, Latijns Amerika, Verenigde Staten) een geïntegreerd onderdeel vormen van duurzame productieprocessen. Het produceren van een goede kwaliteit water levert de gebruiker qua lozingskosten vaak aanzienlijke besparingen op en maakt hergebruik van water mogelijk. In veel gevallen wordt niet alleen energie bespaard, maar wint men ook waardevolle componenten (o.a. metalen en zwavelverbindingen) terug.

Over enkele weken presenteert de Europese Commissie een nieuw Milieutechnologie-actieplan. Doel hiervan is stimulering van de toepassing van innovatieve en duurzame technologieën. Milieutechnologie is in de optiek van Brussel een speerpunt dat bedrijven in Europa nieuwe mogelijkheden moet bieden op wereldmarkten. Onderzoek toont aan dat bedrijven die investeren in duurzame productieprocessen, niet alleen op korte termijn betere financieel-economische bedrijfsresultaten genereren, maar ook een aantoonbare maatschappelijke meerwaarde creëren.

Ter illustratie: de nieuwe anammoxbacterie is de grondslag voor de nieuwe technologie ANAMMOX® van het Friese bedrijf, ontwikkeld met kennisinstituten als de universiteiten van Delft en Nijmegen. De wereldmarkt voor industrieel afvalwater bedraagt jaarlijks 4 miljard euro, terwijl de markt voor huishoudelijk afvalwater wordt geschat op 10 miljard euro. De industriële ontwikkeling door Pâques van het ANAMMOX®-procédé is een pregnant voorbeeld van hoe, via een wereldwijd netwerk van kennisintensieve partners op het gebied van milieubiotechnologie, duurzame productieprocessen in (semi)geïndustrialiseerde landen praktisch mogelijk worden.

Een proefproject in Rotterdam, uitgevoerd in samenwerking met het Zuiveringsschap Hollandse Eilanden en Waarden (ZHEW) vormt de basis voor de export van de nieuwe waterzuiveringstechnologie, die stikstof verwijdert zonder gebruik van chemicaliën. Dit bespaart 70 procent beluchtingsenergie en zowel de operationele kosten als de CO2-emissie zijn tien keer lager.

Uit de considerans van de Jury
'De winnaars van de Dow Energieprijs 2003 vormen naar de mening van de Selectiecommissie een uniek duo dat leidinggevende capaciteiten en een drang naar de realisatie van nieuwe ontwikkelingen paart aan innovatieve gedachten en technisch vernuft, waardoor hun verdiensten groot zijn op een breed terrein van de milieutechnologie, niet alleen in Nederland maar ook internationaal.
Nieuwe duurzame milieutechnologische methoden, ontwikkeld in de universitaire sfeer, kunnen in veel gevallen slechts hun weg tot toepassing in de praktijk vinden dankzij mensen als de heren Pâques en Vellinga die de uitdaging aan durven te gaan. De Selectiecommissie vertrouwt er op dat zij ook in de nabije toekomst met hun innovatieve ideeën en vastberadenheid belangrijke resultaten zullen boeken die van groot belang zullen zijn voor de ontwikkeling naar een duurzame samenleving.'