Jack Pronk

De Dow Energieprijs 2009 is toegekend aan Jack Pronk van de Technische Universiteit Delft. Hij kreeg de prijs voor zijn bijdragen aan het ontwikkelen van duurzame, biotechnologische alternatieven voor transportbrandstoffen.

Jack Pronk van de afdeling Biotechnologie van de TU Delft ontving de prijs voor zijn bijdragen aan het ontwikkelen van duurzame, biotechnologische alternatieven voor transportbrandstoffen. Juryvoorzitter Wim van Swaaij licht toe: 'Het werk van Pronk is een zeer belangrijke stap voorwaarts in de ontwikkeling van een economisch proces voor op ligno-cellulose grondstoffen gebaseerde ethanolproductie voor tweede generatie Biobrandstoffen. Eén zo'n biobrandstof, bio-ethanol, wordt wereldwijd al op grote schaal geproduceerd uit maïs en suikerriet. Daarbij worden suikers uit deze landbouwgewassen door het micro-organisme bakkersgist omgezet in ethanol. Het snel toenemende gebruik van maïs en suikerriet voor brandstofproductie dreigt te gaan concurreren met de voedselproductie. Er is daarom een wereldwijde onderzoeksinspanning gaande om rest- en afvalstromen van de landbouw, bijvoorbeeld maïsloof en tarwestro, te ontsluiten als grondstof voor de biotechnologie. Een belangrijke uitdaging was dat deze ruwe grondstoffen veel suikers bevatten - de zogenaamde pentoses -die niet door bakkersgist kunnen worden omgezet in bio-ethanol.'

De Delftse onderzoeksgroep van Jack Pronk heeft dit probleem in de afgelopen jaren opgelost. Door gerichte genetische modificatie van de gist en gestuurde evolutie werd een bakkersgist verkregen die alle veelvoorkomende suikers in deze ruwe grondstoffen snel en efficiënt kan omzetten in bio-ethanol. Deze vindingen zijn gepatenteerd en worden nu in bedrijven in binnen- en buitenland vertaald naar grootschalige industriële processen.

Over de laureaat

Jack Pronk promoveerde aan de Technische Universiteit Delft. In 1999 werd hij daar hoogleraar Industriële Microbiologie en sinds 2002 is hij wetenschappelijk directeur van het 'Kluyver Centre for Genomics of Industrial Fermentation', een nationaal centrum voor onderzoek in de industriële biotechnologie. Bij zijn onderzoeken naar industriële micro-organismen staan bakkersgist en Penicillium centraal. De vindingen van Pronk hebben geleid tot 160 wetenschappelijke publicaties en vele patenten.