Jack Szostak (1952), Verenigde Staten

Jack W. Szostak kreeg de Dr. H.P. Heinekenprijs voor Biochemie en Biofysica 2008 voor 'zijn zeer originele inzichten in fundamentele processen van het leven'.

Jack Szostak

De reeks bevindingen van biochemicus Jack Szostak blijken keer op keer doorbraken. Steeds gaat het om de basis van het leven en de evolutie. Hij stond bijvoorbeeld aan de wieg van al het huidige genetisch onderzoek met muizen waarin genen zijn uitgeschakeld ('knock-out-muizen'). Deze belangrijke ontwikkeling voor vele terreinen van biomedisch onderzoek valt terug te voeren op zijn begin jaren tachtig revolutionaire maar waar gebleken ideeën over de cruciale functie van de uiteinden van stukjes dubbelstrengs-DNA bij celdeling.
Samen met Elizabeth Blackburn (Heinekenprijs voor de Geneeskunde 2004) verrichtte hij pionierswerk op het gebied van de uiteinden van chromosomen, telomeren, die een sleutelrol blijken te spelen om kanker te voorkomen.
Ook ontwikkelde Szostak nieuwe technieken om de evolutie van biomoleculen te sturen. Die geleide evolutie in de reageerbuis heeft onlangs de evolutie van een nieuw enzym mogelijk gemaakt, dat in de natuur niet voorkomt.
Tegenwoordig buigt hij zich over het ontstaan van het leven. Hij heeft al laten zien dat mineralen wel eens de katalysator zouden kunnen zijn geweest van het bij elkaar brengen van de basisbouwstenen voor de eerste celstructuren.

Enkele belangrijke publicaties

  • Szostak, J.W, Blackburn, E.H., Cloning yeast telomeres on linear plasmid vectors. In: Cell 1982; 29: 245-55
  • Szostak, J.W., Orr-Weaver, T.L., Rothstein, R.J., Stahl, F.J., The double-strand-break repair model for recombination. In: Cell 1983; 33: 25-35
  • Murray, A.W., Szostak , J.W., Construction of artificial chromosomes in yeast. In: Nature 1983; 305: 189-193
  • Roberts, R.W., Szostak, J.W., RNA-peptide fusions for the in vitro selection of peptides and proteins. In: Proc. Natl. Acad. Sci. USA 1997; 94: 12297-12302
  • Seelig, B., Szostak, J.W., Selection and evolution of enzymes from a partially randomized non-catalytic scaffold. In: Nature 2007; 448: 828-831.

Over de prijswinnaar

Jack Szostak (1952) was pas negentien toen hij zijn B.S. in celbiologie haalde aan de McGill University in Montreal (Canada). Zijn PhD in biochemie deed hij aan Cornell University (Ithaca, New York, Verenigde Staten), waar hij als onderzoeksassistent bleef tot 1979. Toen vertrok hij naar de Harvard Medical School.
Sinds 1988 is hij er hoogleraar aan het Department of Genetics. Toen begon hij ook als moleculair bioloog bij het Department of Molecular Biology van Massachusetts General Hospital, waar hij in 2000 benoemd werd als 'Alex Rich Distinguished Investigator'. Daarnaast is Szostak al vanaf 1998 'Investigator' bij het Howard Hughes Medical Institute dat bij hetzelfde ziekenhuis in Boston hoort.
Szostak heeft enige handenvol patenten op zijn naam staan, en is lid van een aantal Amerikaanse academies en de AAAS (American Association for the Advancement of Science). Tot zijn eerdere prijzen hoort de Albert Lasker Award for Basic Medical Research (die hij samen met onder andere Blackburn kreeg). Szostaks veelzijdigheid en originaliteit worden alom geroemd.

Laudatio

icon_downl_generiek.gifEngels

icon_downl_generiek.gifNederlands

Video

 Video-interview met Jack Szostak