Persbericht NIOO-KNAW

Meest voorkomende dier ter wereld leeft vooral in Hoge Noorden

25 juli 2019

Uit de eerste wereldwijde bodeminventarisatie van aaltjes blijkt dat de grootste aantallen in Arctische gebieden voorkomen, en niet in de tropen. Deze bodemwormpjes-studie is gestart door onderzoekers van het Nederlands Instituut voor Ecologie (een onderzoeksinstuut van de KNAW) en uitgevoerd met gegevens van een groot internationaal team. In Nature leggen ze deze week uit waarom klimaatverandering via deze aaltjes een enorme impact kan hebben.

Het is de eerste keer dat wereldwijd in kaart is gebracht hoeveel aaltjes of sjieker gezegd ‘nematoden’ zich in de bodem bevinden. En dat is interessant, omdat deze kleine vooral bodembewonende wormpjes de meest voorkomende diergroep op onze planeet vormen. Er zijn 57 miljard meer aaltjes in de bodem dan mensen op aarde. Alles bij elkaar zijn dat ruwweg 4,4 x 1020 diertjes, veel meer dan eerder gedacht, en 300 miljoen ton aan gewicht in bodemaaltjes.

Ook de totale hoeveelheid koolstof die in al die aaltjes zit, is berekend door het onderzoeksteam. Aaltjes zijn natuurlijk veel kleiner dan mensen: meestal minder dan een millimeter lang. 'Als je vergelijkt met mensen zit er in totaal ongeveer de helft aan koolstof in aaltjes', weet hoofdauteur en NIOO-onderzoeker Stefan Geisen. Een aanzienlijke hoeveelheid dus. 

Meer aaltjes, meer CO2

'Wat het opmerkelijkst is, is dat de meeste aaltjes zich in de bodem van Arctische gebieden bevinden', zegt coauteur Wim van der Putten van het NIOO. Meestal horen we over de enorme aantallen dieren in de rijke Tropen. Dat klopt wel voor bovengronds levende dieren, maar niet voor deze bodembewoners. 

Ongeveer 38 procent van alle aaltjes in de bodem leeft in bossen en toendra’s verspreid over Noord Amerika, Scandinavië en Rusland. In de gematigde gebieden leeft 24 procent en slechts 21 procent zit in de tropen en subtropen. 

Door de lage temperaturen dichtbij de Noordpool zullen de aaltjes in het Hoge Noorden nu nog niet zo actief zijn. Maar als de temperaturen er verder oplopen door klimaatverandering, worden al die aaltjes actiever. Ze gaan dan de aanwezige bacteriën en schimmels opeten en maken zo veel voedingsstoffen vrij. Daardoor kan de afbraak van het veen in het Hoge Noorden versnellen, met een grote uitstoot van CO2 tot gevolg. En dat vergroot op zijn beurt het broeikaseffect, waardoor het klimaat op aarde nog sneller opwarmt. 'Kortom: deze studie versterkt het idee dat we er alles aan moeten doen om de huidige klimaatverandering tegen te gaan', legt Van der Putten uit. 'Als we dat niet doen, gaan er allerlei processen lopen die de temperatuurstijging verder versterken. Dat is een belangrijke conclusie van deze studie.'

Meer informatie

Lees het volledige bericht op de website van het NIOO-KNAW.

Artikel: 'Soil nematode abundance and functional group composition at a global scale', Van den Hoogen & Geisen et al., Nature, 24 juli 2019, doi: 10.1038/s41586-019-1418-6. NIOO-auteurs: Stefan Geisen (een van de twee hoofdauteurs), Wim van der Putten, Gerard Korthals, Casper Quist en Rutger Wilschut.

Het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO)

Het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO - KNAW) is een onderzoeksinstituut van de KNAW. Het NIOO doet ecologisch onderzoek in de zee, op het land en in het zoete water. Daarbij onderzoekt het hoe levende wezens met elkaar en met hun omgeving omgaan. Voor het stimuleren van biodiversiteit en duurzaamheid in natuur en maatschappij maakt het NIOO gebruik van een wereldwijd netwerk van wetenschappers, beleidsmakers, natuurbeheerders en andere stakeholders.

Het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO - KNAW) is gevestigd in Wageningen (Droevendaalsesteeg 10, 6708 PB Wageningen).

Logo NIOO