KNAW Onderwijsprijs voor de twaalf beste profielwerkstukken

27 mei 2020

De KNAW heeft de winnaars van de KNAW Onderwijsprijs 2020 bekend gemaakt, de prijs voor de beste twaalf vwo-profielwerkstukken van Nederland. 

De jury prees de werkstukken om hun 'uitmuntende kwaliteit en vindingrijkheid'. De winnaars verdiepten zich in uiteenlopende onderwerpen: van een rechtszaak tegen paus Benedictus XVI, muziek voor doven en het ontwerpen van een zelfrijdende auto, tot de emoties van dieren en de opbouw van de samenleving op de Noordoostpolder. De KNAW ontving dit jaar maar liefst 314 inzendingen van 160 scholen. Met de jaarlijkse prijs wil de KNAW wetenschappelijk denken in het voorgezet onderwijs stimuleren.

Dit zijn de winnende profielwerkstukken: 

Cultuur en Maatschappij 

Habemus papam in de rechtbank | Stedelijk Gymnasium, Nijmegen

Leerlingen: Elian Lavrijsen en Catíe Joosten (v/v)

Zover bekend zijn tussen 1945 tot 1981 10.000 tot 20.000 kinderen in Nederland het slachtoffer geworden van seksueel misbruik in katholieke instellingen. In dit werkstuk onderzoeken Elian Lavrijsen en Catíe Joosten of de toenmalige paus Benedictus XVI juridisch verantwoordelijk gehouden zou kunnen worden voor deze misstand en op welke manier dat het meest effectief zou kunnen. Op deze manier willen de scholieren de mogelijkheden binnen de rechtstaat testen en uitzoeken wat er mogelijk is. 

Shakespeare's Romeo and Juliet: An Explanation of the Differences between Quartos One and Two | Barlaeus Gymnasium, Amsterdam

Leerling: Marijn Boomars (v)

Marijn Boomars onderzoekt in haar werkstuk de verschillen tussen de eerste twee versies van het wereldberoemde Romeo en Julia van Shakespeare. Op zoek naar een verklaring pluisde ze de wetenschappelijke literatuur door en woog vervolgens de argumenten uit verschillende theorieën systematisch tegen elkaar af. In ‘debat’ met wetenschappers die haar voorgingen formuleerde ze uiteindelijk een weloverwogen eigen mening. 

Verlof bij TBS | ‘t Hooghe Landt, Amersfoort

Leerlingen: Joyce Wiersma en Maura te Grotenhuis (v/v)

Verlof bij tbs-verpleegden is een onderwerp dat veel media-aandacht krijgt. Belangrijke vraag is hoe tbs’ers weer kunnen terugkeren in de maatschappij, terwijl de samenleving toch voldoende wordt beschermd. Alle risico’s uitsluiten is onmogelijk, zo maken Joyce Wiersma en Maura te Grotenhuis in hun profielwerkstuk duidelijk, maar welke mogelijkheden zijn er dan wel? Joyce en Maura hebben allerlei vragen omtrent tbs uitgezocht om uiteindelijk tot een concreet advies te komen aan de minister voor Rechtsbescherming, Sander Dekker. 

Economie en Maatschappij

Executieve functies | GSR Rotterdam, Rotterdam

Leerling: Lise Klapwijk (v)

Executieve functies zijn de denkprocessen die ons gedrag mede in goede banen leiden. Door de executieve functies te stimuleren worden de leerprestaties van leerlingen vergroot. Onderontwikkelde executieve functies kunnen leiden tot ongepast gedrag, moeite met plannen, leren en het maken van werk. Lise Klapwijk verbindt theorie met praktijk en onderzoekt hoe executieve functies bij kinderen in de leeftijd van acht tot en met twaalf jaar aan de hand van een zelfontworpen spel kunnen worden gestimuleerd. 

