Lezingenreeks KNAW-NWO

Digital Humanities: hype of revolutie?

Datum:
21 januari 2014 van 20:00 tot 22:00 uur
Locatie:
SPUI25, Spui 25-27, 1012 XM Amsterdam
Contact:
Telefoon:
020 525 8142
Voeg toe:

Deel 2: De Gouden Eeuw: de ontsluiting van een schatkamer aan informatie. Met een inleiding door Piek Vossen (VU) en lezingen van Julia Noordegraaf (UvA) en Inger Leemans (VU). Moderator: Sandra Rottenberg.

De Gouden Eeuw is een periode die tot de verbeelding spreekt als kraamkamer van veel ideeën die tot de dag van vandaag opgang doen, zoals de beurs en de registratie van patenten. Over de Gouden Eeuw zijn al veel gegevens beschikbaar, maar die zijn verspreid over veel verschillende en diverse bronnen en databases. Om de ontwikkelingen in die periode te kunnen duiden is het een uitdaging om alle kennis en informatie uit die verschillende bronnen beschikbaar te maken op een manier waardoor de ene bron de andere kan aanvullen. Zo kunnen bijvoorbeeld sociaaleconomische gegevens gekoppeld worden aan netwerken van mensen, aan briefwisselingen tussen mensen, en aan de introductie en verspreiding van nieuwe ideeën.


Inger Leemans (VU) bespreekt de inspanningen en wetenschappelijke uitdagingen om de Gouden Eeuw (inter)nationaal digitaal op de kaart te zetten.

Julia Noordegraaf (UvA) bespreekt diverse recente toepassingen van digitaal erfgoed van de Gouden Eeuw en laat zien hoe digital humanities daarmee bij kunnen dragen aan de maatschappelijke relevantie van het onderzoek naar de Gouden Eeuw.

digital-humanities.jpg

Samenvattingen

Lezing Inger Leemans

Door de vele digitaliseringsprojecten die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd door Nederlandse erfgoedinstellingen beschikken we over een schatkamer aan informatie over de Nederlandse Republiek. Doordat deze bestanden echter heel verschillend van aard zijn en niet via één toegangspoort bevraagbaar, blijft het moeilijk om de Gouden Eeuw (inter)nationaal digitaal op de kaart te zetten. Om een dergelijk portaal te ontwerpen slaan op dit moment wetenschappers uit verschillende gebieden de handen ineen. De wetenschappelijke uitdagingen die hier liggen zijn groot: hoe kunnen we een onderzoeksomgeving maken waarbij de creatieve industrie van de Gouden Eeuw niet alleen op macroniveau, maar ook op microniveau ontsloten kan worden? We willen immers niet alleen kunnen berekenen hoeveel kunstobjecten er werden geproduceerd, en via geografische systemen laten zien waar de productiecentra lagen, maar ook de objecten zelf analyseren. Op al deze niveaus werden namelijk innovaties aangebracht. Dat geldt niet alleen voor de Gouden Eeuw, maar ook voor de (radicale) Verlichtingsperiode die erop volgde. Is het mogelijk om zulke uiteenlopende bestanden, perspectieven en interpretaties samen te brengen? En worden digital humanities hierdoor een ‘big thing’, of ‘too big to handle’? Wat hebben geesteswetenschappers elkaar en anderen te bieden op digitaal gebied?

Lezing Julia Noordegraaf

Het erfgoed van de Gouden Eeuw is een belangrijke bouwsteen van de Nederlandse identiteit, in al haar facetten. Dat erfgoed was al beschikbaar in de vorm van monumenten, tentoonstellingen en geschiedenisboeken.
De afgelopen decennia hebben de erfgoedbeheerders flink geïnvesteerd in de digitalisering van zeventiende-eeuws erfgoed, zoals de krantencollectie van de Koninklijke Bibliotheek, de kunst- en historische collecties van het Rijksmuseum en het Amsterdam Museum, de correspondenties van zeventiende-eeuwse geleerden bij het ING Huygens (KNAW) en het Gekaapte Brieven-project van het Meertens Instituut (KNAW).
De digitale beschikbaarheid van dit historische materiaal nodigt uit tot nieuwe vormen van onderzoek, waarin bestaande hypothesen worden getoetst, nieuwe vragen worden gesteld, en nieuwe methoden van onderzoek worden ingezet om deze te beantwoorden. Daarnaast biedt de digitalisering van deze bronnen de mogelijkheid om nieuwe toepassingen te ontwikkelen die dit erfgoed en de daarover ontwikkelde kennis toegankelijk maken voor veel bredere publieksgroepen.
Een bespreking van diverse recente toepassingen van digitaal erfgoed van de Gouden Eeuw, van de ePistolarium-website voor de analyse van geleerdencorrespondentie tot het op de financiële markt van Amsterdam gerichte Spel van de Gouden Eeuw, laat zien hoe digital humanities bij kunnen dragen aan de maatschappelijke relevantie van het onderzoek naar de Gouden Eeuw.

Over de sprekers

Inger Leemans is hoogleraar Cultuurgeschiedenis aan de Vrije Universiteit, gespecialiseerd in de cultuurgeschiedenis van de vroegmoderne tijd. Zij heeft gepubliceerd over de geschiedenis van literatuur, pornografie, emoties, vertaalcultuur, en cultural transfer. Eind 2013 publiceerde zij samen met Gert-Jan Johannes Worm en Donder: deel IV in de reeks Geschiedenis van de Nederlandse Literatuur. Momenteel doet ze onderzoek naar de geschiedenis van de beurs en de verbeelding van financiële crises. Inger Leemans is actief in het Centre for Digital Humanities en medeoprichter van ACCESS (the Amsterdam Centre for Cross-Disciplinary Emotion and Sensory Studies), dat op digital humanities-gebied onder andere emotionele vocabulaires en emotionele stijlen in kaart brengt. Recent werkte ze mee aan het themanummer over ‘digital history’ van BMGN - Low Countries Historical Review.

Julia Noordegraaf is hoogleraar Erfgoed en digitale cultuur en directeur van het Amsterdam Centre for Cultural Heritage and Identity aan de Universiteit van Amsterdam (www.cchi.uva.nl). Haar onderzoek is gericht op conservering en hergebruik van audiovisueel en digitaal erfgoed. Momenteel leidt zij onderzoeksprojecten naar de inzet van crowdsourcing in erfgoedinstellingen (MOCCA, met het Stadsarchief Amsterdam en Picturae) en de rol van cultuur in de vorming van Amsterdam als Creatieve Stad van de Gouden Eeuw tot nu (CREATE, met het Centre for Digital Humanities en het Intelligent Systems Lab Amsterdam).

Organisatie

KNAW en NWO in samenwerking met SPUI25

De reeks

Lange tijd lijken de geesteswetenschappen aan de zijlijn te hebben gestaan van de stormachtige ontwikkelingen in de wetenschap, maar de digitalisering van onderzoeksgegevens en collecties leidt nu tot een nieuw elan. Digitalisering bereidt de weg voor nieuwe onderzoeksvragen, analyses en toepassingen die voorheen niet mogelijk waren.

Wat zijn de digital humanities? Waarom noemt men ze ‘the Next Big Thing’? En in welke maatschappelijke behoefte voorziet het fenomeen?

In drie bijeenkomsten, georganiseerd door KNAW en NWO en ingeleid door Piek Vossen, hoogleraar computationele lexicologie aan de VU, geven wetenschappers hun visie op de ontwikkelingen.