Stamcellen: hoop en vrees

Datum:
9 oktober 2012 van 17:00 tot 19:00 uur
Locatie:
Spui25, Spuistraat 25-27, 1012 XM Amsterdam.
Voeg toe:

Op 27 september ontving Hans Clevers de Dr. A.H. Heinekenprijs 2012 voor Geneeskunde van de KNAW. Hij krijgt de prijs voor zijn onderzoek naar de regulering van groei van levende weefsels tijdens de normale ontwikkeling van organismen en tijdens ongeremde tumorgroei. Bij SPUI25 spreekt hij over zijn onderzoek.

Hans Clevers begon zijn wetenschappelijke loopbaan met onderzoek naar cellen in het menselijke afweersysteem en signaalstoffen die de ontwikkeling van afweercellen beïnvloeden. Maar al snel bleek dat de implicaties van zijn vondst veel verder gingen.
De cellulaire kettingreacties die hij ontwaarde, bleken samen een cruciaal mechanisme te vormen dat bepaalt in welke richting cellen verder delen en groeien. Niet alleen in mensen, maar ook in andere zoogdieren, amfibieën, wormen en zelfs insecten.
Groeit een cel, als onderdeel van een klein embryo, stap voor stap uit tot een complete maag of darm? Of voorziet hij, in een volwassen mens, de darmwand dagelijks van verse bekledingscellen? Of raakt het zelfde stuurmechanisme ontregeld waardoor de cel plotseling verandert in de kiem van een ongeremd groeiende darmtumor?

Clevers’ ontdekkingen, en zijn visionaire diepte-investeringen in nieuwe onderzoeksmethoden en diermodellen, stonden mede aan de wieg van een nieuw en bloeiend wetenschapsterrein. Centraal daarin staat de zoektocht naar stamcellen, met hun vermogen om uit te groeien tot nieuwe weefsels en organen, en de hoop dat we dat vermogen ooit kunnen benutten om zieke weefsels of zelfs organen te vervangen. In het laboratorium van Clevers is het al gelukt om stamcellen te isoleren en ze te laten uitgroeien tot minuscule maagjes.
Even belangrijk is hoe zijn werk ons helpt te ontdekken waarom gezonde darmcellen soms darmkankercellen worden, welke erfelijke factoren de kans daarop vergroten en wat medicijnen mogelijk kunnen uitrichten in de toekomst.
De ontdekkingen van Clevers zijn nu nog het meest voelbaar in de wereld van de wetenschap - hij publiceerde honderden artikelen in toonaangevende tijdschriften als Science, Nature en Cell, die door collega's overal ter wereld tienduizenden keren werden aangehaald. Maar stuk voor stuk hebben de ontdekkingen de belofte in zich om ook in de medische wereld voor ingrijpende veranderingen te zorgen.