Verenigde Vergadering van de Afdelingen Natuurkunde en Letterkunde

Datum:
25 mei 2009
Locatie:
KNAWKloveniersburgwal 29, Amsterdam
Voeg toe:

Lezing door P.H. Schrijvers over 'Muzen van de Evolutie: Lucretius - Erasmus Darwin - Charles Darwin'

Met een jaarrede van president R.H. Dijkgraaf (Kennis en Crisis) en een lezing door P.H. Schrijvers over 'Muzen van de Evolutie: Lucretius - Erasmus Darwin - Charles Darwin'.

Samenvatting lezing P.H. Schrijvers

C.P. Snows' tirade over de scheiding tussen alfa- en bètacultuur lijkt voor het Darwin-onderzoek nog steeds van kracht. Historische en filosofische studies over Charles Darwin, de 'scientist', zijn niet meer te tellen. Maar literair-analytisch onderzoek over zijn bekendste boek: On the Origin of Species, is nagenoeg non-existent. In deze lezing zullen twee literaire aspecten van dit boek aan de orde komen:

  1. de didactische segmentatie en retorische presentatie van het betoog
  2. het opmerkelijk hoge aantal metaforen, analogieën, personificaties in de tekst.

In deze beide opzichten onderscheidt Origin of Species zich van wetenschappelijke publicaties van tijdgenoten.
De literair-analytische bevindingen inzake retoriek en metaforiek van Originzullen allereerst worden vergeleken met de literaire presentatie van een evolutietheorie door twee voorgangers, te weten:

  • Erasmus Darwin (1731-1802, grootvader van Charles), in boek 1 Production of Life (450 rijmende, vijfvoetige verzen) van zijn leerdicht in 4 boeken The Temple of Nature (1802, ook bekend onder de titel The Origin of Society);
  • Lucretius (ca. 99-55 vC) in boek 5, 772-1457 van zijn Latijnse leerdicht in 6 boeken De Rerum Natura (De Natuur van de Dingen).

Hier rijst de centrale vraag: welke factoren bepaalden dat Lucretius en Charles Darwin in segmentatie en retoriek sterk op elkaar lijken terwijl Erasmus Darwin van de twee andere zéér verschilt?
Na vier Notebooks over 'transmutation of species' (1837-1839), na 'Foundations of the Origin of Species' (2 essays 1842, 1844), na het Tweede Deel van 'His Big Species Book' (1856-1858, manuscript), na de Darwin-Wallace Paper ('Extracts' 1858) vormt Origin of Species(1859) de zesde, door Charles Darwin zelf vervaardigde versie van (delen van) zijn theorie en werd door de auteur een 'abstract of an essay' genoemd. Wetenschapshistorici hebben uiteraard deze vroegere versies gebruikt om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van zijn denken, maar wat leren al die versies over zijn schrijverschap?