Animatie in beeld

Datum:
25 november 2009
Locatie:
KNAWKloveniersburgwal 29, Amsterdam
Voeg toe:

Middag over verschillende vormen van animatie

Veel mensen zien animatie vooral als een filmvorm voor kinderen. Ten onrechte, want het genre heeft veel meer te bieden dan alleen vrolijk getekend amusement.

Naast de mainstreamanimatie van studio's als Disney, Pixar en het Japanse Ghibli bestaat er een rijke traditie van adembenemende, vaak korte art-animatie. Alleen volwassenen kunnen die echt op waarde schatten. Animatie is met zijn vormexperimenten, humor, schoonheid, en complexiteit de poëzie binnen het medium film.

Animatie beschikt over een geheel eigen beeldtaal. Daarover, en over de wetenschap erachter, gaat de middag 'Animatie in beeld', op woensdag 25 november.

Tijdens deze middag zult u kennismaken met een aantal opmerkelijke verschijningsvormen van animatie. Onder andere zal een van de absolute meesters van het vak, de Nederlands-Canadese Paul Driessen, zijn werk toelichten. Ook komt animatie als verbeelding van wetenschap aan bod.

Uitnodiging Animatie in beeld (pdf)

Programma

12.45-13.15 uur - Inloop en koffie
13.15-13.30 uur - Charles Forceville: Welkom
13.30-14.15 uur - Mette Peters: Allemaal animatie: een introductie
14.15-15.00 uur - Valentijn Visch: Animatie als gecontroleerde afwijking van de werkelijkheid
15.00-15.30 uur - Theepauze
15.30-16.15 uur - Charles Forceville: Geanimeerde road movies: de reis, de queeste, en het verhaal
16.15-17.00 uur - Paul Driessen: Cartoons en het passeren van de tijd
17.00-17.30 uur - Borrel

Samenvatting lezing METTE PETERS: 'Allemaal animatie: een introductie'
De mogelijkheden van animatie zijn vrijwel onbegrensd, en kent tal van toepassingen: van interactieve internet animaties tot commercials, en van korte onafhankelijke films tot commerciële blockbusters. Een aantal specifieke eigenschappen en mogelijkheden van animatie zullen nader onder de loep worden genomen. Of het nu gaat over tekenfilm, poppenfilm, pixilation of computer generated images, aan de hand van veel voorbeelden zal worden geïllustreerd dat animatie een volstrekt eigen beeldtaal kent. En passant zullen animatiefilmers aan de orde komen die inspiratie vinden in de verbeelding van 'wetenschap' en het personage van de 'wetenschapper.'

Mette Peters studeerde Communicatie Geschiedenis (UvA) en is werkzaam bij het Nederlands Instituut voor Animatiefilm (NIAf), het nationale kennis- en informatiecentrum op het gebied van animatiefilm. Een centrale plek binnen het NIAf is weggelegd voor de Animatie Ateliers, een werkplaats voor getalenteerde animatiefilmers. Peters is researcher en projectcoördinator en houdt zich bezig met programmering, publiceren en behoud van animatie collecties. Haar onderzoek richt zich met name op de geschiedenis van animatiefilm in Nederland en de problematiek rond het behoud van animatie erfgoed. Zij is coauteur van het boek Meestal in 't Verborgene: Animatiefilm in Nederland 1940-1945 (2000).


Samenvatting lezing VALENTIJN VISCH: 'Animatie als gecontroleerde afwijking van de werkelijkheid'
Still uit Plock, the Genre BlockHet succes van animatie voor entertainment is voor een groot deel te verklaren doordat het kijkers weinig moeite kost om betekenis aan eenvoudige geanimeerde stimuli toe te kennen. Niet alleen animatoren, maar ook psychologen hebben in klassieke experimenten geprobeerd de minimale animatievereisten voor een specifieke betekenistoekenning te vinden. Enerzijds wordt hiervoor de gefilmde werkelijkheid visueel geabstraheerd en gekeken naar het effect van die abstractie op de herkenning. Het blijkt bijvoorbeeld dat 4 tot 12 bewegende lichtbolletjes, die uitsluitend de contouren van een bewegende acteur weergeven, genoeg zijn om zijn of haar geslacht en emotie te kunnen herkennen. Anderzijds worden stimuli los van de werkelijkheid geanimeerd en gevarieerd. Vervolgens kan dan het effect van de gecontroleerde variaties op de gegeven betekenis onderzocht worden. Bewegende blokjes met een richtingsafwijking worden door kijkers bijvoorbeeld al heel snel als iets levends gezien en er is weinig animatie voor nodig om ook emoties, intenties of zelfs genres te laten toekennen. In de presentatie worden voorbeelden getoond van klassieke psychologische animaties en van recente eigen (onderzoeks-)animaties (bv Plock, the Genre Block, 2007).

