James E. Rothman (1950), Verenigde Staten

James E. Rothman kreeg de Dr. H.P. Heinekenprijs voor de Biochemie en Biofysica 2000 'voor de opheldering van het mechanisme van de intracellulaire membraanfusie'.

Historische ontdekking

James Rothman

In de cel bevinden zich uiterst kleine, door een membraan omgeven blaasjes die een verscheidenheid aan eiwitten naar verschillende compartimenten in het cytoplasma transporteren. Dit transportproces, waarbij de verplaatsing van de blaasjes en membraanfusie een rol spelen, is van doorslaggevende betekenis voor de groei en de deling van iedere cel. Tot dusver was het volslagen onduidelijk hoe dit proces, dat als één van de belangrijkste onopgeloste geheimen van de biochemie en de celbiologie gold, in zijn werk gaat. Rothman ontdekte de moleculaire mechanismen die ten grondslag liggen aan intracellulaire membraanfusie, en toonde aan dat de specificiteit van de fusie berustte op de binding van snare-eiwitten tussen de membranen. Deze historische ontdekking bracht één algemeen geldend mechanisme aan het licht dat inzicht verschafte in belangrijke fysiologische processen zoals het vrijkomen van insuline in de bloedbaan, de communicatie tussen zenuwcellen in de hersenen en het binnendringen van virussen als hiv (het aids-virus), die cellen infecteren. De gebrekkige regulatie van deze cellulaire processen speelt een belangrijke rol bij diabetes en hoogstwaarschijnlijk ook bij bepaalde vormen van kanker. Momenteel wordt er hard gewerkt aan de ontwikkeling van een nieuwe generatie medicijnen die in staat zouden moeten zijn om het ontstaan van aids af te remmen door het proces van membraanfusie te blokkeren.

Belangrijke publicaties

Thomas H. Söllner, Sidney W. Whiteheart, Michael Brunner, Hedlye Erdjument-Bromage, Scott Geromanos, Paul Tempst & James E. Rothman: 'snap receptors implicated in vesicle targeting and fusion', Nature 362, 318 (1993);

Walter Nickel, Thomas Weber, James A. McNew, Francesco Parlati, Thomas H. Söllner & James E. Rothman: 'Content mixing and membrane integrity during membrane fusion driven by pairing of isolated v-SNARES and t-SNARES', PNAS, 96, (22), 12571 (1999);

B. Brugger, W. Nickel, T. Weber, F. Parlati, J.A. McNew, J.E. Rothman, T. H. Söllner: 'Putative fusogenic activity of nse is restricted to a lipid mixture whose coalescence is also triggered by other factors', EMBO Journal, 19(6), 1272 (2000).

James Edward Rothman

Rothman werd in 1950 geboren in Haverhill, Massachusetts, Verenigde Staten, en hij heeft de Amerikaanse nationaliteit. Hij behaalde een Ph.D. aan Harvard Medical School, en is sinds 1991 verbonden aan het Sloan-Kettering Institute in New York. In 1991 werd hij benoemd tot Chairman of the Program in Cellular Biochemistry and Biophysics van het Memorial Sloan-Kettering Cancer Center, waar hij de Paul A. Marks-leerstoel bezet. Sinds 1994 is Rothman tevens vice-voorzitter van het Sloan Kettering Institute. Dr. Rothman heeft onder andere de volgende onderscheidingen ontvangen: de Gairdner Foundation International Award (1996), de King Faisal International Prize in Science (1996) en The Lounsbery Award van de National Academy of Sciences (1997).

icon_downl_generiek.gif'Het ging net zo in gist als in een hersencel!', Akademie Nieuws, september 2000, door Liesbeth Koenen