KNAW Onderwijsprijzen 2019 uitgereikt

11 juni 2019

Indrukwekkende profielwerkstukken over genderneutraal onderwijs, moderne landbouw, wiskunde & werkelijkheid, en het veranderende verhaal over Indonesië ’45-’50 in de geschiedenislesboeken: vanmiddag was de feestelijke uitreiking van de KNAW Onderwijsprijs voor profielwerkstukken van vwo-scholieren. In elk van de vier profielen werden een eerste, een tweede en een derde prijs toegekend. Alle winnaars krijgen een toelage voor hun eerste collegejaar.

OWP 2019 uitreiking

Eerste prijs profiel Cultuur & Maatschappij:
In werkelijkheid was het oorlog

Famke van der Meer en Marilou Schaafsma, Gymnasium Novum in Voorburg

Famke van der Meer en Marilou Schaafsma onderzochten hoe het Nederlandse geschiedenisonderwijs de militaire acties van Nederlanders in Indonesië tussen 1945 en 1949 behandelt. Ze analyseerden daarvoor lesboeken uit de periode 1950 tot 2015. De jury is zeer onder de indruk van de grondigheid en methodologische aanpak, ‘Het werkstuk is logisch opgebouwd, de vraagstelling en deelvragen zijn goed doordacht en sterk persoonlijk gemotiveerd.’

Famke en Marilou komen tot de conclusie dat de militaire acties in Indonesië explicieter behandeld zouden moeten worden in de geschiedenisleerboeken.

Eerste prijs profiel Economie & Maatschappij:
Genderneutraal onderwijs

Susana Arias en Anna van Delden, Comenius College in Hilversum

Susana Arias en Anna van Delden onderzochten hoe genderneutraal onderwijs kan bijdragen aan het doorbreken van stereotype genderbeelden. Ze onderzochten de termen gendergelijkheid en genderneutraliteit en schrokken van de cijfers over genderongelijkheid, ook in Nederland. Ze lazen over oorzaken en testten zelf de genderstereotypering in vier schoolklassen, met of zonder vooraf een gesprek over stereotype genderbeelden over beroepen. Hun conclusie: genderneutraal onderwijs kan helpen tegen genderongelijkheid, maar het vergt erg veel aanpassing en oplettendheid. Genderbewust onderwijs is mogelijk een zinvol alternatief: daarbij worden de genderverschillen niet volledig verwijderd, maar alleen zo min mogelijk benadrukt. Bijvoorbeeld door ook jongenskleertjes in de poppenhoek te leggen en gesprekken te voeren zoals Susana en Anna deden in twee klassen.

De jury bewondert de grondige en creatieve aanpak van de schrijfsters en ook het actuele onderwerp, dat genderneutraal onderwijs verbindt met de kwesties van ongelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Eerste prijs profiel Natuur & Gezondheid:
Moderne landbouw met hydroponic

Yasmin Dijksterhuis, Cartesius Lyceum in Amsterdam

Yasmin Dijksterhuis wilde weten of voedselgewassen in een kas beter groeien in aarde of in een stromende voedingsoplossing: hydroponic. Ze ontwierp zelf een kas met hydroponic, zaaide slaplanten en sperziebonen en kreeg te maken met schimmelplagen, schommelende pH-waarden en sterfte in haar experiment. Yasmins hypothese na literatuuronderzoek was dat haar planten het beter zouden doen in haar zelf ontworpen hydroponic-opstelling dan in de opstelling met kweek op aarde. Dat zou mooi zijn voor de wereldvoedselvoorziening: je hebt dan minder water en bestrijdingsmiddelen nodig. Yasmin moest concluderen dat voor een betrouwbaar onderzoek professionele instrumenten nodig zijn om bijvoorbeeld de pH-waarde constant te houden.

De jury prijst de originaliteit van het idee en de duidelijke verslaggeving inclusief logboek. Ook krijgt Yasmin lof voor haar betrokkenheid bij het wereldwijde voedselvraagstuk, haar enorme enthousiasme, passie en doorzettingsvermogen.

Eerste prijs profiel Natuur & Techniek:
De Banach-Tarskiparadox

Joris de Man, Dominicus College in Nijmegen

Joris de Man deed de jury perplex staan van de kwaliteit van zijn werkstuk, de originaliteit, de zorgvuldige en strakke uitwerking én de boeiende inhoud. ‘Dit is buitencategorie’, staat in het rapport. Joris onderzocht de relatie tussen wiskunde en de werkelijkheid. Banach en Tarski bewezen dat het mogelijk is een solide bal in eindig veel stukken te snijden, en die weer in elkaar te schuiven tot twee kopieën van diezelfde bol. Joris onderzocht onder andere de verzamelingenleer: de basis voor deze paradox.

In het werkstuk zitten mooie overgangen van wiskunde naar filosofie, vindt de jury. Het begint in de wiskunde en eindigt met een filosofische conclusie. Zoals Joris al vermoedde, bleek het uiteindelijk onmogelijk om met zekerheid te bepalen of de Banach-Tarskiparadox mogelijk is in de werkelijkheid. Maar hij vindt het zinvol om stil te staan bij de aannames die we doen in de natuurkunde en wetenschap in het algemeen.

