Jacques Le Goff (1924), Frankrijk

Jacques Le Goff ontving de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2004 voor 'het fundamenteel veranderen van onze blik op de Middeleeuwen'.

Jacques le Goff Toen Pour un autre Moyen Age in 1977 voor het eerst verscheen, had Jacques Le Goff de titel van dat boek allang waargemaakt. De mediëvist Le Goff, door de pers 'de Paus van de Middeleeuwen', en door collega's liefkozend 'de veelvraat-historicus' genoemd, is een van de belangrijkste vertegenwoordigers en voortrekkers van de 'Nieuwe Geschiedenis', die het accent in het historisch onderzoek verlegde van politieke personen en gebeurtenissen naar onder meer mentaliteitsgeschiedenis en historische antropologie. Eenvoudig gezegd: hoe zag het leven van en voor 'gewone mensen' er uit?
Dat leverde niet alleen onderzoek naar talloze nieuwe thema's op (zoals de betekenis van de visuele verbeelding), maar ook vaak een nieuwe kijk op oude. Een van Le Goffs grote vondsten is het inzicht dat de Kerk zich tussen de elfde en de dertiende eeuw ontpopte als een totalitaire institutie, die er in slaagde richting en zin te geven aan de samenleving door onder andere het idee van het Vagevuur ingang te doen vinden. Ook de disciplinering van de ridders en de verspreiding van de boodschap van de Kerk onder de volksmassa's door prediking en krachtige visuele expressiemiddelen droegen bij aan de mogelijkheden voor gewone stervelingen om verheven idealen van het christelijke leven te bereiken, als men zich maar aan de kerkelijke voorschriften hield.
Le Goff heeft over zeer veel gepubliceerd (van politiek, de intellectuelen en economie tot het menselijk lichaam) en schreef ook een aantal biografieën. Naast een over Sint-Franciscus van Assisi een zeer lijvige over de Franse koning Lodewijk de Heilige (Saint Louis), die behalve een levensbeschrijving ook een minutieuze reconstructie is van de mythevorming en de exploitatie van de mythe rond die koning. Het werk van Le Goff is al meer dan vier decennia verbluffend creatief, juist omdat hij zijn nieuwe inzichten weet te verbinden met gevestigde tradities uit de geschiedenis.


Enkele belangrijke publicaties

Le Goff, J., La Civilisation de l'Occident médiéval, Arthaud, 1964
Le Goff, J., Pour un autre Moyen Âge, Gallimard, 1977
Le Goff, J., La naissance du Purgatoire, Gallimard, 1982
Le Goff, J., Saint Louis, Gallimard, 1996
Le Goff, J., L'Europe racontée aux jeunes, Seuil, 1996
Le Goff, J., Truong, N., Une histoire du corps au Moyen Âge, Liana Levi, 2003

Prijswinnaar

Jacques Le Goff is op 1 januari 1924 geboren in Toulon, Frankrijk. Op zijn twaalfde wist Le Goff al dat hij later mediëvist wilde worden. Tijdens de oorlog zat hij in het verzet, daarna verbleef hij onder andere in Praag, Oxford en Rome. In 1950 had hij zijn onderwijsbevoegdheid voor geschiedenis op zak en bekleedde hij een assistentschap in Lille, waar hij al snel gegrepen werd door een onverzadigbare onderzoekslust. Sinds begin jaren zestig was Le Goff verbonden aan de École des Hautes Études en Sciences Sociales (EHESS) in Parijs. Vanaf 1962 was Le Goff er directeur d'études, tot zijn zeventigste is hij er colleges blijven geven. Net als bij het zeer invloedrijke tijdschrift Annales, waarvan hij in dezelfde periode hoofdredacteur werd, was hij bij de EHESS de opvolger van zijn leermeester Fernand Braudel.
Le Goff is ook buiten zijn vakgebied heel bekend. Zijn vele boeken zijn toegankelijk voor een breed publiek en meer dan eens bekroond; zo ontving hij de Prix Maurice Pérouse voor wetenschapspopularisatie van La Fondation de France, en voor Saint Louis kreeg hij de Prix Gobert van l'Académie Française. Verder is hij onder meer lid van de door Elie Wiesel opgerichte Académie Universelle des Cultures, en lid van het Comité Scientifique de la Recherche Universitaire. Le Goff mengt zich graag in actuele discussies (bijvoorbeeld over het Westen versus het Oosten), geeft als het uitkomt adviezen (voor de verfilming van In de naam van de roos werd hij geraadpleegd over juiste tonsuren en verwarmingsmogelijkheden voor de kloosterrefter), en hij heeft ook via televisieprogramma's zijn enthousiasme over zijn vakgebied uitgedragen. Als een echte verteller en een levensgenieter wordt hij gekenschetst, en hij is zonder enige twijfel de meest invloedrijke levende Franse historicus.

Jacques Le Goff overleed op 1 april 2014 in Parijs.

Laudatio

icon_downl_generiek.gifEngels (pdf) - Frans (pdf)

Video

 Video-interview with Jacques Le Goff