Paul M. Nurse (1949), Groot-Brittannië

Paul Nurse ontving de Dr. H.P. Heinekenprijs voor de biochemie en biofysica 1996 voor zijn uitmuntend wetenschappelijk onderzoek waarvan de resultaten de grondslag vormen voor onze huidige kennis over de regulatie van de deling van eukaryotische cellen en de moleculaire componenten en mechanismen die daar bij betrokken zijn.

13.jpg

Nurse heeft voor een onderzoeker van zijn leeftijd een ongekend groot aantal artikelen in gerenommeerde internationale wetenschappelijke tijdschriften gepubliceerd. De uitstraling van zijn werk is dan ook zeer aanzienlijk te noemen. Niet alleen op het terrein van de celdelingscyclus waar het onderzoek een hoge vlucht heeft genomen en een grote vooruitgang is geboekt in de ontrafeling van het mechanisme van de celdeling. Ook hebben de resultaten van zijn onderzoek gezorgd voor de stukjes waardoor op andere terreinen, met name dat van de oncologie en de DNA-repair, diverse onderdelen als een puzzel in elkaar konden worden geschoven. Er is daardoor een aanzienlijk inzicht ontstaan in de transformatie van gezonde cellen in schadelijke cellen.

Baanbrekend onderzoek in de jaren zeventig aan de eenvoudige eukaryotische gistcel Schizosaccharomyces Pombe (S. Pombe) leidde tot de ontdekking van het zogenaamde cdc2-gen waarvan het eiwitprodukt een centrale rol speelt in de Gl- en G2/M-fasen van de celdelingscyclus. In de jaren daarna ontdekte dr. Nurse een groot aantal genen en eiwitten/enzymen die in diverse fasen van de celdelingscyclus hun regulerende werking uitoefenen.

Het is de bijzondere verdienste van dr. Nurse geweest dat hij de uitkomsten van het relatief geïsoleerde onderzoek aan S. Pombe heeft doorgetrokken naar de hogere zoogdieren en uiteindelijk de mens. Met uitmuntend D N A-recombinant onderzoek toonde hij aan dat er ook een menselijk variant van het cdc2 moest zijn en dat van gist tot mens de celdelingscyclus en de daarbij benodigde eiwitten en genen grote overeenkomsten vertonen. Eind jaren tachtig is de menselijke variant, cdkl, geïsoleerd.