George Miley

George MileyGeorge Miley (1942) (astronomie, Universiteit Leiden en wetenschappelijk directeur van de Leidse Sterrewacht) heeft grensverleggend onderzoek verricht naar het ontstaan en de ontwikkeling van sterrenstelsels.

George Miley was Akademiehoogleraar van 2003 tot 2008.

Laudatio

Deze laudatio werd uitgesproken door de president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, prof. dr. W.J.M. Levelt, bij de installatie van de Akademiehoogleraren 2003 op 27 oktober in dat jaar.

De KNAW kent het Akademiehoogleraarschap toe aan professor George Miley voor zijn uitzonderlijke bijdragen aan het onderzoek van radiostelsels en in het bijzonder voor de ontdekking en bestudering van de verst verwijderde sterrenstelsels in het heelal. Dit onderzoek heeft geleid tot de theorie van protoclusters, formaties die ontstonden gedurende de eerste 10 procent van de levensduur van het heelal en waaruit de 'moderne' sterrenstelsels, zoals onze eigen Melkweg, evolueerden.

George Miley promoveerde in 1968 aan de University of Manchester, hij deed zijn onderzoek aan de Nuffield Radio Astronomy Laboratories in Jodrell Bank. De titel van zijn dissertatie was Measurements on discrete radio sources with long baseline interferometers at three frequencies. Na een postdoc periode aan het National Radio Astronomy Observatory, Charlotttesville, in de Verenigde Staten, vertrok hij in 1970 hij naar de Universiteit Leiden; Professor Jan Oort gaf hem daar direct een vaste aanstelling. Hij kwam werken bij de radiotelescoop in Westerbork, die juist in bedrijf was genomen.

Radioastronomie is de basisstiel van Miley. Hij heeft er zijn specialiteit van gemaakt om tegelijkertijd in een breed spectrum van golflengte te meten. De vorm van dat spectrum blijkt belangrijke informatie te bevatten over de afstand van het radiostelsel. Als zo'n ver stelsel eenmaal ontdekt en gelokaliseerd is, zet Miley met zijn internationale team ook optische observatie in via de European Southern Observatory in Chili. Anderhalf jaar geleden richtte hij de grote 8.2 meter Kueyen telescoop op een object met de prozaïsche naam TN J1338-1942. Het bleek een stelsel te zijn dat 13.5 miljard lichtjaar van ons afstaat. Zo ver hadden astronomen nog nooit de ruimte in gekeken. Of, anders geformuleerd, zover hadden astronomen nog nooit het verleden in gekeken. De massa van dit oerstelsel is 1015 keer die van onze eigen zon. De uitdaging is nu te reconstrueren hoe zo'n protocluster uit de oertijd van onze kosmos zich in de loop van die 13.5 miljard jaar ontwikkelt tot een eigentijds cluster van sterrenstelsels.

George Miley, presteert blijkens zijn onderzoek nog steeds op de top van zijn kunnen, ondanks al zijn bestuurlijke taken. Een zeer nieuwsgierige houding is hieraan mede debet. Miley probeert met zijn enthousiasme ook anderen, onderzoekers, maar ook kinderen, te inspireren. Hij heeft een groot outreach-programma op stapel heeft staan om kinderen in de derde wereld te inspireren, uit te dagen en een kans te geven iets van die ontdekkingsvreugde te beleven.

De Nederlandse astronomie neemt wereldwijd een belangrijke plaats in. Miley zit als een spin in dit web en weet steeds weer de meest getalenteerde jonge onderzoekers uit binnen- en buitenland aan te trekken, om ze te vormen tot de internationale elite op zijn vakgebied. Miley's onderzoek is altijd ook gericht op educatie en communicatie met het grote publiek.

icon_downl_generiek.gifHet jonge heelal op het spoor (Akademie Nieuws, oktober 2003)