Mary-Claire King (1946), Verenigde Staten

Mary-Claire King ontving de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Geneeskunde 2006 voor het aantonen van het bestaan van het eerste borstkankergen.

Mary-Claire KingZestien jaar duurde het voordat Mary-Claire King in 1990 kon aantonen dat een enkel gen - het zou BRCA1 gaan heten - verantwoordelijk was voor een aanzienlijk aantal gevallen van borst- en eierstokkanker. Indertijd meende vrijwel iedereen dat ziektes als borstkanker alleen aan de wisselwerking van een groot aantal genen met omgevingsfactoren toegeschreven konden worden, en dat zoeken naar een uniek 'borstkankergen' een hopeloze zaak was. Door onder meer haar kennis van de wiskunde te gebruiken, ontwikkelde King een nieuwe onderzoeksaanpak, die ook bij andere ziektes succesvol zou blijken te zijn.
Eerder al had King met haar promotieonderzoek de kijk op de evolutie veranderd door aan te tonen dat het DNA van mensen en chimpansees voor 99 procent hetzelfde is.
Begin jaren negentig vond ze een methode om aan de hand van erfelijk materiaal uit tanden individuen te identificeren. Al meer dan vijftig tijdens de militaire dictatuur in Argentinië 'gestolen' kinderen konden daardoor met hun familie herenigd worden. Op dit moment doet ze onder meer onderzoek naar erfelijke doofheid en naar HIV.

Enkele belangrijke publicaties

King, M.C., Wilson, A.C., Evolution at two levels in humans and chimpanzees, Science 188: 107-116, 1975
Hall, J.M., Lee, M.K., Morrow, J., Newman, B., Anderson, L.A., Huey, B., King, M.C., Linkage of early-onset familial breast cancer to chromosome 17q21, Science 250: 1684-1689, 1990
Ginther, C., Issel-Tarver, L., King, M.C., Identifying individuals by sequencing mitochondrial DNA from teeth, Nature Genetics 2: 135-138, 1992
King, M.C., Marks, J.H., Mandell, J.B., New York Breast Cancer Study Group, Breast and ovarian cancer risks due to inherited mutations in BRCA1 and BRCA2, Science 302: 643-646, 2003

Over de prijswinnaar

Mary-Claire King, geboren in 1946 in Chicago, was negentien toen ze cum laude afstudeerde in de wiskunde. Daarna ging ze aan de universiteit van Californië in Berkeley verder in de genetica en de epidemiologie.
De woelige sixties waarin ze terechtkwam, zouden haar vormen. Haar politiek bewustzijn en engagement zijn nooit meer weggegaan. Zo onderbrak ze haar promotieonderzoek voor een jaar om voor de latere 'groene' presidentskandidaat Ralph Nader milieuonderzoek te doen. Ze was in Chili toen Allende ten val werd gebracht, en een deel van haar collega's en studenten omkwam. Mede daarom voldeed ze vol overtuiging aan het verzoek uit Argentinië om hulp bij de genetische identificatie van familieleden die tijdens de dictatuur verdwenen waren. De techniek die ze daarvoor ontwikkelde, is nu een routinemethode voor het identificeren van menselijke resten. Kings huidige onderzoek naar erfelijke doofheid loopt onder meer via een door haar opgezet samenwerkingsproject van Israëli's en Palestijnen, hetgeen haar maatschappelijk bewustzijn wederom bevestigt.
In de loop van haar carrière heeft King veel eredoctoraten, prijzen en andere eerbetonen ontvangen. Haar studenten roemen haar onderwijstalent. Tot 1995 bleef King in Berkeley. Sindsdien is ze 'American Cancer Society Research Professor' aan de University of Washington in Seattle.

Laudatio

Laudatio door Jos W.M. van der Meer:
icon_downl_generiek.gifEngels


icon_downl_generiek.gifNederlands

Artikel

icon_downl_generiek.gifFamiliebanden; Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Geneeskunde voor Mary-Claire King (pdf), interview door Liesbeth Koenen

Video

icon_video_bruin.gif Video interview Mary-Claire King