Insights from the Yugoslavia and Rwanda Tribunals for later and future tribunals for trialling international core crimes | Haarlemmermeerlyceum (BdC), Hoofddorp

Leerling: Camille Lennaerts (v)

Camille Lennaerts bereidt zich met haar profielwerkstuk voor op haar vervolgstudie International (business) law. Ze onderzoekt welke inzichten de Rwanda en Joegoslavië tribunalen hebben opgeleverd en in hoeverre deze zijn gebruikt in latere tribunalen. Uit haar onderzoek blijkt dat de Rwanda en Joegoslavië tribunalen revolutionair zijn geweest voor de aanpak van de vervolging van ernstige misdrijven als gevolg van internationale conflicten. De tribunalen kampten echter met een imagoprobleem, hadden problemen met financiering, personeel en getuigensamenwerking en duurden te lang. Het werkstuk combineert oplossingen voor deze en andere problemen met inzichten uit latere tribunalen om aanbevelingen voor een ideaal toekomstig tribunaal te doen. 

Noordoostpolder | Emelwerda College, Emmeloord

Leerlingen: Kirsten van Dalen, Julia Meijer en Nicole Overeem (v/v)

Over het algemeen ontstaat een samenleving in honderden, soms duizenden jaren. De Noordoostpolder is hier een extreme uitzondering op: dit gebied is op alle vlakken, zowel sociaal als geografisch, zo'n honderd jaar geleden op de tekentafel ontwikkeld. Het plan was om een perfecte samenleving te ontwikkelen. Hierdoor kwamen Kirsten van Dalen, Julia Meijer en Nicole Overeem erachter dat hun woonplaats, de Noordoostpolder, een plek is met een geschiedenis vol met verklaringen waarom hun omgeving eruitziet zoals die er nu uitziet. Zij onderzochten of deze bijzondere manier van het opbouwen van een samenleving invloed heeft gehad op het gebied zoals we het nu kennen en maakten er naast een werkstuk ook een documentaire over.   

Natuur en Gezondheid

Horen zonder oren | Van Maerlantlyceum, Eindhoven

Leerlingen: Sophie Aulbers en Aimée Mulderije (v/v)

Sophie Aulbers en Aimée Mulderije genieten beide enorm van muziek. Hoe moet het voor dove mensen zijn om geen muziek te kunnen luisteren? Hierdoor kwamen de twee op het idee om een instrument te ontwikkelen dat doven muziek laat ervaren terwijl ze zelf de muziek maken. Nadat ze zich hadden verdiept in de manier waarop het oor werkt, hoe muziek emotie kan oproepen en dove mensen dit kunnen ervaren, zijn ze aan de slag gegaan met een prototype dat aan de hand van geluidstrillingen muziek voelbaar maakt. 

Oorzaken en Preventie van polsblessures bij turnen heren | CSE Zwolle (Centre for Sports & Education), Zwolle

Leerling: Coen Linn (m)

Coen Linn die op topniveau turnt, vraagt zich vaak af ‘hoe wij als turners in staat zijn de complexe bewegingen uit te voeren’. En misschien nog wel belangrijker: kan je lichaam belasting op deze schaal wel aan en hoe voorkom je blessures? In zijn profielwerkstuk geeft hij antwoord op deze uitgebreide vraag. Aangezien turnen een gevarieerde sport is, beperkt hij zich in zijn onderzoek tot polsblessures, die onder meer vaak voorkomen bij het onderdeel voltige. Om die zoveel mogelijk te voorkomen ontwikkelde Coen zelf een polssteun. 

Van instinct-machine naar emotioneel wezen | Vossius Gymnasium, Amsterdam

Leerling: Giulia Pipolo (v)

Hebben dieren emoties, vraagt Giulia Pipolo zich in haar werkstuk af. Het is een controversiële vraag waar veel gedragsbiologen liever omheen lopen. Giulia stelt dat dieren een vorm van emoties ervaren. Maar hoever gaan deze emoties en in hoeverre zijn ze te vergelijken met menselijke emoties? Doordat het simpelweg niet mogelijk is het hele dierenrijk hierbij te betrekken focust dit werkstuk zich op mensapen. En stelt onder meer de vraag wat het gegeven dat dieren emoties zouden hebben, betekent voor dierenrechten. 