Het werkstuk bevat wiskunde op een ongelooflijk hoog niveau, aldus de jury. Joris schreef het ook mooi en boeiend op: ‘Je hebt helemaal zin om het te lezen, ook al zit het dan vol met wiskunde.’

De overige winnaars:

Cultuur & Maatschappij

  • 2e prijs: Dialectiek en retorica – Stella Blank, RSG Lingecollege, Tiel

    Stella ontdekte dat de veronderstelde tegenstelling tussen retorica en dialectiek niet deugt. Beide komen voort uit hetzelfde gedachtegoed. De jury waardeert haar keuze voor dit originele onderwerp en vindt haar vertaalslag naar een toespraak van de Franse president Macron geweldig.
     
  • 3e prijs: Problemen rondom het Nederlandse immigratiebeleid – Silke van der Wal en Luut van Gent, CSG Bogerman, Sneek

    Silke en Luut legden onder meer bloot dat zowel de doelen als de beoordelingscriteria van het inburgeringstraject nergens duidelijk omschreven zijn. De jury noemt het werkstuk een journalistieke speurtocht, waaruit volharding spreekt.

Economie & Maatschappij

  • 2e prijs: Durable housing alternative for Dharavi – Imre Lokhorst en Floriaan Troost, Isendoorn College, Warnsveld

    Imre en Floriaan hebben een duurzaam zelfbouwhuis ontwikkeld dat mensen in de Indiase sloppenwijk Dharavi vooruit kan helpen. De jury hoopt dat deze ingenieurs in de dop hun prachtige project daadwerkelijk in India realiseren.
     
  • 3e prijs: Jumbo: groot, groter, grootst? – Hannah van Arkel en Evelien van Meeteren, St-Maartenscollege, Voorburg

    Hannah en Evelien deden een diepgravende analyse van de succesfactoren van Jumbo en gaven heldere adviezen voor verdere groei. De jury prijst hun persoonlijke, brede opzet en concrete conclusies.

Natuur & Gezondheid

  • 2e prijs: Ik heb een donorvader – Samira van de Meulengraaf, Novalis College, Eindhoven

    Samira’s eigen zoektocht naar haar donorvader was aanleiding voor haar onderzoek naar de diverse invloeden van (het hebben van) een donorvader op het leven van een kind. De jury prijst haar actuele onderwerp, persoonlijke betrokkenheid én objectieve conclusies.
     
  • 3e prijs: De invloed van beenwijdte op hoe kinderen elkaar beoordelen – Sera van Lange en Isa Veeneman, Spinozalyceum, Amsterdam

    Sera en Isa testten bij schoolkinderen hoe zij dachten over jongens en meisjes die meer of minder wijdbeens staan. Zouden ze bijvoorbeeld agressiever, meelevender en betrouwbaarder zijn bij een van de drie beenwijdtes? De jury vond de aanpak goed doordacht en de uitwerking helder. Er zit een echt wetenschappelijk artikel in.

Natuur & Techniek

  • 2e prijs: Zien zonder te zien – Moos Nijssen en Fettah El Bardai, Cygnus Gymnasium, Amsterdam

    Na een behoefte-onderzoek onder blinden en slechtzienden ontwikkelden Moos en Fettah een werkend prototype van de ‘VideoFlucto’: een apparaat dat helpt te navigeren op basis van trillingen. De jury prijst het sympathieke en mooie onderwerp en de brede combinatie van natuurkundig, technisch en sociologisch onderzoek met een praktische uitwerking.
  • 3e prijs: Een formule voor muziek – Thijmen Schouten en Boris ter Beek, Thomas a Kempiscollege, Arnhem

    Thijmen en Boris onderzochten of je wiskundige functies kunt gebruiken om muziek te componeren. De jury waardeert het dat de auteurs niet gestopt zijn bij de analyse, maar daadwerkelijk muziek hebben gecomponeerd op basis van hun ideeën. ‘En het klinkt ook nog heel aardig.’

323 werkstukken

Een jury van topwetenschappers beoordeelde dit jaar 323 profielwerkstukken. De winnende leerlingen ontvangen een studiebeurs voor hun eerste collegejaar. De eerste prijs is 2000 euro, de tweede prijs 1500 euro, de derde prijs 1000 euro. Verder krijgen de docenten die de prijswinnaars begeleidden, een oorkonde en een aandenken. De scholen van de winnende leerlingen ontvangen een officiële plaquette.

Zie ook het bericht van 28 mei met meer informatie over alle genomineerde vwo-werkstukken.

Dit is het elfde jaar dat de KNAW Onderwijsprijs wordt uitreikt. De KNAW wil met deze prijs benadrukken dat inspirerend onderwijs de basis legt voor de ontwikkeling van de wetenschap. De prijs wordt mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De genomineerde profielwerkstukken zijn te downloaden van www.knawonderwijsprijs.nl.

Bekijk de video's waarin de prijswinnaars vertellen over hun werkstuk op het YouTube-kanaal van de KNAW Onderwijsprijs.

Noot voor de pers

Voor het aanvragen van interviews en meer persinformatie: Irene van Houten, irene.van.houten@knaw.nl, 020 551 0733 / 06 1137 5909.