Nobelprijs voor Scheikunde naar Heinekenprijswinnaar Jennifer Doudna

7 oktober 2020

De Nobelprijs voor Scheikunde gaat onder meer naar Jennifer Doudna, laureaat Dr. H.P. Heinekenprijs voor de Biochemie en Biofysica in 2016. Samen met Emmanuelle Charpentier wint zij de Nobelprijs voor de ontwikkeling van DNA-kniptechniek CRISPR-Cas.

Baanbrekend werk aan de oorsprong van revoluties in de moderne biochemie

Jennifer Doudna ontving de Dr. H.P. Heinekenprijs voor de Biochemie en Biofysica voor haar baanbrekende onderzoek naar de structuur en de werking van RNA-moleculen en RNA-eiwit-complexen.

Vanaf het begin van haar loopbaan wist Jennifer Doudna dat kennis van de structuur van RNA-moleculen essentieel was om de katalyserende werking ervan te begrijpen. Al vanaf haar beginjaren analyseerde ze daarom kristalstructuren van RNA-moleculen.

Aanvankelijk ging het om relatief eenvoudige moleculen. Halverwege de jaren negentig deed ze echter een gewaagde maar geslaagde poging om een veel groter RNA-molecule te kristalliseren en te analyseren: het P4/P6-domein van het Tetrahymena-ribozym. Voor het eerst leerden wetenschappers hoe een lange, complexe streng RNA zich in functionele bochten vouwt en zo allerlei interacties met moleculen in zijn omgeving aan kan gaan.

Nog altijd is Doudna een leidende onderzoeker op het explosief groeiende terrein van onderzoek naar de werking van RNA-moleculen en RNA-eiwitcomplexen. Haar werk stond aan de basis van wetenschapsvelden die nu opwindende frontlinies vormen in de biochemie: RNA-interferentie en CRISPR, een bacterieel afweersysteem tegen binnendringend DNA dat, naar nu blijkt, gebruikt kan worden om de DNA-code van levende organismen met de grootst mogelijke precisie te redigeren.

Nobelprijs

De Nobelprijs wordt sinds 1901 uitgereikt aan wetenschappers die een uitzonderlijke prestatie hebben geleverd op het gebied van geneeskunde, scheikunde en natuurkunde. Daarnaast zijn er Nobelprijzen voor Literatuur en Vrede. Sinds 1969 bestaat ter nagedachtenis van Alfred Nobel ook de Riksprizen voor Economie, vaak de Nobelprijs voor Economie genoemd.