Abstracts

KNAW-symposium Zeespiegelstijging

Dat zeespiegelstijging volop in de belangstelling staat in een laaggelegen land als Nederland is geen wonder. In een warmer klimaat komt meer smeltwater van ijskappen en gletsjers in de oceaan terecht, en ook het uitzetten van oceaanwater beïnvloedt het zeeniveau. Maar hoe snel zal de zeespiegel stijgen? Wat betekent dat voor de veiligheid van ons land? Weten we eigenlijk wel genoeg over het klimaatsysteem om deze vragen te kunnen beantwoorden?

Michiel van den Broeke

Het smeltende ijs van Groenland en Antarctica

Het beschikbaar komen van enorme hoeveelheden satellietgegevens heeft een ware revolutie veroorzaakt in het polaire klimaatonderzoek. Maar ondanks deze slimme metingen vanuit de ruimte blijft het noodzakelijk om af te reizen naar de poolgebieden om ter plekke te meten hoe snel de ijskappen smelten. In deze lezing presenteert professor Michiel van den Broeke de laatste stand van zaken in het polaire klimaatonderzoek, en laat zien hoe met een zorgvuldige combinatie van gegevens kan worden bepaald hoe snel de enorme ijskappen van Groenland en Antarctica smelten, en wat dit betekent voor de stand van de zeespiegel.

Bert Vermeersen

De ingewikkelde invloed van ijsafsmelt op de zeespiegel

Het inzicht is de laatste jaren gegroeid dat zeespiegelveranderingen verre van uniform verdeeld zijn over de oceanen. Sterker nog, aan de kusten van Noord-Amerika is de zeespiegel de afgelopen 20 jaar gedaald, terwijl bij de kusten van Australië de zeespiegel heel wat sterker is gestegen dan de gemiddelde zeespiegelstijging van zo'n 3 mm per jaar. Ook aan de Nederlandse kust is de zeespiegelstijging over de afgelopen 100 jaar zeker niet overal hetzelfde geweest. Daar zijn diverse fysische oorzaken voor. Wat betreft de bijdrage van ijsmassaveranderingen in heden en verleden is er een verrassend effect: de zwaartekracht. In de lezing zal duidelijk gemaakt worden dat zwaartekrachtsveranderingen die continentale ijsmassaveranderingen volgens de Wet van Newton vergezellen ervoor kunnen zorgen dat regionaal de zeespiegel zelfs daalt als gevolg van het smelten van landijs. Daarnaast moet ook rekening gehouden worden met postglaciale opheffing (GIA) van zeebodem en landoppervlak en zelfs met veranderingen van de aardrotatie veroorzaakt door massaveranderingen van ijskappen en gletsjers.

Caroline Katsman 

Scenario’s voor toekomstige zeespiegelstijging

Voor een laaggelegen land als Nederland is het van belang te weten hoe snel de zeespiegel kan gaan stijgen in een opwarmend klimaat. Dr. Caroline Katsman legt uit hoe klimaatwetenschappers scenario’s voor zeespiegelstijging construeren op basis van informatie over smeltend landijs, het opwarmen van oceanen, veranderingen in oceaanstromingen en grondwater opslag, en zwaartekrachtseffecten.

Bas Jonkman

Oplossingen tegen zeespiegelstijging in kustgebieden

De meeste wereldsteden liggen in kustgebieden die kwetsbaar zijn voor zeespiegelstijging. De lezing geeft allereerst een overzicht van de effecten van zeespiegelstijging in relatie tot andere ontwikkelingen (economische en bevolkingsgroei) op de toekomstige overstromingsrisico’s. Verschillende oplossingen zijn beschikbaar om de de risico’s nu en in de toekomst te beperken. Het gaat om harde oplossingen (dijken, dammen en stormvloedkeringen), zachte ingrepen (suppleties en natuurlijke bescherming) en maatregelen op het gebied van ruimtelijke ordening en rampenbeheersing. Voor Nederland is onderzocht hoe we om kunnen gaan met verschillende niveaus van zeespiegelstijging en hoe lang we nog door kunnen gaan met de huidige wijze van beschermen met dijken, duinen en dammen. Met buitenlandse voorbeelden zal worden geïllustreerd hoe gebieden als Houston, Tokyo en Shanghai omgaan met de toekomstige dreigingen en ontwikkelingen.