OESO pleit voor algemene richtlijnen voor het ontwikkelen en communiceren van wetenschappelijk advies

23 april 2015

Volgens een nieuw OESO-rapport zouden regeringen erbij gebaat zijn als er algemene richtlijnen zouden worden vastgesteld voor het ontwikkelen en communiceren van wetenschappelijk advies, of het nu crisissituaties of beleidsvorming voor de lange termijn betreft.

Gezien een aantal recente controverses rondom wetenschappelijk advies wordt in het rapport voorgesteld dat landen een checklist aanhouden, zodat er overal effectieve en betrouwbare procedures op het gebied van wetenschappelijk advies worden gevolgd.

In Scientific Advice for Policymaking: The Role and Responsibility of Expert Bodies and Individual Scientists wordt een aantal recente voorbeelden genoemd waarbij wetenschappelijk advies in twijfel werd getrokken, zoals bij de Ebola-crisis, de ramp met de kernreactor bij Fukushima in 2011 en de aardbeving in L'Aquila in Italië in 2009.

Volgens het rapport moeten regeringen duidelijk vaststellen wat de kaders van wetenschappelijk advies zijn, bijvoorbeeld door duidelijk onderscheid te maken tussen advies en beleidsvorming, en door vanaf het begin de juridische verantwoordelijkheid en eventuele aansprakelijkheid van adviseurs vast te leggen. Bij wetenschappelijk advies moet er ook op worden gelet dat controverse zoveel mogelijk wordt vermeden. Dit kan door procedures in te voeren om eventuele belangenverstrengeling te melden en te controleren en door expliciet vast te leggen op welke manier niet-wetenschappers en civil society moeten worden betrokken.

‘Als we willen dat de wetenschap ons helpt bij het beantwoorden van complexe en controversiële vraagstukken die aan de wetenschap worden voorgelegd vanuit beleidsmakers, de media en de burger, is het belangrijk dat wetenschappelijk advies doelmatig, transparant en betrouwbaar is’, aldus Andrew Wyckoff, Director of Science, Technology and Innovation bij de OESO. ‘Deze nieuwe richtlijnen zijn erop gericht regeringen te helpen om dusdanige randvoorwaarden voor wetenschappelijk advies te creëren, dat hiermee de beleidsvorming op uiteenlopende gebieden wordt verbeterd.’

In het rapport, dat mede op initiatief van de KNAW is opgesteld door het OECD Global Science Forum, wordt onderzocht hoeveel invloed nationaal wetenschappelijk advies heeft op de omringende landen, alsmede wat de risico's zijn van tegenstrijdige nationale standpunten. Het rapport concludeert dat in onze huidige wereld, waarin iedereen via sociale media en internet met elkaar is verbonden, de reacties op natuurrampen of epidemieën vaak veel sneller en harder zijn dan vroeger, en dat er veel kritischer wordt gekeken naar het advies dat landen geven. Dat vraagt om betere samenwerking en afstemming tussen wetenschappers. Maar ook om procedures die rekening houden met de zorgen en belangen van maatschappelijke partijen.

In crisissituaties zouden de adviesprocedures in de verschillende landen er waarschijnlijk ook bij gebaat zijn als er vergelijkbare richtlijnen werden gehanteerd en er tijdig relevante informatie en gegevens zouden worden uitgewisseld, aldus het rapport.