Sprekers en samenvattingen

KNAW-symposium Rosetta’s rendez-vous: welkom op een komeet!

Kometenjager Rosetta en lander Philae zijn een jaar hard aan de slag op komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Symposium over de eerste wetenschappelijke resultaten van hun werk

Rosetta: het escorteren van – en landen op – een komeet

Fred Jansen, European Space Agency

De uitdagingen en problemen bij het bereiken, escorteren van, en landen op de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko worden uitgelegd en geïllustreerd met details van sommige van de meest spannende momenten van deze missie.

Fred Jansen studeerde sterrenkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Tijdens zijn studie liep hij stage bij de werkgroep kosmische straling (later SRON) te Leiden, waar hij daarna een promotieplaats kreeg. Hij promoveerde in Leiden aan een studie van de röntgenstraling uitgezonden door supernova-resten. Na zijn promotie werkte hij bij SRON aan de hardware-ontwikkeling van het RGS-instrument voor op de ESA XMM-Newton-missie. In 1995 trad hij in dienst van ESA en werd kort daarna benoemd als projectwetenschapper bij XMM-Newton. Na de lancering werd hij ook de projectleider voor dit project.
Deze positie bezette hij later ook bijna tien jaar bij Mars Express en zo'n zes jaar bij Venus Express. Hij verliet XMM-Newton om een jaar als interim-projectwetenschapper op Gaia te werken. In 2013 keerde hij terug als projectleider bij XMM-Newton en begon ook als projectleider bij Rosetta. Na het succesvol voltooien van de grootste uitdagingen van Rosetta stopte hij in februari 2015 met dat project en begon als projectleider van Gaia.

Ewine van DishoeckWaar komt het water in onze oceanen vandaan? Nieuwe inzichten van Rosetta 

Ewine van Dishoeck, Universiteit Leiden

Water is de sleutel tot het ontstaan van leven op aarde en op andere planeten in het heelal. Maar waar komt dat water vandaan? Uit recente waarnemingen, met name met de ruimtetelescoop Herschel, blijkt dat water ontstaat in de ijle wolken tussen de sterren – de kraamkamers voor nieuwe sterren en planeten. Metingen van zwaar water (HDO) kunnen helpen een verklaring te vinden voor de vraag hoe dit water in nieuwe planetaire systemen terechtkomt. Rosetta heeft in de komeet 67 P/C-G verrassend hoge waarden gevonden voor de HDO/H2Overhouding. Wat dit betekent voor het ontstaan van water op aarde, zal tijdens de lezing worden besproken.

Ewine F. van Dishoeck is hoogleraar moleculaire astrofysica aan de Universiteit Leiden. Na haar studie aan de Universiteit Leiden bekleedde ze tussen 1984 en 1990 diverse functies aan de universiteiten Harvard, Princeton en Caltech. Haar onderzoeksgroep werkt op het snijvlak van de astronomie, laboratoriumastrofysica en scheikunde en maakt gebruik van telescopen op de grond en in de ruimte. Momenteel ligt de focus op de fysische en chemische processen waarbij stofdeeltjes in interstellaire wolken zich ontwikkelen tot planeetvormende schijven en kometen. Ze stond aan het hoofd van het onderzoeksprogramma van de Herschel Space Observatory gericht op water in stervormingsgebieden, en is geassocieerd lid van het ROSINA-team voor Rosetta, dat de HDO/H2O-verhouding heeft gemeten.

Cometary molecules: the scratch ‘n’ sniff at 67P

Ian Wright, The Open University, Verenigd Koninkrijk

The Ptolemy instrument on board Philae (the lander part of the Rosetta space mission) is a device able to make a wide range of analytical measurements at the surface of a comet. The vagueness in this statement is testimony to the fact that the design process had to proceed without knowing what the surface environment would actually look like. As such we produced a sophisticated, but adaptable, instrument capable of operating in many different ways; to date not all of these capabilities have been exploited. The results I will present are those that were obtained in a so-called ‘sniffing’ mode just after touchdown at Agilkia. The data will be considered in terms of their relevance to the question of pre-biotic molecules.

Ian Wright is the Principal Investigator of the Ptolemy instrument that was carried to the surface of comet 67P/Churyumov-Gerasimenko on board the Philae Lander. He has spent his life studying the chemistry of extra-terrestrial materials, both in the laboratory and through the vicarious means of space exploration.

Comet 67P - What lies beneath the surface?

Valérie Ciarletti, Laboratoire Atmostphères, Milieux, Observations spatiales (LATMOS), Université de Versailles

While amazing surface features of the nucleus of comet 67P have been observed and revealed since the beginning of the Rosetta mission by a number of cameras on-board Rosetta’s main spacecraft and Philae lander, information below the surface has also been collected by the CONSERT’s radar experiment.
The nucleus in the vicinity of Abydos has been actually sounded by CONSERT’s electromagnetic waves over lengths ranging from approximately 200 to 800 m and maximum depths of about one hundred of meters with a resolution around 10m. The data collected allows us to retrieve information about the internal structures of the nucleus inside the sounded volume and can help constrain the nucleus formation and evolution. Possible interpretations of the results will be presented as well as potential consequences for the nucleus structure in connection with observations made available by other instruments.

Valérie Ciarletti received the B.S. degree in engineering from the Ecole Centrale de Paris in 1984 and the Ph.D. degree in physics from the University of Paris 6 in 1989. Since 2008, she has been a Professor with the Université de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines/ Paris-Saclay, France. In 1993, her field of interest turned to microwave remote sensing (ground penetrating radars and radars devoted to surface remote sensing) and instrument development.
She is currently working with LATMOS (Laboratoire Atmosphère, Milieux, Observations Spatiales). She is currently the Principal Investigator of the WISDOM (Water Ice and Subsurface Deposit Information On Mars) radar selected to be on the rover on the ExoMars mission. She is also member of the science team for the CONSERT radar and the Permittivity Probe of the Rosetta mission.