Roeland Nolte

Roeland Nolte

Roeland Nolte (1944) (organische chemie, Radboud Universiteit Nijmegen) heeft een brug geslagen tussen de organische chemie en nanotechnologie. Nolte is er in geslaagd om complexe macromoleculaire verbindingen met katalytische eigenschappen te maken, die sterk lijken op die in levende organismen.

Roeland Nolte was Akademiehoogleraar van 2003 tot 2008.

Laudatio

Deze laudatio werd uitgesproken door de president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, prof. dr. W.J.M. Levelt, bij de installatie van de Akademiehoogleraren 2003 op 27 oktober in dat jaar.

De KNAW heeft het Akademiehoogleraarschap toegekend aan professor Roeland Nolte vanwege de voortrekkersrol die hij speelt in het verbinden van de organische chemie en de nanotechnologie. Die verbinding van scheikunde en fysica heeft geleid tot nieuwe technieken met belangrijke toepassingen. Nolte is er voorts in geslaagd om complexe macromoleculaire verbindingen met katalytische eigenschappen te maken, die sterk lijken op die in levende organismen, waarmee een brug wordt geslagen naar de moleculaire biologie. Zijn onderzoek is van direct belang voor nieuwe ontwikkelingen in de materiaalwetenschappen.

Nolte studeerde in Utrecht en promoveerde daar in 1973 op een onderzoek naar polymeren van isocyaniden, die een unieke helixstructuur vertonen. Als postdoc werkte Nolte vervolgens bij de latere Nobelprijswinnaar Donald Cram in Los Angelos. In deze periode maakte Nolte kennis met het nieuwe onderzoeksveld van de supermoleculaire chemie, hetgeen een stempel zou drukken op zijn verdere onderzoekscarrière. Na terugkeer werkte Nolte aan de Universiteit Utrecht, tot hij in 1987 werd benoemd tot hoogleraar in Nijmegen. In 1995 kreeg hij tevens een deeltijdbenoeming aan de Technische Universiteit Eindhoven.

Halverwege de jaren negentig verschoof het zwaartepunt van Nolte's onderzoek naar zeer grote, complexe moleculen op nanoschaal, hetgeen leidde tot een serie fundamentele bijdragen aan de moleculaire nanotechnologie. Graag gebruikt hij ook peptiden en eiwitten bij het bouwen van nanostructuren. Zijn resultaten verschijnen regelmatig in Nature en Science. Recentelijk liet hij in Nature een katalytisch molecuul het licht zien dat, aan een bepaald polymeer geregen, daar als een cabine van een kabelbaantje langs glijdt terwijl het intussen zijn heilzame epoxidatie verricht. Een enzym in het klein. Met Science heeft Nolte een zeer speciale relatie. Hij is de enige chemicus en een van de weinige Nederlanders in de Scientific Board van dit toptijdschrift. Nolte's onderzoek is precies van het soort dat de Nederlandse regering van levensbelang vindt voor onze kenniseconomie. Fundamenteel, interdisciplinair en met toepassingen in het bedrijfsleven die voor het grijpen liggen en het grote publiek aanspreken. Zo heeft Nolte net een nanotechnologische ontdekking op zijn naam die de productiekosten van die dure platte beeldschermen met circa factor 20 reduceert.
Nolte leidt bovendien een grote, zeer gemotiveerde groep van studenten en onderzoekers en is meer dan vijftig keer promotor geweest.

icon_downl_generiek.gifMini-mini-machientjes bouwen met moleculen (Akademie Nieuws, oktober 2003)
 Moleculaire bouwdoos (Hoe?Zo! Radio, 6 mei 2011)