Valentijn Visch is afgestudeerd als Literatuurwetenschapper (UU) waarna hij de 2de fase Jan van Eijck academie voltooide. Hij is gepromoveerd in Cultuurwetenschappen (VU) op empirisch onderzoek naar genre toekenning aan geanimeerde abstracte bewegingen. Tijdens zijn promotie werkte Visch bij Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft en op het Nederlands Instituut voor AnimatieFilm. Met een NWO Rubicon beurs heeft hij vervolgens postdoc onderzoek gedaan naar emoties en visuele abstracties bij het Centre for Affective Sciences in Genève en bij Cognitieve Psychologie in Rotterdam. Momenteel werkt hij als universitair docent bij Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft en richt zich op de rol van emoties in fysieke mens-productinteracties zoals games.

Samenvatting lezing CHARLES FORCEVILLE: 'Geanimeerde road movies: de reis, de queeste, en het verhaal'
Still uit Father and DaughterUit de cognitieve linguïstiek komt het inzicht dat ons begrip van reizen, levensdoelen en verhalen geworteld is in een gedeelde 'source-path-goal' structuur. Dankzij die structuur is de metafoor HET LEVEN IS EEN REIS een diep ingesleten zingevingsmechanisme in het menselijk denken. Het is dan ook geen wonder dat het thema van de 'reis' zo veel voorkomt in literatuur en film. Animatie kan aan de 'source-path-goal' structuur door zijn medium-specifieke eigenschappen een heel eigen invulling geven. Aan de hand van (fragmenten van) drie art-animaties (Father and Daughter, Michael Dudok de Wit, NL 1996, 9 min; Quest, Tyron Montgomery & Thomas Stellmach, Duitsland 1996, 12 min; en O, Kireet Khurana, India 1994, 5 min), zal aanschouwelijk gemaakt worden dat de verweving van reis, queeste en verhaal in belangrijke mate verantwoordelijk is voor het succes van deze ontroerende films.

Charles Forceville studeerde Engels (VU) en doceerde bij de vakgroepen Engels, vergelijkende literatuurwetenschap en Woord & Beeld, en recenseerde van 1987-2007 Engelstalige literatuur voor Trouw. In 1996 publiceerde hij Pictorial Metaphor in Advertising (Routledge). Na een postdoc over 'Narration in fiction and film' (UL) werkt hij sinds 1999 bij Media Studies (UvA), waar hij als universitair hoofddocent het Research-Master programma coördineert. Onlangs verscheen bij Mouton de Gruyter de bundel Multimodal Metaphor, die hij met Eduardo Urios-Aparisi redigeerde. Het centrale thema in zijn onderwijs en onderzoek is het blootleggen van de structuren en retorische strategieën in multimodale 'teksten' (reclame, documentaire, animatie, strips, en cartoons) om zo iets te kunnen zeggen over cognitie en emoties.

Samenvatting lezing PAUL DRIESSEN: 'Cartoons en het passeren van de tijd'
Still uit 3 MissesPaul Driessen is een van Nederlands meest succesvolle animatiefilmers en voor deze gelegenheid heeft hij een selectie gemaakt uit zijn omvangrijke oeuvre. Driessen zal aan de hand van het thema 'Tijd' zijn filmprogramma toelichten. Hij zal onder meer ingaan op zijn vroege aspiraties als cartoonist, en een selectie tonen uit commercials, het fameuze Yellow Submarine (UK 1967, 5 min), en zijn cartoonfilm Uncles & Aunts (1989, 2 min 50). Maar vooral Driessens spel met het filmbeeld en de tijd komen aan de orde, waarbij hij aan de hand van (fragmenten uit) zijn Cat's Cradle (1974, 10 min 20), The Boy who Saw the Iceberg (12 min) en 3 Misses (10 min) zijn ideeën zal toelichten.


Paul Driessen (1940, Nijmegen, Nederland) tekende al van kindsbeen af cartoons. In 1964 begon hij bij Cinecentrum in Hilversum zijn carrière als film animator. In 1967 werd hij uitgenodigd om in Londen mee te werken aan The Yellow Submarine. In 1970 emigreerde Driessen naar Canada. De National Film Board of Canada en ook CBC in Montreal gaven hem de gelegenheid om daar zijn persoonlijke films te maken. Sinds 1976 maakt hij afwisselend films in Canada en Nederland. Driessens films hebben op internationale festivals talloze prijzen gewonnen, waaronder een Oscar nominatie voor 3 Misses. Tevens ontving hij in Hollywood de Annie award 'for his distinguished contribution to the art of animation,' de Life Achievement Award op het internationale animatiefilm festival in Ottawa en een tweede Life Achievement Award op het internationale animatiefilm festival in Zagreb. Naast filmmaker was Paul Driessen van 1990 tot 2005 docent op de Kunsthochschule in Kassel, Duitsland. Onder zijn supervisie wonnen studenten tweemaal een Oscar voor hun geanimeerde films. In 2005 werd hij in Cracow onderscheiden met de Golden Dinosaur voor zijn filmoeuvre en educatieve prestaties. Paul Driessen schreef en illustreerde ook boeken in zijn zo herkenbare, persoonlijke stijl. Ze zijn uitgegeven in het Engels en Frans in Montreal.