Natuur en Techniek

Artificial Intelligence | Alkwin Kollege, Uithoorn

Leerlingen: Fyor Klein Gunnewiek en Winstijn Smit (m/m)

Zelfrijdende wagens worden steeds populairder. De technologie hierachter bestaat uit kunstmatige intelligentie. Automerken Tesla en Waymo werken hier al jaren mee. Fyor en Winstijn vragen zich af hoe moeilijk het is het om een autonoom voertuig met kunstmatige intelligentie te maken. Om deze vraag te beantwoorden bouwden ze hun eigen zelfrijdende auto. En ze leerden deze auto aan de hand van kunstmatige intelligentie om te rijden in een gecontroleerde omgeving. Hun grote kennis van computers en programmeren combineerden ze met de wiskunde- en natuurkundekennis die ze op school opdeden. 

Een intelligente ECG-analyse | SG Marianum, Groenlo

Leerlingen: Liron Brundel en Roy Korthout (m/m)

Atriale fibrillatie, ook wel boezemfibrilleren genoemd, is een hart- en vaatziekte. Het probleem bij boezemfibrilleren is dat de boezems in het hart onregelmatig samentrekken, waardoor er minder bloed in de hartkamers terechtkomt. Dit kan leiden tot beroertes en andere complicaties. Jaarlijks overlijden er wereldwijd ongeveer 193.300 mensen door boezemfibrilleren.

Liron Brundel en Roy Korthout stellen zichzelf het volgende doel: het automatiseren van de classificatie van ECG’s in de categorieën normaal ritme, boezemfibrilleren, een willekeurig ander ritme en ruis. Zo willen zij boezemfibrilleren sneller kunnen diagnosticeren. Hun conclusie is dat kunstmatige intelligentie een potentiële oplossing is voor het arbeidsintensieve werk dat komt kijken bij het beoordelen van ECG’s. 

Een studie over cubesat voortstuwingssystemen | Eckartcollege, Eindhoven

Leerling: Juno Schuwer (m)
Elke dag maken we gebruik van informatie die we verkrijgen door een satelliet. Denk aan weersvoorspellingen of GPS. Van beide denken we ten onrechte dat dit praktisch vanzelf gaat. De satellieten branden op den duur op in de atmosfeer. Ze zullen dus vervangen moeten worden. Juno Schuwer vraagt zich af hoe cube satellieten op een brandstofefficiënte en goedkope manier voortgestuwd kunnen worden. ‘Het zou heel handig zijn als deze satellieten voor een langere tijd in een baan om de aarde kunnen blijven zodat ze langer hun werk kunnen blijven doen.’ De oplossing zou kunnen zijn om een raketmotor op de satelliet te zetten. Juno is geïnteresseerd in dit onderwerp omdat er nog relatief weinig onderzoek is gedaan naar raketmotoren voor cubesats. 

De KNAW Onderwijsprijs

Het is het twaalfde jaar dat de KNAW de Onderwijsprijzen uitreikt. Van elk profiel, Cultuur en Maatschappij, Economie en Maatschappij, Natuur en Gezondheid en Natuur en Techniek, zijn drie werkstukken genomineerd. De jury bestond per profiel uit vier wetenschappers die gelieerd zijn aan de KNAW. 

De jury reikt de KNAW Onderwijs op 9 juni om 16.00 uur uit tijdens een feestelijk online live-programma vanuit De Balie in Amsterdam. Dan zal Ineke Sluiter, de nieuwe president van de KNAW, bekend maken welke werkstukken per profiel de eerste, tweede en derde prijs hebben gewonnen. De eerste prijs bestaat uit een studiebeurs voor het eerste collegejaar ter waarde van € 2.000, de tweede is een bedrag van € 1.500 en de derde prijs bedraagt € 1.000. Ook de docenten die het werkstuk hebben begeleid krijgen een onderscheiding van de KNAW en de scholen ontvangen een plaquette.  

De Akademie wil met de KNAW Onderwijsprijs benadrukken dat inspirerend onderwijs de basis legt voor de ontwikkeling van de wetenschap. De prijs wordt mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Online prijsuitreiking 

Wilt u de online uitreiking live bekijken? Dat kan op 9 juni vanaf 16.00 uur via de website van de KNAW Onderwijsprijs.