Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Geneeskunde 2008 voor Sir Richard Peto

27 januari 2011

Over het onderwerp

Richard Peto is een van de grondleggers van een wiskundige methode om uiteenlopende onderzoeken objectief en logisch te combineren tot één uitkomst. Die meta-analyses vormen het fundament van de zogeheten evidence-based medicine, die het voor hedendaagse medici mogelijk maakt veel beslissingen over behandelingen te nemen op basis van gedegen wetenschappelijk bewijs. Peto ontwikkelde ook nieuwe statistische analysemethoden voor langlopende onderzoeken. Samen met Richard Doll bracht hij aan het licht dat tabak veel meer ziekten kan veroorzaken dan alleen longkanker en dat de helft van alle rokers eraan overlijdt. Verder toonde hij onder meer aan dat stoppen met roken kan helpen ontijdig overlijden te voorkomen, maar dat als er niets verandert aan de huidige rookgewoonten roken deze eeuw een miljard mensen zal doden. Peto en zijn collega's uit Oxford hebben internationaal invloedrijke onderzoeken uitgevoerd naar de vroegtijdige behandeling van borstkanker, hart- en vaatziekten en herseninfarcten. Met zijn wetenschappelijke werk heeft Peto een belangrijke bijdrage geleverd aan de volksgezondheid.

Over de prijswinnaar

Richard Peto (1943) ging na zijn middelbare school in Southampton natuurwetenschappen studeren in Cambridge. Vervolgens haalde hij in 1967 aan de University of London zijn MSc in statistiek. Peto is sinds 1969 verbonden aan de University of Oxford, waar hij in 1992 werd benoemd tot hoogleraar medische statistiek en epidemiologie. Met Rory Collins vormt hij de directie van de Clinical Trial Service Unit & Epidemiological Studies Unit, het onderzoeksinstituut dat onlangs werd bekroond met de Queen's Award for Higher and Further Education.

In 1989 werd hij vanwege zijn werk aan de meta-analyse uitgenodigd voor het lidmaatschap van de Royal Society en in 1999 werd hij geridderd vanwege zijn verdiensten op het terrein van de epidemiologie en kankerpreventie. Hij besteedt veel energie in adviseren en voorlichten over wat hij 'het voorkomen van vermijdbare sterfte' noemt.

Peto is een van de twintig meest geciteerde medische onderzoekers ter wereld, en zijn publicatielijst omvat bijna 500 titels. Eerder ontving hij onder meer: de Guy Silver Medal van de Royal Statistical Society (1986), La Médaille de la Ville de Paris (1994), en de European Award for Excellence in Stroke Research (1996). Daarnaast kreeg hij onder andere twee ereprofessoraten in China, waar hij als een van de eerste westerse onderzoekers op grote schaal epidemiologisch onderzoek mede initieerde en uitvoerde.

Enkele belangrijke publicaties

  • Peto, R., Pike, M.C., Armitage P. et al., Design and analysis of randomized trials requiring prolonged observations of each patient, II: analysis and examples. In: Br J Cancer 1977; 35: 1-39
  • Doll, R., Peto, R., The causes of cancer: quantitative estimates of avoidable risks of cancer in the United States today. In: J Natl Cancer Inst 1981; 66; 1191-1308
  • Doll, R., Peto, R., Boreham, J., Sutherland, I., Mortality in relation to smoking: 50 years' observations on male British doctors. In: BMJ 2004; 328; 1519-1528
  • Early Breast Cancer Trialists' Collaborative Group, Effects of chemotherapy and hormonal therapy for early breast cancer on recurrence and 15-year survival: an overview of the randomised trials. In: The Lancet 2005; 365: 1687-1717.

Over de prijs

De Dr. A.H. Heinekenprijs voor Cognitiewetenschap werd in 2006 ingesteld. Het is de eerste grote internationale prijs voor het relatief nieuwe, brede terrein van de cognitiewetenschappen die, kort gezegd, onderzoeken hoe kennis door mens en dier wordt verworven, verwerkt en toegepast. Mevrouw C.L. de Carvalho-Heineken, die haar vader Alfred (Freddy) Heineken na zijn overlijden in 2002 opvolgde als voorzitter van het bestuur van de Stichting Alfred Heineken Fondsen, stemde mede met deze zesde Heinekenprijs in vanwege haar vaders levenslange fascinatie voor de werking van het menselijk brein. De Amerikaanse psycholoog John R. Anderson was in 2006 de eerste aan wie deze belangrijke onderscheiding ten deel viel. De jury staat onder voorzitterschap van Jacqueline Meulman.

Over de uitreiking

De Heinekenprijzen worden eens in de twee jaar toegekend. De uitreiking vindt plaats tijdens een bijzondere zitting van de Akademie, die dit jaar zal plaatsvinden op donderdag 2 oktober, in de Beurs van Berlage in Amsterdam.